Via Lactèa

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar


Pagina d'ajuda sus l'omonimia Pels articles omonims, vejatz Camin de Sant Jaume (omonimia).
exemple de tèxte
La Via Lactèa, dessenhada coma se se vesiá de l'exterior.
La Via Lactèa vista de nuech, dempuei la Tèrra.

La Via Lactèa (del latin Via Lactea), dicha popularament lo Camin de Sant Jaume (var. Chamin de Sant Jaume)[1], es la galaxia ont se tròba, en particular, nòstre Sistèma Solar amb la Tèrra. Quand se vei dempuei la superfícia de la Tèrra, la Via Lactèa sembla un camin d'estelas dins lo cèu, çò qu'explica sei noms.

Observacion dempuèi la Tèrra[modificar | modificar la font]

La Via Lactèa dempuèi l'emisfèri boreal; se pòt veire l'asterisme del Triangle Estiu. Es plan neta tanben la Fendura del Cicne, una longa faissa escura que devesís l'escruma clara de la Via Lactèa dins un sens longitudinal.

En observar la Via Lactèa dempuèi la Tèrra, planeta que se tròba a un de sos braces d'espirala, aquela apareis dins lo cèl nocturne coma una faissa clara de lutz blanca que percorre transversalament la vòuta celèsta entièra, ont se concentra un nombre d'estelas mai important que dins las autras parts del cèl e qu'apareis amb un aspècte leugièrament diferent en foncion de l'emisfèri dempuèi ont es contemplada[2]. Numerose interruzioni dins sa continuitat son causadas per la preséncia in più ponches de las nebulosas escuras e polveri qu'enfosquisson la lutz de las estelas mai alunhadas. Lo trach mai luminós tomba entre las costellazions d'Ofiuc, Escorpion e Sagitari, valent a dire en direccion del centre galactic; mantun autre ponch brilhant se dispausan al nòrd e al sud del centre, particularament la zòna constituïda pel Braç del Cicne, dins la constellacion de meteis nom, e dempuèi lo Braç de la Carena-Sagitari, dins la constellacion de la Carena[3].

Relativament a l'equator celèst, la Via Lactèa passa nel suo estremo al nòrd dins la constellazione di Cassiopea e nell'estremo a sud nella costellazione della Crotz del Sud. Aquela disposicion estranha es deguda a la granda inclinacion relativa entre lo plan orbital de la Tèrra (l'eclictica, ovvero lo plan fondamental del Sistèma Solar) e lo plan equatorial de la Galaxia. En realitat, a causa del fenomèn de la precession del equinocci, aquesta inclinacion de la Via Lactèa varia sensiblament en foncion de l'epòca, aumenta o demesís se l'axe de rotacion terrèstre se sarra o s'alunha de la quita scia de la Via Lactèa; a nòstra epòca, son inclinacion es en lenta mas constanta progression. Durant l'epòca precessionala opausada a la nòstra (aperaquí 13 000 ans, o mai de 13 000 ans enrè), l'inclinason de la Via Lactèa demesís[4][5].

Per encausa de la diversa distribucion de las nebulosas escuras dins nòstra Galaxia, sa forma vista dempuèi la Terra apareis coma se foguèsse plan irregulara e frastagliata: la zòna dins lo nòrd del centre galactic, que ricade dins l'emisfèri boreal, appare solcato per una longa scia fosca, que percorre la faissa centrala de la scia luminosa per oltre una quarantina de gras: s'agís d'un complèxe nebulós que se coneis jol nom de Fendura del Cicne, e es una caracteristica tipica de la Via Lactèa del cèl boreal; vista de l'emisfèri austral, nel suo ramo a sud del centre galactic, appare mens enfosquida per la part boreala: l'unica nebulosa oscura di rilievo es la Nebulosa Sac de Carbon, que se presenta coma una toppa escura que se superpausa a la granda claror de la Via Lactèa dels cèls del sud. En direccion opausada al centre galactic per contra, demest las constellacions de l'Auriga e dels Bessons[6], la scia clara apareis un pauc mens espessa e mens brilhanta.

Lo fach que la Via Lactèa devesisca lo cèl nocturne terrèstre en dos emisfèris mai o mens egals indica que lo Sistèma Solar se tròba prèp del plan galactic. La luminositat superficiala relativament bassa de la Via Lactèa li permet pas pasmens de poder èsser scorta per las mai grandas aree urbane o suburbane afflitte da inquinamento luminoso[7].

Galariá fotografica[modificar | modificar la font]


Nòtas[modificar | modificar la font]

  1. O eventualament: ...de Sant Jacme, forma mens estenduda en occitan.
  2. Aquò se deu a un efièch de visibilitat: dempuèi l'emisfèri nòrd se pòdon veire d'airals divèrses respècte a los que son observables dins l'emisfèri sud.
  3. Modèl:Cita libre
  4. La precession
  5. Corso di astronomia teorica - La precession
  6. L'anticentre galactic, valent a dire lo ponch que dempuèi la Tèrra apareis en oposicion al centre galactic, possedís de coordenadas celèstas opausadas a las del centre; en oposicion a la constellacion del Sagitari se tròba la constellacion dels Bessons.
  7. Inquinamento luminoso