Dinosaure
|
||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
||||||||||||
| Règne | Animal | |||||||||||
| Embrancament | Chordata | |||||||||||
| Sosembrancament | Vertebrata | |||||||||||
| Classa | Sauropsida | |||||||||||
| Sosclassa | Diapsida | |||||||||||
| Infraclassa | Archosauromorpha | |||||||||||
| Dinosauria Owen, 1842 |
||||||||||||
Percorrètz la zoologia sus Wikipèdia:
|
||||||||||||
Los dinosaures (mot qui vòu díser « terrible lausèrp » - deu grèc δεινός - deino - « terrible »- e σαύρα - sauru - « lausèrp ») que son ua familha o clade de vertebrats fossils apareishuda au Triassic (230 milions d'annadas a), entà s'avalir a la fin de l'atge Cretacèu (65 milions d'annadas a) qui e qui daunegè l'ecosistèma terrèstre a l'escala deus vertebrats durant uas 160 milions d'annadas (durant lo Trias, lo Jurassic e lo Cretacèu, tan vau díser, per l'èra segondària. Que desapareishèn quasi tots durant l'exticcion deu Cretacèu-Paleogèn).
Lo sol grop subervivent conegut enter los dinosaures qu'ei lo deus ausèths, considerats donc per la sciéncia e la taxonomia actuala com dinosaures.
A maugrat de l'etimologia deu lor nom, los dinosaurs que son pro diferenciats deus lausèrps sus mantun punts, e en particular per'mor de la loas camas quilhadas e sustot segond las descobèrtas tanhentas au lor metabolisme pròche deu metabolisme deus ausèths dab la sang cauda.
Los dinosaures que's diversifiquèn hèra, sia en tèrmes d'endom (en bèth anar despuish gigants com los sauropòds - podent arribar au mens dinc aus 58 m de longor - dinc aus mei petits com lo xixianycus dab sons 50 cm) sia en tèrme de dièta alimentària (anant deus carnivòrs aus erbivòrs) sia en tèrmes de postura (quadipèda o bipèda). D'autes animaus com los pterosaures (diferent deu grop qui balhore los ausèths de uei) qui colonizèn los aires, los reptiles aquatiques (com l'ichtisaure, lo plesiosaure e l'elasmosaure) e los reptiles mamalians com lo dimetrodon correntament e iconograficament associats aus dinosaures pertanhen totun a d'autas familhas.
Las descobèrtas e l'estudi de las rèstas fossilizadas deus dinosaures que s'acceleré a partir deu sègle XIXau e lo mot dinosaure que ho creat per Richard Owen en 1842.
Per mantuas annadas que s'a considerat los dinosaures com reptils lents dab la sang hreda e que s'a quitament devisat suber la loa peguessa ; uei que'us se considèran meilèu com animaus de sang cauda (com los ausèths, los lors tanhents dirèctes) e dab comportaments sociaus per mantuns (com ac muisha l'estudi de las loas peadas fossilizadas).
La disparicion deus dinosaures que demòra un deus grans enigmas de la sciéncia dab debat suber ua desapareishuda progressiva (com ac semblan muishar las excavacions) o catastrofica (aquesta motivada per rèstas de meteorit trobadas dehens los sediments d'aqueth periòde). Ambs teorias que's pòden totun considerar amassas.
Galeria deus dinosaures mei famós [modificar]
-
Eoraptor, un deus mei ancians
Reptiles famós non tanhents de la clade deus dinosaures [modificar]
Classificacion [modificar]
Los dinosaures son devesits en dus gropes : los saurischians (dab ancas de lausèrt) e los ornitischians (dab ancas d'ausèths)
La classificacion completa deus dinosaures :
Dinosauria
|-saurischia
| |-|-sauropodomorpha
| | |-sauropoda
| | |-eusauropoda
| | |-|-euhelopidae
| | | |-mamenchisauridae
| | |-neosauropoda
| | |-diplodocimorpha
| | | |-rebbachisauridae
| | | |- |-diplodocidae
| | | |-dicraeosauridae
| | |-macronaria
| | |-camarasauridae
| | |- titanosauriformes
| | |-brachiosauridae
| | |-titanosauria
| | |-titanosauridae
| |
| |-theropoda
| |-eoraptor
| |-herrerasauria
| |-coelophysoidea
| | |-coelophysidae
| | |-dilophosauridae
| |-ceratosauroidea (neotheropoda)
| |-neoceratosauria
| | |-ceratosauridae
| | |-abelisauria
| | |-noasauridae
| | |-abelisauridae
| |-tetanurae
| |-spinosauroidea
| | |-?megalosauroidea
| | |-torvosauridae
| | |-spinosauridae
| |-avetheropoda
| |-|-carnosauria
| | |-allosauroidea
| | |-sinraptoridae
| | |-allosauridae
| | |-carcharodontosauridae
| |-coelurosauria
| |-avipluma
| |-tyrannosauroidea
| |-maniraptoriforma
| |-arctometatarsalia
| | |-ornithomimosauria
| |-metatheropoda
| |-compsoghatidae
| |-maniraptora
| |-enigmosauria
| | |-therizinosauria
| | | |-therizinosauridae
| | |-oviraptorosauria
| | |-caenagnathoidea
| | |-oviraptoridae
| |-alvarezsauria
| | |-mononykinae
| |-paraves
| |-deinonychosauria
| |-microraptoria
| | |-dromaeosauridae
| | |-dromaeosaurinae
| |-|-troodontidae
| |-unenlaghidae
| |-avialae
| |-archaeopteryghidae
| |-ornithurae
| |-avebrevicauda
|
|-ornithischia
|-thyreophora
| |-stegosauria
| | |-stegosauridae
| |-ankylosauromorpha
| |-nodosauridae
| |-ankylosauroidea
| |-polacanthidae
| |-ankylosauridae
|
|-cerapoda
|-|-?heterodontosauridae
| |-ornithopoda
| |- hypsolophodontidae
| |- iguanodontidae
| |-hadrosauria
| |-hadrosaurinae
| |-lambeosaurinae
|
|-marginocephalia
|-?psittacosauria
|-pachycephalosauria
| |-homalocephaloidea
|-neoceratopsia
|-protoceratopsidae
|-?leptoceratopsidae
|-ceratopsia
|-ceratopsidae
|-centrosaurinae
| |-Pachyrhinosaurini
|-chasmosaurinae
simpificada :
Dinosauria
|-saurischia
| | |-sauropoda
| | |-eusauropoda
| |-theropoda
| |-coelophysoidea
| |-neotheropoda
| |-tetanurae
| |-|-carnosauria
| |-coelurosauria
|-ornithischia
|-thyreophora
|-cerapoda
| |-ornithopoda
|-marginocephalia
