Neolitic

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
Barra de navigacion entre los periòdes de l'Istòria

Donadas
d · m

Preïstòria

Protoistòria

Istòria

Paleolitic Mesolitic Neolitic

Edat del Coire Edat del Bronze Edat del Fèrre

Antiquitat Edat Mejana Edat Modèrna


Edats preïstoricas
O   La Tène   Protoistòria
  Hallstatt
Edat del Fèrre
  Bronze final  
  Bronze mejan
  Bronze ancian
Edat del Bronze
    Calcolitic    
  Neolitic Preïstòria
Mesolitic / Epipal.
P     Paleolitic superior  
    Paleolitic mejan
    Paleolitic inferior
  Paleolitic
Edat de la Pèira


Lo Neolitic (del grèc νέος, néos « novèl », e λίθος, líthos « pèira ») es un periòde de la preïstòria que i aguèron luòc d'innovacions d'una importància granda: los èssers umans descobriguèron l'agricultura e l'elevatge e venguèron sedentaris. Aquel tèrme foguèt prepausat en 1865 per l'istorian John Lubbock. Lo nom fa referéncia a la manièra novèla de trabalhar las aisinas de pèira, qu'en mai d'èsser percutidas, son tanben bèlas. Aquela foguèt una epòca de cambiaments economics, coma l'aparicion de l'excedent de produccion, socials e culturals. Aquel periòde long se devesís generalament en tres fasas: lo neolitic inicial, lo mejan e lo final.

Après d'epòcas longas de clima fòrça fred venguèron de sasons de clima caud que comportèron la creacion de terrassas fluvialas, l'elevacion del nivèl de l'aiga de la mar e dels rius... Las principalas innovacions tecnicas son la generalizacion de l'utilhatge de pèira polida e del vas de ceramica. Dins cèrtas regions, aquestes importants cambiaments son relativament rapids e mai d'un autor a pogut parlar de revolucion neolitica. La neolitizacion es ça que la un fenomèn progressiu, subrevengut a datas variablas segon las regions. En Orient Mejan, lo Neolitic comença al torn de 9000 abans l'èra crestiana. S'acaba amb la generalizacion de la metallurgia e l'invencion de l'escritura, al torn de 3300 abC.