Empèri Pèrsa : Diferéncia entre versions

Salta a la navegació Salta a la cerca
m (Anullacion de las modificacions 1069682 de Ricou31 (discutir | contribucions))
[[Imatge:Empire_Perse.jpg|thumb|right|200px|L'Empèri Pèrsa dins lo temps]]
* [[-550]] : [[Cirus II]] destituiguèt l'[[Empèri Mède]] e fondèt l'Empèri Pèrsa, que s'espandirà dins tot l'[[Orient Mejan]], de la [[mar Egèa]] fins a [[Índia]], d'[[Egipte]] fins a [[Afganistan]]. Naissença de [[Dàrius Ièr|Dàrius I{{èr}}]], rei de Pèrsia. † 486 abC.
* [[-522]] : Aprèp la mòrt de [[Cambís II|Cambís]], lo mague [[Smerdis]] usurpèt lo poder ne se fasent passar per Bardiya, fraire d'un mòrt; foguèt assassinat per de generals capitanejats per Dàrius. Començament del reialme de [[Dàrius Ier]], rei de Pèrsia. (finfins en 486 abC.)
* [[-518]] : La [[Via reiala]] de 2 683 km foguèt bastida per tot l'Empèri Pèrsa.
* [[-490]] : Los Pèrsas del rei Dàrius foguèron vencits per una coalicion de Grècs a Maraton; es l'episòdi pus marcant de la primièra [[Guèrra Medica]].
* [[-486]] : Mòrt de [[Dàrius Ier|Dàrius I{{èr}}]], rei de Pèrsia. Començament del reialme de [[Xèrxes Ier|Xèrxes]], rei de Pèrsia. (finfins en 465 abC.)
[[Imatge:Persian Bull 5thc Oriental Institute Chicago.jpg|thumb|right|200px|Tèsta de taure, [[Persepòlis]], sègle V abC, [[Institut Oriental de Chicago]], [[Estats Units d'America]] (Empèri Aquemenida)]]
* [[-482]] : Per mestrejar una revòlta [[Babilònia (reialme)|Babilònia]] contra la dominacion pèrsa, Xèrxes faguèt destruire los temples de la vila, coma l'[[Esagil]].
* [[227]] : Pèrsia ven mestressa de tot l'Empèri Part.
[[Imatge:Shah Abbas and Wine Boy.jpg|thumb|right|200px|Abbas I{{èr}} e un jove [[botelhièr]]]]
* [[241]] : Començament del reialme de [[Shapur Ier|Shapur I{{èr}}]], rei de Pèrsia. (finfins en 272)
* [[242]] : [[Mani (profèta)|Mani]] comencèt de predicar sa doctrina religiosa en Pèrsia.
* [[259]] : Lo rei pèrsa Shapur I{{èr}} capturèt l'[[emperaire roman|emperaire]] [[Valerian]].
* [[297]] : [[Narsés]], lo rei sassanida de Pèrsia prenguèt la plaça del rei [[Tiridate IV d'Armenia|Tiridate IV]] d'[[Armenia]].
* [[298]] : Lo rei pèrsa Narsés deu signar un tractat amb Roma.
* [[309]] : Començament del reialme de [[Shapur II]], rei de Pèrsia (finfins en 379)
* [[332]] : Novèl recuèlh de doctrinas de [[Zoroastre|Zaratostra]] en persan (''[[Avesta]]'').
* [[337]] : Començament de la guèrra pèrsa contra [[Empèri Roman|Roma]]. (finfins en 350)
* [[348]] : De femnas son enrotladas en Pèrsia dins los servicis auxiliars de l'armada.
* [[350]] : Los [[Uns]] envasiguèron Pèrsia e Índia.
* [[561]] : L'[[emperaire bizantin]] [[Justinian]] signèt un novèl tractat avec [[Khosro Ier|Khosro I{{èr}}]], lo rei dels Pèrsas tornèt establir la frontièra entre Pèrsia e l'Empèri Roman d'Orient. L'emperaire bizantin Justinian acceptèt de pagar un tribut annal a Pèrsia. Pèrsia garantís a Bizanci 50 ans de patz.
* [[589]] : Lo rei de Pèrsia [[Khosro Ier]] es depausat per una revòlta militara e fugiguèt a [[Constantinòble]] per demandar d'ajuda.
* [[590]] : Començament del reialme de [[Khosro II]], rei de Pèrsia. (finfins en 628)
* [[591]] : L'emperaire bizantin [[Maurici Ier (emperaire bizantin)|Maurici]] tornèt establir sul tròn lo rei de Pèrsia Khosro II. En retorn, recebèt de concessions territorialas importantas. La patz torna entre ambedós empèris.
* [[600]] : Los [[molin de vent|molins de vent]] son utilizats en Pèrsia per l'[[irrigacion]].
* [[1502]] : [[Ismail Ier|Ismail I{{èr}}]] establiguèt la dinastia safavida en Pèrsia. Lo [[chiisme]] venguèt la religion d'Estat de Pèrsia.
* [[1571]] : Naissença d'[[Abbas Ier lo Grand|Abbas I{{èr}} lo Grand]], [[chah]] de Pèrsia (†1629).
* [[1585]] : Começament del reialme d'Abbas I{{èr}} (finfins en 1622).
* [[1590]] : Abbas I{{èr}} signèt la patz amb los Turcs.
* [[1598]] : Abbas I{{èr}} de Pèrsia vencèt los [[Ozbecs]] a [[Eerat]]. Faguèt d'[[Ispahan]] sa capitala.
* [[1722]] : Començament del contraròtle afgan sus Pèrsia.
* [[1730]] : Los Afgans son fòragetats de Pèrsia.
* [[1736]] : Començament del reialme de [[Nâdir Shâh]], chah de Pèrsia, fondador de la dinastia afshar, qu'espandiguèt l'influéncia persana en Índia. (finfins en 1747)
* [[1737]] : Començament de l'ocupacion persana d'Afganistan. (fins en 1747)
* [[1794]] : [[Agha Mohammad shah|Agha Mohammad Khan]] fondèt la dinastia Qajar (Kajar) que regnèt sus Pèrsia fins a 1925.
* [[1811]] : Guèrra entre Pèrsia e [[Russia]] que remportèron de victòria dins lo Caucàs.
* [[1826]] : Començament de la [[Guèrra Russopersana de 1826-1828]], Russia prenguèt de provincias armenianas. finfins en 1828
* [[1901]] : Una companhiá britanica recebèt una concession de foratge [[petròli|petrolièr]] per 60 ans en Pèrsia.
* [[1934]] : Lo nom d'[[Iran]] es utilizat oficialament dins las correspondéncias estrangièras.
17 921

cambiaments

Menú de navigacion