Ftiraptèrs

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
Pesolh
Descripcion d'aqueste imatge, tanben comentat çaiaprèp

Pediculus humanus, pesolh uman

Classificacion
Règne Animalia
Embrancament Arthropoda
Sosembr. Hexapoda
Classa Insecta
Sosclassa Pterygota
Infraclassa Neoptera

Òrdre

Phthiraptera
Haeckel, 1896

Sosòrdres de reng inferior

Los ftiraptèrs (Phthiraptera) constituisson dins un òrdre unic l'ensems dels insèctes designats jol nom de pesolhs, entre los quals trobam lo pesolh de l'òme.

L'òrdre compta unas 4 900 espècias consideradas coma validas[1].

Classificacion[modificar | modificar la font]

Dins la segonda edicion de son Systema Naturae (1758), Carl von Linné pren coma nom de genre lo nom latin del pesolh, Pediculus. I amassa pasmens fòrça animals que podon avar l'aspècte de pesolh, es a dire los posolhs vertadièrs (anoplors), los pesolhs dels aucels (mallofags), los psòcs e tanben un diptèr hippoboscideu. Lo seguèt sul subiècte Johan Christian Fabricius (1775).

La primièr destriament entre los posolh vertadièrs, chucaires de sang, e las espècias amb de mandibulas trissadoiras (mallophages) es degut a Charles de Geer en 1778: gardèt lo nom de genre Pediculus pels primièrs e designa los segonds jol nom de Ricinus[2].

L'ordre dels anoplors foguèt creat par William Leach en 1815, mas encara i sarra un genre de mallofags. Fin finala Christian Ludwig Nitzsch, davancièr dins l'estudi dels ftiraptèrs, creèt lo tèrme de mallofags en 1818. La diferencia entre los pesolhs vertadièrs, ematofags d'aparelh bucal fissador/chucaire, e los mallofags d'aparelh bucal trissador s'establilizèt e foguèt confirmat par Hermann Burmeister en 1838.

La classificacion tradicionala oposant aqueles dos òrdres, mallofags e anoplors, foguèt contestada en 1985 sus la basa d'una analisi cladistica basada sus la morfologia[3]. Dempuèi, la classificacion filogenetica adoptada mai tard varièt pauc e foguèt confortada per de trabalhs de filogenia moleculara. Compta quatre grands grops sovent considerats coma de sos-òrdres.

Trinoton anserinum (Amblycera), parasit dels cicnes
Strigiphilus sp. (Ischnocera), parasit de la chòta d'Oral
Fahrenholzia pinnata (anoplor), parasit dels rats cangorós

Espècias parasitas dels umans[modificar | modificar la font]

Lo pesolh es l'un dels principals insèctes vectors del tifús e benlèu d'autres patogèns.
Charles Vialatte, Henry Foley e Edmond Sergent contriguèron a la descobèrta del ròtle del pesolh dins la transmission de la fèbre recurrenta mondiala dels aes 1923 - 1925.

Infestacion[modificar | modificar la font]

Soldats caçant lors pesolhs - Ladislav Medňanský, 1915.

L'infestacion de la pèl per de poselhs es desagrable per causa de la prusina de las fissadas mas es benigna.

Bibliografia[modificar | modificar la font]

  • Roberts, J.R., Head Lice, New England Journal of Medicine, vol. 346, 1645-1650, 2002 Referéncias de las institucions sanitàrias internacionales al subjècte

Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]


Notas e referéncias[modificar | modificar la font]

  1. (en) Smith, V.S., Page, R.D.M. & Johnson, K.P., 2004. Data incongruence and the problem of avian louse phylogeny. Zoologica Scripta, 33, 239–259. Article
  2. J'ai cru, dit-il, qu'il serait mieux d'établir un genre distingué pour ces Insectes et de les séparer des véritables Poux, en leur donnant un nom générique particulier, et pour ne pas en composer un tout nouveau, je me servirai du vieux mot de Ricinus, qu'on peut rendre en français par celui de Ricin, et qui a été donné à un certain petit Insecte parasite, qui se trouve sur les Bœufs et les Chiens, mais qui d'ailleurs est une véritable Mitte à huit pattes.
  3. (en) Lyal, C.H.C., 1985. A cladistic analysis and classification of trichodectid mammal lice (Phthiraptera: Ischnocera). Bulletin of the British Museum (Natural History), 51 (3),187-346.