1672

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Salta a la navegació Salta a la cerca

1672

Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Coordenadas
Ans :
1669 1670 1671  1672  1673 1674 1675

Decennis :
1640 1650 1660  1670  1680 1690 1700
Sègles :
Sègle XVI  Sègle XVII  Sègle XVIII
Millennis :
Millenni I  Millenni II  Millenni III


Cronologias tematicas :
Arquitectura Literatura Teatre


Autres calendièrs :
Roman Chinés Gregorian Ebrieu Indó Musulman Persan Republican

Aquesta pagina concernís l'an 1672 del calendièr gregorian.


Eveniments[modificar | modificar la font]

Occitània[modificar | modificar la font]

França[modificar | modificar la font]

Gravadura representant lo chaple de Bodegraven.

Fin de la preparacion diplomatica de la guèrra d'Olanda ambé la signatura d'un acòrd franco-suedès regardant una ataca de Suècia còntra lei princes dau nòrd d'Alemanha susceptibles de s'aliar ambé lei Províncias Unidas. La guèrra acomencèt lo 28 de març amb una declaracion de guèrra anglesa ais Olandés. França jonhèt lo conflicte lo 6 d'abriu. Un acòrd ambiciós de partiment dau territòri olandés èra estat conclut entre lei dos aliats. Pasmens, lo 7 de junh, lei flòtas franco-anglesas (93 naviris) foguèron batudas a Solebay per leis Olandés (75 naviris). Aquò empachèt una invasion maritima dei Províncias Unidas.

En revènge, la guèrra terrèstra se debanèt d'un biais pus favorable per lei Francés. Sensa passar per lei territòris espanhòus, lei Francés ataquèron dirèctament lei regions centralas d'Olanda e ocupèron sensa dificultat vertadiera Orsoy, Wesel, Rheinberg, Bürick, Zwolle, Groningue, Arnheim e Nimegue. En revènge, Loís XIV refusèt d'atacar Amsterdam. Lo 16 de junh, una ambaissada olandesa foguèt mandada prepausant de cedir lei vilas de Ren, Maastricht, Brabant e la Flandra Olandesa. Pasmens, lei negociacions mau capitèron car lo rèi de França demandèt mai de territòris e lo restabliment dau culte catolic. Aquò entraïnèt una revòuta de la populacion olandesa còntra son cap Johan de Witt que foguèt executat e la nominacion de Guilhèm III d'Aurenja Nassau coma cap suprèm dei Províncias Unidas.

Lo país decidèt alora de resistir amb acarnament e, tre lo 20 de junh, lei resclausas foguèron utilizadas per negar la màger part dau territòri olandés e blocar leis armadas francés. En parallèl, la diplomacia olandesa obtenguèt lo sostèn de Brandeborg (23 de junh) e de l'emperaire germanic (25 de julhet). Aquò obliguèt Loís XIV de retirar de tropas d'Olanda per protegir sa frontiera orientala. Per arroïnar leis Olandés, ordonèt de pilhar lo país abandonat e de chaples fòrça importants se debanèron en Zwammerdam e en Bodegraven. Aquò aguèt un efècte negatiu en Alemanha e participèt a la generalizacion dau conflicte dins lo corrent de l'annada seguenta.

Euròpa[modificar | modificar la font]

Mond[modificar | modificar la font]

Arts[modificar | modificar la font]

Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]

Astronomia[modificar | modificar la font]

Construccion dau premier telescòpi per lo fisician anglés Isaac Newton (1643-1727).

Fisica[modificar | modificar la font]

Experiéncia de l'astronòm francés Jean Richer (1630-1696) qu'observèt una diferéncia dau movement de son pendul entre París e Cayenne. Aquò permetèt a Newton de conjecturar en 1682 l'existéncia d'una variacion de la gravitat terrèstra entre lei doas vilas e de la natura pas totalament esferica de la Tèrra.

En Magdeborg, Otto von Guericke (1602-1686) realizèt la premiera maquina de produccion d'electricitat estatica (après d'estudis probable començats en 1663). Pasmens, lei sabents dau periòde poguèron pas encara desvolopar de teorias susceptiblas d'explicar lo fenomèn observat.

Economia[modificar | modificar la font]

Naissenças[modificar | modificar la font]

Decèsses[modificar | modificar la font]

Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]


Commons-logo.svg

Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus 1672.