Nòva Zelanda

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
exemple de tèxte


Còde QRpedia d'estampar per un accès dirècte a aquèth article
Donadas
d · m
Nòva Zelanda
'New Zealand
Aotearoa'

Q45256Q45256
Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Devisa nacionala : Cap


Naissença
N. a
Decès
D. a
Causa de decès
Assassinat/ada per
Luòc d'enterrament
Lenga mairala
Fogal ancestral
País de nacionalitat
Paire
Maire
Oncle
Tanta
Grands
Bèlamaire
Bèlpaire
Fraire
Sòrre
Conjunt
Companh/a
Filh/a
Q200972
Religion
Membre de Organizacion de las Nacions UnidasCommonwealthQ41550Organizacion Mondiala del Comèrci e  Q170481
Familha nòbla
Membre de
l'equipa esportiva
posicion de jòc
tir (esquèrra/drecha)
grad dan/kyu
Grop etnic
Orientacion sexuala
Profession
Emplegaire
Domeni d'activitat
Escolaritat
Diplòma
Director de tèsi
Estudiant de tèsi
Foncion politica
Residéncia oficiala
Predecessor
Successor
Partit
Tessitura
Label discografic
Lista de cançons
Discografia
Mission de l'astronauta
Distincions e prèmis
Branca militara
Grad militar
Etapa de canonizacion
Familha nòbla
Títol de noblesa
Títol onorific
Comandament
Conflicte
Jorn de la fèsta


Direccion relativa a la posicion
Continent Oceania
Situacion
Designacion provisòria
Constellacion
Tipe d'objècte
Còs astronomic parent
Còs astronomic filh
Luòc de descobèrta
Grop d'objèctes menors
Sequéncia de Hubble
Sul còrs astronomic
Companhon de
Tipe espectral
Tipe espectral
Fus orari
Situat sus una isla
Embocadura
Tipe de lac
Lacs sus lo riu
Grop de lacs
Situat sul lac
Afluents del lac
Emissari del lac
Bacin idrografic
Massís de montanhas
Tipe de montanha
Arquitècte
Remplaçat per
Tipe de bastiment
Material
Mèstre d'òbra
Sistèma d'autorotas
Societat de mantenança
Pòl d'escambis
Linha ferroviària
Operator
Aligança ferroviària
Gara
Pista
Travèrsa
País Nòva Zelanda
Compausanta de
Tipe de division administrativa
Exclava de
Enclava
Capitala Wellington
Cap d'estat Elisabeta II del Reialme Unit
Regim politic Monarquia parlamentaria (WikiData) e  Monarquia constitucionala
Cap de l'executiu John Key
Representant del partit
Cap del govèrn
Assemblada
Moneda Dolar neozelandés (WikiData)
Lenga oficiala AnglésMaòri e  lenga dels signs de Nòva Zelanda
Imne God Defend New Zealand (WikiData)
Frontalièr de no value e  Austràlia
Embessonatge
Subdivisions Northland (WikiData)Q726917Waikato (WikiData)Q2192924Q140246Taranaki (WikiData)Manawatu-Wanganui region (WikiData)Q251825Q856010Marlborough (WikiData)Q206687Q666142Q541468Q657004Q692912 e  Q864971
Membre de Organizacion de las Nacions UnidasCommonwealthQ41550Organizacion Mondiala del Comèrci e  Q170481
Sant patron
Domeni internet .nz
Còde ISO 3166-1 alfa-2 NZ
Còde ISO 3166-1 alfa-3 NZL
Còde ISO 3166-1 554
Còde ISO 3166-2
Còde AITA
Còde OACI
Còde FAA
Còde INSEE
Còde de comuna
Còde del catalòg
Còde CBS
Còde GNIS
Còde GNIS Antarctica
Còde NUTS
Còde dantai
Còde de comuna alemanda
Còde de districte alemand
Còde administratiu
Còde administratiu
Còde ISTAT
Còde de gara
Còde OKATO
Còde cadastral
Còde postal
Còde telefonic internacional
Prefix telefonic nacional +64
Còde d'imatriculacion
Estats membres
Luòc
Lenga oficiala AnglésMaòri e  lenga dels signs de Nòva Zelanda
País Nòva Zelanda
President
Director executiu
Data de dissolucion
Sèti social
Divisions comercialas
Divisions industrialas
Compren
Branca militara
Plaça de cotacion
Afiliacion
Industria
Tèxte fondator
Filialas
Separat de
Plataforma de correspondéncia
aeroportuària
Aligança aeriana
Avion de la flòta
estadi
liga
entrenaire principal
director general
capitani
mascòta
branca militara
plaça de quotacion
D'après
Genre
Movement
Seria
Fabricant
Conceptor
Propulsion
Licéncia
Títol original
Subtítol original
Lenga originala
Lenga
Presentator
Distribucion per
Nòta de la critica
Notada per
Autor
Actor/a
Illustrator
Editor
Numèro d'edicion

















