Mario Vargas Llosa

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar


Còde QRpedia d'estampar per un accès dirècte a aquèth article
Donadas
d · m
Mario Vargas Llosa
Jorge Mario Pedro Vargas Llosa
Q6625963Q487596Q1086863 e  escrivanQ6625963
Q487596
Q1086863


Naissença 28 de març de 1936
N. a Q159273
Decès
D. a
Causa de decès
Assassinat/ada per
Luòc d'enterrament
Lenga mairala Espanhòu
Fogal ancestral

.

Mario vargas llosa signature transparent.png
Paire
Maire
Oncle
Tanta
Grands
Bèlamaire
Bèlpaire
Fraire
Sòrre
Conjunt
Companh/a
Filh/a Q251336 e  Q6024173
Religion
Membre de
Familha nòbla
Membre de
l'equipa esportiva
posicion de jòc
tir (esquèrra/drecha)
grad dan/kyu
Grop etnic
Orientacion sexuala
Profession Q6625963Q487596Q1086863 e  escrivan
Emplegaire Q21578
Domeni d'activitat
Escolaritat Q270145 e  Q219694
Diplòma
Director de tèsi
Estudiant de tèsi
Foncion politica
Residéncia oficiala
Predecessor
Successor
Partit
Tessitura
Label discografic
Lista de cançons
Discografia
Mission de l'astronauta
Distincions e prèmis Prèmi Nobel de LiteraturaQ81466 e  Prèmi Maria Moors Cabot (WikiData)
Branca militara
Grad militar
Etapa de canonizacion
Familha nòbla
Títol de noblesa
Títol onorific
Comandament
Conflicte
Jorn de la fèsta
Nom de naissença Jorge Mario Pedro Vargas Llosa
Activitat(s) escrivan, òme politic
Lenga d'escritura Peró
Identificants
BNF 11927697t
SUDOC 027177610
BNE XX1064943
GND 118803964
VIAF 32003942
ULAN


DOI
RKDimages
Rijksmonument
KGS
Historic Places identifier
ID d'artista de MusicBrainz
ID album de MusicBrainz
ID d'òbra de MusicBrainz
IMDb nm0889771
Legislator
Identificant BHL
Identificant ITIS
Identificant IUCN
Identificant NCBI
Identificant TPDB
Identificant GBIF
Identificant WoRMS
Numèro EE
Indicatiu
Còde AITA
Còde OACI
Còde mnemonic
Identificant JPL Small-Body Database
Còde de l'observatòri Minor Planet Center
Identificant Structurae
Identificant Emporis
Numèro CAS
numèro EINECS
SMILES
InChI









Commons-logo.svg Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Mario Vargas Llosa.
Medalha prèmi Nobel

Mario Vargas Llosa (nascut Jorge Mario Pedro Vargas Llosa) es un escrivan e òme politic de Peró. Lo 7 d'octobre de 2010 reçaup lo Prèmi Nobel de Literatura.

Biografia[modificar | modificar la font]

Nasquèt dins la vila d'Arequipa (Peró) lo 28 de març de 1936. Es lo filh d'Ernesto Vargas Maldonado e de Dora Llosa Ureta, que se desseparèron abans sa naissença. Provenent d'una familha de classa mejana, partiguèt quand èra pichonet, amb sa maire, a la vila boliviana de Cochabamba on visquèt tota son enfança e faguèt sos primièrs estudis al Collègi La Salle d'aquela ciutat. Del temps del govèrn de José Luis Bustamante y Rivero son grand obtenguèt una carga politica a la vila de Piura çò que lo menèt a tornar en Peró amb tota sa familha e a s'installar en aquesta ciutat. En 1946 aguèt l'escasença de conéisser son paire, que residissiá a Lima.

A Piura faguèt sos estudis primaris al Collègi Salesian. Mudat a Lima, estudièt al collègi La Salle e, pendent dos ans, al Collègi Militar Leoncio Prado, ont aguèt coma professor de francés lo poèta surrealista César Moro.

L'estiu d'abans sa darrièra annada dins lo collègi, Vargas Llosa s'inicièt al trabalh de jornalista. Abandonèt lo collègi militar per tal de contunhar sos estudis a Piura, ont trabalhava a la publicacion del jornal local La Industria e ont, a mai, se realizèt la representacion teatrala de sa primièra òbra dramatica La huida del Inca (la fugida de l'Inca).

Del temps del govèrn de Manuel A. Odría dintrèt a l'Universitat Nacional Major de San Marcos, ont estudièt qualques corses de Drech e acabèt sos estudis literaris. Sa vocacion d'escrivan èra a se consolidar e a l'encòp sa carrièra de jornalista mermava e laissava pas a les sas obligacions novèlas.

L'installacion en Euròpa[modificar | modificar la font]

En 1958 obtenguèt la borsa d'estudis "Javier Prado" que li permetèt de viatjar a Madrid l'annada seguenta. Faguèt son doctorat a l'Universitat Complutense de Madrid, qu'obtenguèt Doctorat en Filosofia e Letras. En 1959 publiquèt un ensems de contes jol títol de Los jefes, qu'obtenguèt lo prèmi "Leopoldo Arias", en s'installar immediatament a París.

Suscitèt l'atencion generala per primièr còp coma escrivan amb son primièr roman La Ciudad y los Perros (1962) basada sus son viscut d'adolescent coma cabdet al Collègi Militar Leoncio Prado.

