Arièja (departament)

Pels articles omonims, vejatz Arièja (omonimia).

Departament d'Arièja (09)
Administracion
Region istorica	Gasconha País de Fois
Region	Miègjorn-Pirenèus
Prefectura	Fois
Prefècte
President del conselh general	Augustin Bonrepaux ([[]])
Sosprefectura(s)	Pàmias Sent Gironç
Demografia
Populacion Populacion totala	151 117 ab. (2009) 156 701 ab.
Densitat	30,9 ab./km²
Geografia
Superfícia	4 890 km²
Subdivisions
Arrondiments	3
Circonscripcions	??
Cantons	22
Intercomunalitats	21
Comunas	332
Autras informacions
Còde INSEE	09
ISO 3166-2	FR-09
NUTS-3	FR621
Sit web	Recercar

Arièja (09) es un departament francés situat entierament en Occitània. Son nom li ven del riu del meteis nom. Fa partida de la region administrativa de Miègjorn-Pirenèus e se parteja entre las doas regions istoricas de Gasconha a l'oèst e Lengadòc (País de Fois) a l'èst.

Lo capluòc es Fois.

Istòria

Arièja nasquèt lo 18 de genièr de 1790, après un debat dificil sus l'avenidor dels païses del sud tolosan:

• Tolosa voliá un departament que recampariá sa generalitat, Gasconha, Bigòrra e país de Fois.
• Sent Gironç se prepausava coma caplòc d'un departament que comprendriá lo sud de Comenge, Coserans e país de Fois o Comenge tot e Coserans.

Foguèt Marc-Guillaume Vadier (deputat del Tèrç Estat del país de Fois) qu'impausèt, fin finala, lo sieu projècte, que correspond, amb qualques excepcions (qualques comunas comengesas retiradas en 1791 e las comunas de la riba esquèrra d'Ers, a l'entorn de Belestar, restacadas en 1794) al departament actual.

Al país de Fois, ais central del departament nòu, èran ajustats Coserans e una part de la tèrra de Mirapeish que, dempuèi lo sègle XII pel primièr e lo sègle XIII per la segonda, avián pas mai de passat comun amb el. Lo país de Fois èra una província en el meteis. Coserans aviá seguit lo sort de Comenge, doncas de Gasconha, e la tèrra de Mirapeish èra lengadociana, tot aquò amb institucions e regims fiscals e senhorals diferents. S'i ajustèt, en rason de ligams istorics amb lo comtat de Fois, lo pais sobeiran de Donasan, sul penjal audenc.