Galèc

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
Galèc
País Espanha (Galícia)
Tipologia SVO
Sillabica
Classificacion per familha
lengas indoeuropèas > lengas romanicas > iberoromanic > galègoportugués (galèc)
Espandida I (lenga individuala)
Tipe L (lenga viva)
Mapa lingüistica del galèc

Lo galhego o galèc (neologisme)[1] es una lenga originària de la region de Galícia (Espanha), dont pòrta lo nom.

Es una lenga romanica fòrça vesina del portugués, e mai se parla d'una sola lenga galègoportuguesa dins certans sectors de la societat galèga e de la lingüistica romanica. Tant lo galèc coma lo portugués sòrton de la meteissa evolucion del latin, lo galègoportugués, que son nuclèu d'origina èra la Galícia actuala e lo nòrd de Portugal. Cèrtas parts de la societat galèga (los reïntegracionistas) defendon la reïntegracion del galèc dins lo sistèma galègoportugués, en adoptar la nòrma ja en vigor en portugués (al nivèl gramatical e grafic). Afirman l'unitat de la lenga galègoportuguesa. S'opausan a la nòrma oficiala de la region de Galícia, que li repròchan de se calcar tròp subre l'espanhòl. Mas la nòrma portuguesa es pas fòrça logica per representar foneticament la lenga galèga, e es plan dificila pels galècs, pr'amor que lo sistema fonetic del galèc modern es plan diferent del portugués, aital las grafias S e SS, Z e Ç, J e X, GE e XE, GI e XI, e qualques autras, que representan de sons diferents en portugués an pas cap de diferéncia en galèc, alara se pòt dire que la nòrma portuguesa es pas fòrça logica per la lenga galèga, per tant la nòrma oficiala d'aquesta lenga es fòrça mai facila, e gaireben totes los galècs la preferisson.

Lo galègoportugués foguèt del sègle XII al sègle XIII la lenga poetica de la part occidentala de la Peninsula Iberica, dins un movement literari ligat al dels trobadors (Las cantigas de santa Maria, del rei de Castelha, Anfós lo Savi).

La veïculacion d'ora de Galícia dins la corona de Castelha castelhanizèt las classas nautas de la societat e menèt a una castelhanizacion relativa de la lenga. Ça que la, lo galèc a pas daissat d'èsser parlat pels galècs. A l'ora d'ara tres milions de personas parlan galèc dins l'estat espanhòl (Galícia, la Franja occidentala d'Astúrias, lo Bierso dins la comunitat autonòma de Castelha e Leon e los immigrants dins d'autras parts de l'estat espanhòl, en Euròpa e en America.

Lo galèc a un estatut de cooficialitat amb lo castelhan en Galícia.

Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]

  1. Las formas *galician, -a (francesisme, < galicien) e *galhèc, -ga* (catalanisme, < gallec). Lo gentilici classic de Galicia es galèc -èga (Wiacek 1968) mai regularament, se legís lo catalanisme galhèc -èga* (cf. catalan gallec -ega). L’ipercatalanisme sembla una reaccion exagerada còntra lo francisme galician -a* (cf. francés galicien)., L’occitan, lenga fantasmada : l’exemple de la toponimia, Domergue Sumien http://books.openedition.org/pulm/1024