Lentilha cultivada

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

La lentilha (Lens culinaris Medik., 1787) es una espècia de plantas dicotyledones apartenent a la familha de las Fabaceae (las léguminosas). Aquela planta annala es largament cultivada per sas granas comestiblas ricas en proteïnas.

Los fruchs son de tecas contenent doas granas redondas aplatidas. Las lentilhas fan partit dels legums secs apreciats en Euròpa quitament se la produccion mondiala es fèble: 2 800 000 tonnes par an[1].

En Occitània, la lentilha verda del Puèi benefícia d'una AOC.

Coma o mòstra fòrça testimònis, en mai de l'episòdi d'Esaú dins la Genèsi, la consomacion de las lentilhas es ja presenta a la naicença de l'agricultura en Mesopotamia.

Es per semblança amb la forma de la grana que le dispositiu optic prenguèt aquel nom.

Nom scientific: Lens culinaris Medik., familha de las Fabaceae, sosfamilha de las Faboideae, tribú de las Fabeae (ou Vicieae).

Sosespècias[modificar | modificar la font]

L'espècia comprend quatre sosespècais principalas:

  • Lens culinaris subsp. culinaris (la lentilha cultivada), classificada a vagadas coma espècia d'esperela (Lens esculenta Moench)
  • Lens culinaris subsp. odemensis
  • Lens culinaris subsp. orientalis
  • Lens culinaris subsp. tomentosus

Descripcion[modificar | modificar la font]

Lentilha « beluga ».

La lentilha es una planta annuala erbacèa de 20 a 72 cm de naut. Las tijas es quilhada e força ramosas.

Sas fuèlhas, altèrnas, composadas pennadas, comptan de 10 a 14 foliòlas opausadas, oblongas, e acabadas per une vedilha mai sovent simpla o bifida. A la basa son munidas d'estipulas dentadas.

Las flors, de coròlla papilionacèa tipica de la sosfamilha de las Faboideae, son de color blanca o blau palle e amassada per pichon rasim de dos a quatre. Lo calici es regular, de cinc dents estrecha e pro longas. La florason estivala interven entre mai e julhet.

Varietats de lentilhas.

Los fruchs son de tecas aplatidas, cortas, contenent doas granas aplatidas en forma caracteristica de disc fèblament bombat.

Varietats[modificar | modificar la font]

La color de las granas varia segon las varietats mai pallas (verd palle, blond, ròse) al mai escur (verd escur, burèl, violacèu…) :

  • la lentilha bruna, aquela que se trapa subretot en conserva
  • la lentilha roja (jaune o irange), utilizada dins la cosina asiatica
  • la lentilha verda, la mai cultivada en França ont benefica d'un labèl roge en Berric e d'una appellacion d'origina contrarotlada a çò nòstre al Puèi de Velai.
  • la lentilha coralh o ròse, qu'es roja mas sempre venduda decorticada
  • la lentilha blonda, coma aquela de Sant Flor, qu'es la mai gròssa
  • la lentilha rosada de Champanha
  • la lentilha negra o « beluga »

Cinc varietats son inscrichas al Catalòg francé[2]: Anicia, Flora, Lentillon rosé d'hiver, Rosana e Santa

Distribucion[modificar | modificar la font]

Aquela espècia es originària de las regions temperadas caudas del Mond Vièlh:

La lentilha s'espandiguèt per la cultura dins lo mond entièr mas s'encontra gaireben pas pus a l'estat salvatge.

Utilizacion en alimentacion umana[modificar | modificar la font]

Las lentilhas son cultivadas dempuèi la mai nauta Antiquitat per lors granas. Fòrça ricas en elements nutritius e subretot en proteïnas (24% per las lentilhas sècas[3], e 9% per las lentilhas cuèchas[4]), apòrtan tanben de fibras e de sals minerals, coma lo fèrre. Consomidas amb de cerealas, las leguminosas fan un regime alimentari gaireben equilibrat e plan bon marcat. Las leguminosas son un dels pilars del regim mediterranèu que se considèra qu'es d'entre los mais adaptats a l'òme. Las lentilhas son d'entre las leguminosas mai aisidas de produire.


Las lentilhas son ricas en fibres, en amidon resistant, als minerals (fèrre, magnèsi, potassi subretot) e pro rics en vitaminas del grop B (que son parcialament destruidas a la coseson), e presentan un fèble indici glicemic[5],[6]. Las lentilhas contribuisson a far mermar lo taus de colesteròl[7] e lo risc d'accident cardiovascular[8].

Las lentilhas, coma totas las leguminosas, contenon un cert nombre de factors antinutricionals, que los factors antitripsics, los tanins, e l'acid fitic. Lo trempatge e la coseson son de procediment utilizats per reduire lo taus en factors antitripsics e en acid fitic. Los tanins pòdon limitar l'absorpcion d'unes acids aminats. Las lentilhas contenon tanben de catequinas que l'accion sus la santat es mal coneguda, mas que poiriá limitar l'absorpcion del fèrre[9].

