Xibe

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
Xibe

Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Coordenadas
Parlat en China
Regions Asia de l'Èst, Xinjiang
Parlat per 30 000 (2000) personas
Familha lingüistica tongoza, grop manchó
Estatut oficial
Lenga oficiala de lenga reconeguda regionalament,ensenhada a l'escòla
ISO 639-3 sjo (en)

Lo Xibe ( sibe gisun, also Sibo, Sibe, Xibo language) es la lenga tongoza mai parlada en China. Se parla dins Xinjiang. Lo nombre de locutors passa pas los 30 000 sus una populacion etnica de 190 481 en 2010[1]. Lo xibe es oficial amb lo chinés estandard dins lo District Autonòm Xibe de Qapqal dins Xinjiang.

Classificacion[modificar | modificar la font]

Segon las autoritats chinesas, lo xibe es considerat coma una lenga separada del manchó dempuèi 1764 quand un grop de Xibes foguèron mandats per la dinastia Qing per gardar la frontièra del Xinjiang. Es dins aquesta region que la lenga poguèt subreviure. En 2009 i aviá 42 790 Xibes en Xinjiang que servavan encara la lenga ancestrala. Los autres Xibes que vivon mai que mai en Manchoria (132 615 en 2000 dins Liaoning) son completament sinizats. Lo manchó e lo xibe son mutualament intelligibles.

Escriptura[modificar | modificar la font]

Los Xibes utilizan un alfabet derivat de l'alfabet manchó. L'alfabet xibe diferís leugièrament de l'alfabet manchó: 13 sillabas qu'existisson en manchó son absentas del alfabet xibe. Reciprocament, l'alfabet xibe a tres sillabas desconegudas del manchó.


Situacion sociolingüistica[modificar | modificar la font]

Lo Xibe èra ensenhat dins 8 escòlas primàrias del District Autonòm Xibe de Qapqal coma subjècte mas la lenga d'ensenhament dominanta èra lo mandarin estandard. Existís tanben una licéncia de Xibe a l'Universitat Normala d'Ili dempuèi 2005[2]. La lenga beneficia de qualques programas escasses. I a tanben qualques publicacions. La lenga es amenaçada, lo bilingüisme amb lo mandarin estandard es de mai en mai respandit. Qualques Xibes parlan tanben oigor o cazac.

Referéncias[modificar | modificar la font]

  1. Donadas oficialas del recensament.
  2. url=http://www.tianshannet.com/news/content/2007-06/06/content_1961623.htm%7Cdate=2007-06-06%7Ctitle=《察布查尔报》——锡伯人纸上的精神家园/'Qapqal News'—A 'Spiritual Homestead' on Paper for the Xibe People|periodical=伊犁晚报/Yili Evening News|author=佟志红/Tong Zhihong|accessdate=2009-04-13