Toledo

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Toledo
Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Coordenadas
Bandièra
Armas
Geografia fisica
Coordenadas 39° 52′ 01″ N, 4° 01′ 46″ O
Carte de localisation de Toledo
Superfícia 232,1 km²
Altituds
 · Mejana
 
454 m m
Geografia politica

País Bandièra d'Espanha Espanha
Comarca Toledo
Municipalitat Toledo
Primièr cònsol
Mandat en cors
José Manuel Molina García
2004
Geografia umana
Populacion (INE)
(2004)
73 485, ab.
Densitat 312 ab./km²
Autras informacions
Gentilici Toledano -a
Còde postal 45001-45009
Còde INE [10]
ayto-toledo.org

Toledo[N 1] o Toleda[N 2] (Touledo en nòrma mistralenca[1][N 3]; Toleta, Toleda[2] o Toledol[1][N 4] en occitan ancian; Toledo en castelhan) es una vila que se tròba en Espanha, dins lo centre, a 70 km al sud de Madrid. Es la capitala de la província de Toledo e de la comunitat autonòma de Castelha-La Mancha. Los escrivans Alfonso Martínez de Toledo (Archiprèire de Talavera), Rodrigo Cota e Garcilaso de la Vega n'èran originaris.

Lo gentilici es toledan, toledana.[3]

Toledo
Toledo

Cultura[modificar | Modificar lo còdi]

Lo centre istoric de la vila de Toledo es sus la lista del Patrimòni Mondial de l'Umanitat.

Vila vièlha[modificar | Modificar lo còdi]

La vila vièlha se tròba en naut d'un puèg e se pòt veire de fòrça monuments istorics coma l'alcazar, la catedrala e lo Zocodover (de l'arabi Suk-al-dawab, mercat dels bestials, lo mercat central). Toledo foguèt coneguda per sa tolerància religiosa pendent lo periòde d'Al Andalús e las comunautats josievas, musulmana e crestianas i vivián en coabitacion pacifica. Aquò cambièt amb la reconquista (de 718 a 1492) aprèp que foguèsson forabandits d'Espanha josieus e musulmans refusant de se convertir. Pasmens, demòra à Toledo fòrça remembres d'aquela epòca coma la Sinagòga de Santa Maria la Blanca, la Sinagòga del Tránsito e la Mosqueta del Cristo de la Luz.

Toledo aculhiguèt lo pintre El Greco dins la darrièra partida de sa vida e la vila es lo tèma de qualques uns de sos quadres, coma lo celèbre Enterrament del Comte d'Orgaz expausat dins la glèisa de Santo Tomé. Dins l'ostal del Greco l'ambient de la vida del pintre es reconstituit amb de mòbles e una mescla de quadres autentics e de còpias.

Le cineasta Luis Buñuel i fondèt en 1923 l'Òrdre de Toledo amb Federico García Lorca.

La catedrala[modificar | Modificar lo còdi]

La catedrala de Toledo començada en 1227 jol reialme de Fernando III a la particularitat d'èsser bastida segon l'estil gotic francés. S'acabèt pas abans la fin del sègle XV amb apondes d'estil espanhòl. La copòla que remplaça la segonda torre foguèt dessenhada per Jorge Manuel Theotocopouli, filh del Greco. Se pòt veire una verge en marbre cap d'òbra d'art francés gotic. La sacristia conten d'òbras d'El Greco (Expolio), Titien, Velazquez, Morales e Caravaggio.

Glèisa de Santo Tomé[modificar | Modificar lo còdi]

Aquela pichona glèisa musèu de la torre d'estil mudejar (sègle XIV) presenta lo quadre L'Enterrament del comte d'Orgaz cap d'òbra del Greco.

Musèu de Santa Cruz[modificar | Modificar lo còdi]

Construit a l'entorn d'un patio plateresc, l'espital dels enfants trobats que comandèt la Reine Isabèla la Catolica als arquitèctes Enrique Egas e Covarrubias. En mai d'una colleccion de pinturas dels sègles XVI e XVII, (Greco, Ribera, Morales) conten tanben de pèças arqueologicas e d'arts decoratius coma los azulejos.

Demografia[modificar | Modificar lo còdi]

Embessonatges[modificar | Modificar lo còdi]

Ligams en castelhan[modificar | Modificar lo còdi]

Nòtas e referéncias[modificar | Modificar lo còdi]

Nòtas[modificar | Modificar lo còdi]

  1. Manlèva castelhana utilizada dins las Preconizacions del Conselh de la Lenga Occitana, basa ortografica de la Wikipèdia occitana. Es tanben emplegada dins d'articles de Jornalet ([1], [2]), Nosauts de Bigòrra ([3]), e MedievalOc ([4])
  2. Fòrma occitana e sabenta utilizada per l'Academia Occitana ([5]), l'Espaci Occitan ([6]), Aprene ([7]), e lo departament d'Avairon ([8], [9])
  3. Dicodòc, lo multidiccionari del Congrès, nos dona las tres grafias classicas Toleda (Laus), Toledo (Per Noste, CREO Provença), e Tolèdo (Rei Bèthvéder). Las terminasons -a e -o descrivon essencialament la meteissa prononciacion.
  4. Tolèdol tanben en catalan ancian

Referéncias[modificar | Modificar lo còdi]

  1. 1,0 et 1,1 Frederic MistralLo Tresaur dau Felibritge. 
  2. Connecting Medieval Music
  3. Preconizacions del CLO