Ferrand Magellan

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
exemple de tèxte
Pagina d'ajuda sus l'omonimia Pels articles omonims, vejatz Magellan.
Ferrand Magellan

Ferrand Magellan (Fernão de Magalhães [fɨɾˈnɐ̃ũ dɨ mɐgɐˈʎɐ̃ĩʃ] en portugués)[1] (estiu de 1480 – 27 d'abril de 1521, Illa Mactan, Província de Cebu, Filipinas) èra un explorator portugués que, quand èra al servici de la corona d'Espanha, ensagèt de trobar un camin maritim a l'oèst per las Illas Molucas en Indonesia. Foguèt lo primièr de far una expedicion a travèrs l'Ocean Pacific. E tanben lo primièr de capitar de circumnavegar la Tèrra dins l'istòria. Pasmens poguèt pas acabar son viatge (foguèt tuat pendent la batalha de Mactan en las Filipinas.

Daissèt son nom al passatge que descobriguèt e que li permetèt de dintrar dins l'Ocean Pacific dempuèi l'Ocean Atlantic, l'estrech de Magellan, situat en Patagònia, a la punta sud de l'America del Sud.

Originas[modificar | modificar la font]

La màger part de la vida de Ferrand Magellan avans la partença de son viatge a l'entorn de la planeta son mau coneguts. Lei premiers trabalhs rigorós subre aqueu subjècte foguèron realizats au sègle XIX. Au contràri, existís unei racòntes e cronicas de l'expedicion qu'es fòrça ben documentada.

Ansin, Magellan nasquèt vèrs 1480 e faguèt partida de la familha portuguesa Magalhães, originària dau nòrd de Portugal. Sa jovença es pas conegut e la premiera aparicion de son nom lo designèt coma supletiu e pensionnat reaiau dins la flòta de Francisco de Almeida nomat Vice-Rèi deis Índias Orientalas Portuguesas. Partiguèron de Lisbona lo 25 de març de 1505 per leis Índias. Sota lo comandament d''Afonso de Albuquerque, i participèt a la presa de Malacca en 1511 puei practiguèt lo comèrci deis espècias. Venguèt tanben amic ambé l'explorator Francisco Serrão que participèt ai memas campanhas militaras que Magellan.

Au començament de l'annada 1513, rintrèt au Portugal. A l'estiu, foguèt membre d'una armada mandada au Marròc per conquistar Azemmour. Foguèt leugierament bleçat a la camba e Magellan quitèt la campanha. Après aquela partença, foguèt sospichat de comèrci illegau ambé leis Arabis. Leis accusacions foguèron rapidàment abandonadas mai la reputacion de Magellan demorèt lòngtemps marrida en causa d'aquel afaire. Sei projèctes d'agantar leis Índias per l'Oèst foguèron refusats per lo rèi portugués. Aquò decidiguèt Magellan d'abandonar lo Portugal e de prepausar sei servicis au rèi espanhòu Carles Quint.

L'expedicion Magellan[modificar | modificar la font]

Trajècte de l'expedicion Magellan.

Preparacion[modificar | modificar la font]

Naviri de fusta bastit sus lo modèl dau Victoria.

Entre 1517 e 1518, l'idèa d'expedicion de Magellan foguèt acceptat per lo govèrn espanhòu. L'objectiu fixat foguèt principalament la delimitacion dei zonas d'influéncia espanhòla e portuguesa definit per lo tractat de Tordesillas. Per aquò, la descubèrta dei regions desconegudas èra un avantatge major car lei premiers explorators podián alora realizar una cartografia per defendre leis interés de lor sobeiran. Enfin, Carles Quint considerèt que la dubèrtura d'un camin novèu vèrs lei regions productritz d'espècias podiá èstre una fònt suplementària de revenguts. Lo 22 de març de 1518, lo comandament d'aquela expedicion foguèt oficialament donat ai capitanis Magellan e Faleiro. Obtenguèron tanben :

  • lo monopòli sus la rota descubèrta pendent dètz annadas.
  • lor nominacion coma governadors dei territòris descubèrts ambé 5% dei revenguts.
  • 5% dei beneficis dau viatge.
  • lo drech de prelevar 1 000 ducats sus lei viatges seguents, pagant solament 5% sus lo rèsta.
  • la concession d'una illa, levat dei sièis pus ricas.

