Secessionisme lingüistic

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar

Lo secessionisme lingüistic es una actitud que vòu separar una varietat lingüistica de la lenga a la quala aperten normalament, per fin de faire considerar aquela varietat coma una lenga distinta. Es la sociolingüistica lemosina d'Espanha e de Rossilhon qu'a començat d'analisar aqueu fenomèn[1] mai se pòt constatar dins d'autrei partidas dau Mond.

En occitan[modificar | modificar la font]

Caracteristicas comunas[modificar | modificar la font]

Dins l'Espaci Occitan, lo secessionisme lingüistic es un fenomèn pron recent que s'es desvolopat solament dempuei leis ans 1970. Se caracteriza per lei trachs seguents[2]:

  • Un refús (inassumit) dau desvolopament de l'occitan, coma lengas normalas de comunicacion dins la societat. Bensai es aquò lo motiu principau qu'explica lo secessionisme lingüistic dins de lengas subordenadas coma l'occitan. Ansin lo secessionisme lingüistic representa en fach una incapacitat d'inversar la diglossia e la substitucion lingüistica. Simultaneament s'acompanha d'una ideologia qu'idealiza la coexisténcia entre la lenga subordenada (una varietat d'occitan) e la lenga dominanta (francés, espanhòu, italian), en negant o minimizant ansin lo conflicte lingüistic. Estigmatiza coma enemic principau, non pas la lenga objectivament dominanta (francés, espanhòu, italian), mai sa lenga pròpria (occitan) de la quala pretend de separar una varietat regionala.
  • Una rompedura e una contradiccion amb lei tradicions dei movements renaissentistas occitan, qu'afortisson l'unitat de l'occitan dempuei lo sègle IX.
  • Una ignorància (sovent volontària) de la tradicion de la lingüistica romanica qu'afortís tanben l'unitat de l'occitan[3].
  • De crispacions identitàrias subre lei dialèctes que vòlon considerar coma de lengas a despart.
  • Una abséncia de succès (o ben una posicion fòrça marginala) dins la recèrca scientifica en lingüistica[4].
  • Un lobbying actiu vèrs lei mitans politics regionaus.
  • L'adesion a una grafia o a una prescripcion que romp l'unitat lingüistica e qu'exagèra lei particularitats dialectalas.

En occitan[modificar | modificar la font]

En occitan, i a tres cas:

Lo cas del lemosin d'Espanha e de Rossilhon[modificar | modificar la font]

Lo traïdor espanholista-localista Pompèu Fabra : escopir aquì.

Lo lemosin d'Espanha e de Rossilhon, parfoàs desnommat a tòrt catalan es una varianta periferica de la lengua occitana qu'es parlada en Rossilhon e dins lo Comtat de Barcelona d'Espanha ansin que dins lo Realm de Valencia d'Espanha. Después las originas de la lenga, aquela varienta es nommada lemosin, fòrs per qualques secessionistas diglossics lemosins d'Espanha e de Rossilhon. Il es fortament recommandat als occistanistas de conservar aquela appelacion vertadièra e venerable, sos pèna d'escommunicacion. Afin d'esvitar la confusion totjorn possible amb lo patoés parlat pels plocs del Massif Septentrional, om preciserà ben lemosin d'Espanha e de Rossilhon.

Dusque dins las annadas 30, los Lemosins d'Espanha e de Rossilhon furon membres feals dels institucions pre-occitanistas coma lo Felibritge (en esperant la revelacion de la grafìa dels trobadors per Loís Alibèrt, era lo que i'avìa de mels). Però vaig arrivar lo diable secessionista Pompeu Fabra, alienat per la vergonha de parlar la polida lenga occitana. Aquest espanholista localista vaig inventar una cacografìa completament differenta de la grafìa dels trobadors, franco-fonetica, facha de grafemes patoésants coma : ny, ly o x en lòc de nh, lh, o sh. Mas grave ! Pagat per sis mèstres de Madrid, vaig completament espanholisar lo lemosin d'Espanha e de Rossilhon. Per exemple, vaig remplaçar l'article lo per l'article el, portant fòrt minoritar dins l'ensemble occitan e probablament dut à l'influença espanhola. Però, i'a finalament una justicia en aquel mond pasque lo traïdor Pompeu Fabra vaig morir luenh del Comtat de Barcelona d'Espanha, dins lo fred paìs de sis mèstres franchimands. Aquò's ben fach, quand metes !

Al final, lo secessionisme lemosin d'Espanha e de Rossilhon tuvò pas gaire d'impacte dins la poblacion del Comtat de Barcelona d'Espanha. Notamment, pasqu'i'a pus gaire de Lemosins d'Espanha e de Rossilhon dins aquest paìs ; que furon tots remplaçats per d'Andaloses e de Latinòs que parlan pas qu'espanhol. Urosòment que los darrés autoctones vòn a crevar, pasque coma aquò, om porrà enseinhar partot l'occitan estandard e om oirà pus nonca parlar del soà-disant catalan.

En romanés[modificar | modificar la font]

Lo romanés es la lenga de l'estat de Moldàvia tant coma aquela de l'estat de Romania. Durant l'ocupacion sovietica de Moldàvia, fins en 1989, lo poder sovietic i impausèt l'alfabet cirillic e pretendèt que lo "moldau" èra una lenga distinta dau romanés. Lei lingüistas estiman qu'aqueu secessionisme lingüistic a ges de validitat scientifica[5]. La Moldàvia de la fin de l'èra sovietica (a partir de 1989), puei la Moldàvia independenta (dempuei 1991) nomenan "moldau" la lenga oficiala, mai aqueu moldau (lo romanés de Moldàvia) receu en practica la meteissa codificacion que lo romanés de Romania (levat quauquei detalhs menors). Aquò garentís solidament l'unitat de la lenga romanesa.