Lentilhas cuèchas[modificar | modificar la font]

Se recomandava tradicionalament de triar las lentilhas avent de los cosinar que peiròtas s'i podavan mesclar e de las trempar a l'aiga tibesa abans la coseson per amolir la pèl. Aquelas operacions pas pus necessàrias ara.

Salada de lentilhas amb d'escaluènhas.

Unas recettes à base de lentilles :

  • Dal
  • Ventresca amb lentilhas
  • Purèa de lentilhas
  • Ensalada tibesa de lentilhas
  • Sopa aux lentilhas
  • Guit confit amb lentilhas

Lentilhas germenadas[modificar | modificar la font]

Las lentilhas germenadas son pro comunas pels adèptes de l'alimentacion biologica. Après lo gèrme de mongeta mungó, es una de las granas germenada mai consomidas en França, amb lo gèrme de lusèrna. Se consomís mai sovent crud en ensalada, pasmens se d'unes preferisson un pauc cuèch a la vapor.

Las lentilhas germenadas contenon fòrça mai de vitaminas que las lentilhas cuèchas.

La lentilha es, d'entre totas las granas, la mai aisida de far germenar a l'ostal[10], que:

  • après un trempatge d'una nuèch (pregerminacion) e un primièr refrescatge e estorratge, demanda pas qu'un sol refescatge quotidian, pendent sonque un a tres jorns; se pòt dons consomir pas que 36 oras après lo primièr trempatge (a 20 °C, que se fa fresc, la germinason es mai lenta);
  • Demanda pas cap de lutz. Se pòt far germenar en granda quantitat dins una cassairòla o quin que siá autra aisina (amb una d'una coladoira per estorar).

La palha des lentilhas es tanben utilizada, coma aliment de qualitat superiora pel bestial o coma font de matèria organica per melhorar los sols[11].

Cultura[modificar | modificar la font]

La lentilha buta en terren leugièr e sablenc, leugièrament calcari (pH de 6,0 a 8,0)  exposicion solelhada e clima puslèu fresc.

Se semena a la prima en rengs alunhat de 35 cm, en clotets de 6 a 8 granas dispausadas de biais. Cobrir las granas de 1 cm de tèrra fina. Binar e sarclar regularament. Asagat en cas de secada longa.

Cauçar quand las planas son pro nautas. Per evitar que las plantas abocan, tendre 2 o 3 fials sus cada reng.

La culhida se fa a la mitat de l'estiu abans la maturitat de las granas. Arracar los pés e los daissar secar sus plaça una jornada. Puèi los penjar garbas pichonas dins un luèch plan airejat. Batre per far tombar las granas segon ls besonhs. Se conservan melhor en teca.

Le rendement mejan de la lentilha es de gaireben 1 400 kg/ha, mas pòdon anar fins a 3 600 kg/ha[12]. La lentilha es sovent considerada coma tolerant la secada, pasmens s'utliza l'aiga de biais eficaç, al respèct del blat de prima. La lentilha dona un rendement pauc naut en matèra sèca, e las semenadas utilisan pas fòrça pauc l'aiga del sol fins al 25 de junh (estadi de la primièra flor).

Produccion[modificar | modificar la font]

La produccion mondiala de lentilhas s'estima a 2,8 milions de tonas, luènh rèire la monjeta, lo pese e lo céser. Las principalas zonas de produccions son lo soxcontinent indian, lo Pròche Orient e l'America del Nòrd.

Grands productors de lentilhas en 2013[13]
País Produccion  (2013)

(En Tonas)

En (%)

Canadà

1 880 500

37,8

Índia

1 134 000

22,8 

Turquia

417 000

8,4

Austràlia

324 100

6,5

EUA

227 658

4,6

Nepal

226 931

4,6

China

150 000

3,0

Etiopia

129 833

2,6

Siria

129 370

2,6

Bangladesh

93 000

1,8

Iran

73 000

1,5

Marrc

42 948

0,8

Autres

263

5,3

Total

4 975 621

100


Fitopatologia[modificar | modificar la font]

La fitopatologia permet de definir la lista de las malautiás, donc dels dangièrs de mestrejar (liste en anglais).

La lentilha es sensibla al corcosson.

Notas e referéncias[modificar | modificar la font]

  1. Site de FAO Stat
  2. Consultation en ligne du Catalogue officiel des espèces et variétés
  3. USDA database 16069, Lentils, raw
  4. USDA database 16070, Lentils, mature seeds, cooked, boiled, without salt
  5. Fiche Lentille sur le site Passeport Santé
  6. Fiche Lentilles sur le site Informations Nutritionnelles
  7. Non-soy legume consumption lowers cholesterol levels: a meta-analysis of randomized controlled trials
  8. Legume consumption and risk of coronary heart disease in US men and women: NHANES I Epidemiologic Follow-up Study
  9. LES CATÉCHINES ET LA SANTÉ : Etat des Connaissances
  10. Beaucoup plus facile à faire germer que le germe de haricot mungo, lequel nécessite des rinçages beaucoup plus fréquents.
  11. Saskatchewan Pulse Growers, 2000
  12. La biologie du Lens culinaris Medikus.
  13. FOASTAT., 2013.

Vejatz tanben[modificar | modificar la font]

Referéncias[modificar | modificar la font]

Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]