Lo finançament de l'expedicion foguèt assegurat per lo rèi. Teniá cinc naviris, 237 òmes d'equipatge e doas annadas de norridura :

  • lo Trinidad (62 òmes) dirigit per Magellan espereu.
  • lo San Antonia (55 òmes) dirigit per Juan de Cartagena.
  • lo Concepción (44 òmes) dirigit per Gaspar de Quesada.
  • lo Santiago (31 òmes) dirigit per Juan Serrano.
  • lo Victoria (45 òmes) dirigit per Luis de Mendoza.

Debanament[modificar | modificar la font]

Lo debanament de l'expedicion es fòrça ben conegut gràcias au jornau tengut per l'Italian Antonio Pigafetta que será entre lei subrevisquents a la fin de l'expedicion. Son racònte permet de documentar leis eveniments quotidians de l'expedicion e tanben tèn d'informacions sus lei mutins e lei ponchs de vista deis autrei capitanis de l'expedicion. D'efèct, sembla qu'au mens tres comandants de naviris èran opausats ai projèctes de Magellan e certaneis assaièron de l'eliminar pendent lo viatge.

Lo trajècte de lòng dau continent american[modificar | modificar la font]

La premiera partida dau viatge foguèt marcada per la traversada sensa problema de l'Ocean Atlantic, l'exploracion de la costat d'America dau Sud e la mutinariá de tres capitanis de naviris còntra Magellan en abriu de 1520. D'efèct, lo premier objectiu de l'expedicion foguèt d'agantar lo continent american au nivèu de Brasil. I acomencèt una pausa dins la baia de Santa Lucia (Rio de Janeiro) lo 13 de decembre de 1519 fins a la fin dau mes. Puei, lei naviris van explorar la costa americana en direccion dau sud per recercar lo passatge vèrs leis Índias. Arribada en Patagonia vèrs la fin de l'estiu austrau, Magellan decidiguèt lo 31 de març de 1520 de s'arrestar per l'ivèrn.

Lo 1èr d'abriu, leis equipatges dei naviris San Antonia, Concepción e Victoria se revoutèron sota la direccion de sei capitanis. Ajudat per son equipatge pròpri e per aqueu dau Santiago, Magellan capitèt de replegar leis atacas e de reprendre lo contraròtle dei naviris revòutats. Lo capitani Mendoza foguèt tuat per sospresa per l'alguazil de la mission, Quesada foguèt executat e Cartagena foguèt abandonat sus lo ribatge ambé lo prèire Pedro Sánchez de la Reina. Quarante autrei marins foguèron condamnats puei amnistiats per Magellan que podiá pas executar toei lei mutins sensa riscar lo debanament corrèct de l'expedicion.

Lo passatge vèrs l'Ocean Pacific[modificar | modificar la font]

Trajècte de l'expedicion Magellan au sud d'America.

Lo passatge vèrs l'Ocean Pacific foguèt la segonda etapa majora dau viatge de Magellan. Foguèt marcada per la pèrda dau Santiago mandat en reconoissança après l'ivèrn austrau, la desercion dau San Antonio e per la descubèrta dau destrech de Magellan. Aqueu passatge necessitèt un mes per passar entre lei bauç e lei fjords de la region. Durant la traversada, una mutinariá novèla se debanèt sus lo San Antonio. Lo capitani Àlvaro de Mesquita foguèt arrestat per son equipatge e lo naviri rintrèt en Espanha.

La traversada de l'Ocean Pacific e la mòrt de Magellan[modificar | modificar la font]

La traversada de l'Ocean Pacific se debanèt pendent la fin de l'annada 1520 e la màger part de 1521. Foguèt marcada per de dificultats grandas, la mòrt d'unei membres d'equipatges, i comprés Magellan, l'abandon d'un naviri e lo cargament d'espècias per lo retorn en Euròpa.

Magellan, au contrari de l'opinion correnta, sabiá que la talha de l'Ocean Pacifica èra fòrça granda. Lei documents geografics donats au rèi avans la partença de l'expedicion lo mostra. Pasmens, lo problema major de l'expedicion foguèt de navigar dins un ocean vuege sensa illas per s'avitalhar, levat de quauqueis atòls desertics. D'efèct, per manca d'astre, lo trajècte de Magellan demorèt alunchat deis archipèlas principaus dau Pacific e lei resèrvas de norridura acomencèron de mancar entraïnant la mòrt o l'incapacitat d'unei membres de l'expedicion. La premiera illa granda agantada per lei naviris foguèt Guam lo 6 de març de 1521 onte poguèron s'avitalhar parcialament. Lo 17 de març, arribèron subre l'illa d'Homonhon dins lei Filipinas.