Uei, solet lo poder autoproclamat de Transnístria (zona sota contraròtle rus, en secession amb Moldàvia) torna impausar l'alfabet cirillic au romanés, que lo nomena "moldau" e que pretend de nòu que seriá una lenga distinta dau romanés. En tot cas lo poder transnistrian privilègia lo rus e frena lo desvolopament dau romanés.

En sèrbocroat[modificar | modificar la font]

Per mai de detalhs, vejatz sèrbocroat.

Lo sèrbocroat a una granda unitat estructurala, reconeguda per lei lingüistas especializats dins lei lengas eslavas[6]. Mai es parlat per de populacions qu'an de consciéncias nacionalas fòrça distintas: lei croats, lei bosniacs ("musulmans") e lei sèrbes. Ansin, dempuei l'afondrament de Iogoslavia en 1991, lo sèrbocroat a perdut sa codificacion unitària e son estatut de lenga oficiala; ara es partejat entre tres lengas oficialas que sègon de codificacions distintas: lo croat, lo bosnian e lo sèrbe.

Ansin, lo sistèma de basa comun, lo sèrbocorat, contunha d'existir dins lei fachs, a travèrs de son estructura lingüistica quasi intacta: es un diasistèma o una lenga per distància. Per còntra es cultivat a travèrs de tres formas volontariament divergentas, lo croat, lo bosnian e lo sèrbe, que son de lengas per elaboracion[7].

Comparasons[modificar | modificar la font]

Lei secessionismes lingüistics que nasejan en occitan e en romanés son minoritaris e son pas consensuaus. Arrèstan pas la dinamica majoritària que fa qu'aquelei lengas gardan de foncionaments pron unitaris.

Au contrari, lo secessionisme lingüistic en sèrbocorat es un fenomèn ara majoritari, consensuau e fortament institucionalizat. Es aquò qu'autoriza de dire qu'aqueu secessionisme lingüistic a abotit a de "lengas per elaboracion" per qualificar lo croat, lo bosnian e lo sèrbe, bòrd que leis elaboracions divergentas se son ben implantadas dins la practica generala.

Nòtas[modificar | modificar la font]

  1. Per exemple:
    • STRUBELL Miquel (1991) "Catalan in Valencia: the story of an attempted secession", Swiss Academy of Social Science Colloquium on Standardization: Parpan / Coira (Grisons), 15-20 d'abriu de 1991
    • PRADILLA Miquel Àngel (1999) "El secessionisme lingüístic valencià", dins: PRADILLA Miquel Àngel (1999) (ed.) La llengua catalana al tombant del mil·leni, Barcelona: Empúries, p. 153-202.
    • Article "secessionisme lingüístic", dins: RUIZ I SAN PASCUAL Francesc, & SANZ I RIBELLES Rosa, & SOLÉ I CAMARDONS Jordi (2001) Diccionari de sociolingüística, coll. Diccionaris temàtics, Barcelona: Enciclopèdia Catalana.
  2. SUMIEN Domergue (2006) La standardisation pluricentrique de l’occitan: nouvel enjeu sociolinguistique, développement du lexique et de la morphologie, coll. Publications de l’Association Internationale d’Études Occitanes 3, Turnhout: Brepols, p. 49.
  3. BÈC Pèire (1970-71) = BEC Pierre (collab. Octave NANDRIS, Žarko MULJAČIĆ) Manuel pratique de philologie romane, París: Picard, 2 vol.
  4. KREMNITZ Jòrdi = KREMNITZ Georg, "Une approche sociolinguistique", in KIRSCH F. Peter, & KREMNITZ Georg, & SCHLIEBEN-LANGE Brigitte (2002) Petite histoire sociale de la langue occitane: usages, images, littérature, grammaires et dictionnaires, coll. Cap al Sud, F-66140 Canet: Trabucaire, p. 109-111 [version actualizada e traduccion parciala de: HOLTUS Günter, & METZELTIN Michael, & SCHMITT Christian (1991) (dir.) Lexikon der Romanistischen Linguistik. Vol. V-2: Okzitanisch, Katalanisch, Tübingen: Niemeyer]
  5. BÈC Pèire (1970-71) = BEC Pierre (collab. Octave NANDRIS, Žarko MULJAČIĆ) Manuel pratique de philologie romane, París: Picard, 2 vol.
  6. COMRIE Bernard, & CORBETT Greville G. (2002), The Slavonic Languages, Londres / Nòva York: Routledge [1a ed. 1993]
  7. Lenga per distància e lenga per elaboracion son de concèptes dau lingüista Heinz Kloss. Vejatz:
    • KLOSS Heinz (1967) “Abstand languages and Ausbau languages”, Anthropological linguistics 9: 29-41.
    • KLOSS Heinz (1978) Die Entwicklung neuer germanischer Kultursprachen seit 1800, coll. Sprache der Gegenwart-Schriften des Instituts für Deutsche Sprache n° 37, Düsseldorf: Schwann [1a ed. 1952, Munic: Pohl]