Compenha

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
Còde QRpedia d'estampar per un accès dirècte a aquèth article
Flag of France.svg Vila de França Flag of France.svg
Donadas
d · m
Compiègne
Compiègne
comuna francesa
Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Blason ville fr Compiègne (Oise).svg
Hôtel de ville de Compiègne.jpg
La place de l'Hôtel de ville
Geografia fisica
France location map-Regions and departements.svg
geolocalizacion
Coordenadas 49° 24′ 54″ N 2° 49′ 23″ E / 49.4149, 2.823056 / 49.4149; 2.823056


Superfícia | 53,10 km²
Altituds
 · Maximala
 · Mejana
 · Minimala |
 
134 m
50 m
31 m
Geografia politica


Region istorica
Estat Flag of France.svg França
Region
22
Picardia Logo Picardie.png
Departament
60
Oise Armas del Departament d'Oise
(sosprefectura)
Arrondiment
Compiègne (capluòc)
Canton
Compiègne (capluòc de 3 cantons)
Intercom
246001010
Aglomeracion de la Region de Compenha
Cònsol

Philippe Marini (2008-2014)

Geografia umana
Populacion
Populacion totala
(2010)
40 517 ab.
Evolucion de la populacion

42 295 ab.
Densitat 763,03 ab./km²
Autras informacions
Gentilici Compiégnois (en francés)
Còde postal 60200
Còde INSEE 60159


Identificants
ULAN


DOI
RKDimages
Rijksmonument
KGS
Historic Places identifier
ID d'artista de MusicBrainz
ID album de MusicBrainz
ID d'òbra de MusicBrainz


Legislator
Identificant BHL
Identificant ITIS
Identificant IUCN
Identificant NCBI
Identificant TPDB
Identificant GBIF
Identificant WoRMS
Numèro EE
Indicatiu
Còde AITA
Còde OACI
Còde mnemonic
Identificant JPL Small-Body Database
Còde de l'observatòri Minor Planet Center
Identificant Structurae
Identificant Emporis
Numèro CAS
numèro EINECS
SMILES
InChI
InChIKey
Còde ATC
Numèro E
Identificant UNII
Numèro RTECS
Identificant ChemSpider
Identificant PubChem (CID)
Numèro ZVG
Identificant ChEBI
Numèro ONU
Còde Kemler
Identificant Drangbank
Mencion de dangièr SGH
Identificant Wine AppDB
Identificant d'un satellit NSSDC
SCN
Commons-logo.svg Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Compenha.

Compenha (Compiègne en francés) qu'ei ua vila francesa istoricament situada au cap septentrionau d'Isla de França e uei lo dia dens lo departament d'Oise de la region de Picardia.

La ciutat qu'ei famosa per'mor deu son castèth (associat mei que mei dab lo sovier deus Ièr e IIIau empèris) e peu son bòsc on los sobirans francés e cacèn desempuish l'Etat Mejana.

Heraudica[modificar | modificar la font]

Escut de Compenha

L'escut de Compenha que's blasona atau :

"D'argent au leon d'azur semiat de floralís d'aur e coroat deu medish, armat e lampassat de gules".

Toponimia[modificar | modificar la font]

La forma Compenha qu'ei atestada en occitan vielh, notadament dens las poesias de Bertran de Bòrn[1].

Geografia[modificar | modificar la font]

Bastida sus un ga de l'arriu d'Oise capsús de la confluéncia enter los arrius Aisne e Oise Compenha qu'ei traucada per aqueth darrèr e embarrada enter l'Oise e lo son bòsc a uns 75 km capsús de París. Uei lo dia qu'ei ua sosprefectura deu departament d'Oise dehens la region de Picardia.

Devisa[modificar | modificar la font]

"Regi et regno fidelissima" ("La mei hidèu au Rei e au Reiaume").

Istòria[modificar | modificar la font]

Dejà abans la conquèsta romana lo lòc on e's quilha Compenha uei lo dia qu'èra conegut peus pòbles celtas qui i cossiravan per'mor de la preséncia d'un ga suber l'arriu d'Oise. Per aquesta rason aqueste lòc que hore batejat Compendium en latin (qu'ei a díser [camin] abracat). A despart d'aquò que's sap chic de causas súber lo son passat roman au maugrat qui's tròbi dens ua region plan colonizada e latinizada on òm troba enqüera mantuas rueinas romanas.

Aquesta region que ho conquestada peus Francs gavidats per Clodovèu e integrada au domeni deus reis merovingians.

Lo rei Carles II lo Cauv que'n he la soa ciutat e, lo 2 de genèr de 847 qu'i fondè l'Abadia Saint-Corneille.

Abadia de Saint-Corneille

Termièra septentrionau deu domeni reiau (atanben aperat Isla de França), los reis de França qu'i establín ua residéncia loa entà poder caçar dens lo bòsc de Compenha (Gaston Febus qu'i caçè tanben).

Lo 23 de mai de 1430 Joana d'Arc que ho presa per las òsts borguinhonas en bèth dehéner la ciutat, desempuish pregondament ligada dab lo son sovier.

Compenha que reconegó de tira l'autoritat d'Enric III de Navarra, vadut Enric IV de França.

A la Revolucion Francesa, Compenha que ho tornada batejada Marat-sus-Oise e las soas carmelitas que hon guilhotinadas, çò qui inspirore Bernanos.

En 1770 lo rei Loís XV de França e lo Daufin (futur Loís XVI) qu'i arrecuelhón la futura reina Maria Antonieta d'Àustria.

Napoleon I e Napoleon III que sejornèn dab las loas corts dens lo castèth de Compenha, adobat a lors gosts (Napoleon III que horní lo Teatre Imperiau de Compenha).

En 1900 Compenha qu'acesó espravas deus Jòcs Olimpics.

Compenha e Oise au sègle XVIIIau, dab bastiments de l'Abadia qui hore destrusits durant la Revolucion

L'armistici de l'11 de noveme de 1918 que ho signada dehens lo bòsc de Compenha en preséncia deu marescau gascon Ferran Foish.

Per aquesta rason, Adolf Hitler qu'i viengó signar l'armistici dab França après aver des.hèita l'armada francesa. La casèrna de Royallieu que ho utilizada peus alemands entà concentrar los presoèrs (judius mei que mei) abans de'us deportar entau camp d'exterminacion d'Auschwitz.

Las annadas 1970 que vedón la fondacion de l'Universitat de Tecnologia de Compenha, escòla d'engenhaires qui vadore grana escòla.

Monuments[modificar | modificar la font]

  • Lo castèth de Compenha
  • Lo claustre de Saint-Corneille (sol vestigi de bèth endom de l'antica abadia).
  • La glèisa de Sant Antòni.
  • La glèisa de Sant Jacme.
  • La glèisa de Sant German.

Universitat[modificar | modificar la font]

Compenha qu'acesa l'UTC (Universitat de Tecnologia de Compenha), ua grana escòla d'engenheria qui ho a l'origina de duas autas antenas hens las vilas de Tròias e Sevenan (au ras de Belfòrt).

La ciutat que compta tanben ua Escòla Superiora de Comèrci de Compenha (ESCC, establiment privat).

Embessoatge[modificar | modificar la font]

Referéncias[modificar | modificar la font]

  1. Wilhelmina Von Wiacek, Lexique des noms géographiques et ethniques dans les poésies des troubadours des XIIe et XIIIe siècles, Paris: A. G. Nizet, 1968, p. 102