Son òbra plan sovent critica la ierarquia de las castas socialas e racialas encara d'actualitat dins lo Peró d'uèi e dins l'ensems de l'America Latina. Maites de sos escriches son de natura autobiografica, coma La Casa Verde (1966) e La tía Julia y el escribidor (1977). Son ambiciós roman istoric La guerra del fín del mundo (1981) se debana en las profonditats del sertao brasiler del sègle XIX, e se basa sus de faches autentics de l'istòria de Brasil.

En 1965 tornèt al país per se maridar amb Patricia Llosa, sa cosina, amb qui aguèt tres enfants. Tornèt en Euròpa, e s'installèt a París, puèi Londres e Barcelona. En 1974 tornèt un còp mai en Peró e faguèt d'incursions dins lo jornalisme a la television coma menaire del programa politic "La Torre de Babel".

Incursion en politica[modificar | modificar la font]

Al decenni de 1980 Vargas Llosa s'impliquèt dirèctament en politica e susprenguèt per sas posicions neoliberalas de drecha, vist que los corrents intellectuals d'aquel temps se caracterizavan per sas posicions publicas d'esquèrra.

En 1983 foguèt nomenat pel qu'èra alara lo President de Peró, Fernando Belaúnde Terry, president de la Comission de Recèrca del Cas Uchuraccay, que sa mission èra de porgir lum sus l'assassinat de uèch jornalistas.

En 1987 davant las temptativas del govèrn aprista d'Alan García de nacionalizar la banca nacionala, Vargas Llosa se manifestèt veementament coma un menaire politic, capitanejant la protesta contra aquela accion. Entamenèt aital sa carrièra politica e se presentèt coma candidat a la Presidéncia de Peró en 1990. Pendent una bona part de la campanha electorala, foguèt candidat preferit; pasmens, la popularitat creissenta e inesperada d'Alberto Fujimori, que fins a 15 jorns abans l'eleccion teniá mens de 10% de las preferéncias, desemboquèt sus una segonda votada que Vargas Llosa perdèt.

Aprèp las eleccions s'installèt dins la vila de Madrid. Lo govèrn del PSOE li autregèt la nacionalitat espanhòla en 1993, sens que li calguèsse renonciar a la peroana. Es membre de la Real Acadèmia Espanyola de la Llengua.

Vargas Llosa s'ocupèt tornarmai de la literatura amb son libre autobiografic El pez en el agua (1993), Los cuadernos de don Rigoberto (1996), e El paraíso en la otra esquina (2002).

Long de sa carrièra literària, Vargas Llosa recebèt d'innombrables prèmis e distincions, que ne cal metre en avant los dos guerdons màgers que se pòscan decernir dins l'encastre de las letras ispanicas: lo Prèmi Rómulo Gallegos en 1967 e lo Premio Cervantes en 1994. I cal apondre a mai lo "Premio Nacional de Novela" de Peró en 1967; lo prèmi Príncipe de Astúrias de las Letras en 1986, amassa amb Rafael Lapesa Melgar, per sos dons extraordinaris de fabulacion literària, la riquesa e varietat de son òbra, animada d'un esperit de libertat creativa, e sa mestresa de la lenga; e lo Premio Planeta de 1993 per son roman Lituma en los Andes.

En 2010, Mario Vargas Llosa ganhèt lo Prèmi Nobel de Literatura.

Òbras publicadas[modificar | modificar la font]

Ficcion[modificar | modificar la font]

  • Los jefes (1959)
  • La ciudad y los perros (1963)
  • La casa verde (1966), Premi Rómulo Gallegos
  • Los cachorros (1967)
  • Conversación en La Catedral (1969)
  • Pantaleón y las visitadoras (1973)
  • La tía Julia y el escribidor (1977)
  • La guerra del fin del mundo (1981)
  • Historia de Mayta (1984)
  • ¿Quién mató a Palomino Molero? (1986)
  • El hablador (1987)
  • Elogio de la madrastra (1988)
  • Lituma en los Andes (1993), Premi Planeta
  • Los cuadernos de don Rigoberto (1997)
  • La fiesta del chivo (2000) - novèla sobre la dictadura del general de la Republica Dominicana, Rafael Leónidas Trujillo
  • El paraíso en la otra esquina (2003) - novèla istorica sobre Paul Gauguin e Flora Tristán.
  • Travesuras de la niña mala (2006)

Ensages e recèrca[modificar | modificar la font]

  • García Márquez: historia de un deicidio (1971)
  • Historia secreta de una novela (1971)
  • La orgía perpetua: Flaubert y «Madame Bovary» (1975)
  • Contra viento y marea. Volúmen I (1962-1982) (1983)
  • Contra viento y marea. Volumen II (1972-1983) (1986)
  • La verdad de las mentiras: Ensayos sobre la novela moderna (1990)
  • Contra viento y marea. Volumen III (1964-1988) (1990)
  • Carta de batalla por Tirant lo Blanc (1991)
  • Desafíos a la libertad (1994)
  • La utopía arcaica. José María Arguedas y las ficciones del indigenismo (1996)
  • Cartas a un novelista (1997)
  • El lenguaje de la pasión (2001)
  • La tentación de lo imposible (2004)

Teatre[modificar | modificar la font]

  • La señorita de Tacna (1981)
  • Kathie y el hipopótamo (1983)
  • La Chunga (1986)
  • El loco de los balcones (1993)
  • Ojos bonitos, cuadros feos (1996)

Autobiografía[modificar | modificar la font]

  • El pez en el agua (1993)