Magellan acomencèt d'explorar l'archipèla e assaièt d'utilizar lei rivalitats entre principats de la region per mostrar la poissança espanhòula. Obtenguèt rapidàment la conversion au crestianisme dau rèi de l'illa de Cebu en cambi de la conquista militara de l'illa de Mactan. Pasmens, lo 27 d'abriu de 1521, lo desbarcament d'un grop de 60 òmes equipats de fusius e dirigits per Magellan foguèt replegat. Magellan e unei soudats i foguèron tuats. Quauquei jorns après aquela revirada, lo rèsta de l'expedicion foguèt pres a la leca durant una recepcion per lo rèi de Cebu desirós de restablir sa reputacion dins la region e solament 113 òmes poguèron quitar l'illa. Aquò representava dos equipatges e la Concepción foguèt donc abandonada e cremada lo 2 de mai davant l'illa de Bohol.

Lo retorn vèrs Espanha[modificar | modificar la font]

Après la mòrt, l'expedicion se dirigiguèt vèrs l'Ocean Indian e capitèt de trobar d'espècias per rintrar en Euròpa. Pasmens, en causa dei degalhs causats per lo viatge, un naviri deguèt restar per realizar de reparacions e son equipatge foguèt capturat. Lo rèsta partiguèt vèrs Portugal e lei subrevisquents i arribèron lo 6 de setembre de 1522. Quauquei presoniers rintrèron tanben pendent leis annadas seguentas.

D'efèct, après la cremada de la Concepción, lei naviris Victoria e Trinidad arribèron ai Molucas onte poguèron se cargar d'espècias. Pasmens, lor de la partença, una intrada d'aiga foguèt descubèrta dins la Trinidad. Obligit de reparar, lo naviri demorèt dins la region enterin que lo Victoria rintrèt en Euròpa sota lo comandament d'Elcano. Lo viatge foguèt murtrier e solament 18 subre 60 òmes arribèron vivents au Portugal après la traversada de l'Ocean Indian. Foguèt lo premier naviri que capitèt lo torn dau monde. De son caire, la Trinidad deguèt restar quatre mes dins leis illas dau sud-èst asiatic. Sota la direccion de João Lopes de Carvalho, assaièron de ganhar America Centrala, mai l'equipatge foguèt tocat per divèrsei malautiás. Foguèt finalament capturat per lei Portugués que prenguèron 20 presoniers. Dotze rintèron au Portugal quauquei setmanas après l'arribada dau Victoria.

Consequéncias[modificar | modificar la font]

Lei consequéncias de l'expedicion de Ferrand Magellan foguèron nombrosas meme se lei resultats economics foguèron fòrça negatius car lo cargament d'espècias èra pas sufisent per pagar la totalitat de l'expedicion. En revènge, leis ensenhaments scientifics de l'expedicion foguèron pus importants. D'en premier, la mission demostrèt que la Tèrra èra pas plana mai ronda. De mai, Magellan e seis òmes descurbiguèron unei territòris e luòcs novèus coma lo costat americana o l'Ocean Pacifica. Enfin, au nivèu politic, lo viatge mostrèt lei dificultats espanhòulas per prendre posicion dins lo sud-èst per concurenciar lei Portugués que la posicion foguèt renfòrçada durant leis annadas seguentas.

Ligams intèrns[modificar | modificar la font]

Bibliografia[modificar | modificar la font]

  • (fr) Jean-Michel Barrault, Magellan. La terre était ronde, Gallimard, 1997.
  • (en) Joyner, Tim (1992), Magellan, Camden, Me.: International Marine Publishing, ISBN 978-0-07-033128-0.
  • (en) Parry, J. H. (1981), The Discovery of the Sea, Berkley: University of California Press, ISBN 978-0-520-04236-0.
  • (en) Pérez-Mallaína, Pablo E. (1998), Spain's Men of the Sea: Daily Life on the Indies Fleets in the Sixteenth Century, trans. Carla Rahn Phillips, Baltimore: Johns Hopkins University Press, ISBN 978-0-8018-5746-1.
  • (en) Roditi, Edouard (1972), Magellan of the Pacific, London: Faber & Faber, ISBN 0-571-08945-3.

Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]

  1. Ferdinand Magellan en anglés; Fernando de Magallanes en espanhòl; Ferdinando Magellano en italian.