.

The time allocated for running scripts has expired.








































Identificants
Commons-logo.svg Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Nòva Zelanda.
Autres informacions


Capitala
populacion (an)
Wellington
339 747 abitants (2003)
Ciutat mai granda
populacion (an)
Auckland
1 074 507 abitants (2003)
Governador general Anand Satyanand
Superfícia 268 680 km²
Populacion
Densitat
4 239 300 (2007)
15 ab/km²
Independéncia
- Jorn
(del Reialme Unit)
26 de setembre de 1907
Moneda Dolar neozelandés
Ora
Ora d'estiu
octobre-març
UTC+12
UTC+13
Còde telefonic +64


Nòva Zelanda (var. Nava Zelanda, Nuòva Zelanda) (en anglés New Zealand) o Aotearoa (en maòri) es un país e un archipèla situat en Oceania, al sud de l'Ocean Pacific. Se compausa de doas illas principalas: l'Illa del Nòrd e l'Illa del Sud.

La capitala es Wellington.

Lo gentilici es neozelandés - esa.

Istòria[modificar | modificar la font]

Exquisite-kfind.png Veire l'article: Istòria de Nòva Zelanda.
Carta istorica de Nòva Zelanda en 1911.

A l'entorn de l'an mil abans la nòstra èra, los pòbles lapita van emigrar a Nòva Zelanda. Fugián de las guèrras e de la fam. A Nòva Zelanda trobèron una granda recodina animal e vegetal. I aguèt posteriorament una segonda epòca d'assentaments, nomenat lo Periòde Maòri Classic. Aqueles colons desvolopèron l'agricultura dins la nòva tèrra. En lo periòde entre los sègles XII al XIV, lo besonh d'aténher ma tèrra de cultiu favoriguèt la proliferacion de guèrras entre las divèrsas tribus Maòris fixadas en Nòva Zelanda, fòrça d'elas foguèron massacrats e lo canibalisme se faguèt mai brevet.

Lo 1642 l'explorator olandés Abel Tasman arribèt dins tèrras neozelandeses en se trobant una fòrta resisténcia de la part dels Maòris. Va cristianitzar la "Baia dels Assassinats" (uèi Golden Bay) e cristianèt la nòva tèrra coma Statenlandt, en supausant que s'agissiá del continent austral qu'arribava fins a la Tèrra dels Estats, a America del Sud. Als burèus de la Companhiá Neerlandesa de las Índias Orientalas li cambièron lo nom, doncas que venián de descobrir que la Tèrra dels Estats èra solament una isla (uèi isla dels Estats), e la nomenèron "Nieuw Zeeland" en remembrança de la província neerlandesas, lo comtat de Zelanda, separada pel lo estuari del Ren e del Mòsa de la província de Olanda, aital coma Nòva Zelanda es separat de Nòva Olanda (Austràlia) per la mar.

L'explorator anglés James Cook naveguèc per tota la còsta neozelandesa en demostrant qu'es formada de doas grandas islas. Cook proclamèt Nòva Zelanda territòri de la Corona Britanica. Los primièrs assentaments de colons se compausavan de pescadors e marinièrs qu'introdusiguèron la prostitucion e de multiplas malautiás, cambiavan tanben armas de fuòc contra pèiras preciosas amb los Maòris en provocant de grandas massacres entre tribus que se coneguèron coma las Guèrras dels Mosquets". Aqueles afrontaments portèron a una dramatica descenuda de la populacion autoctòna.

En 1838 Nòva Zelanda èra un territòri sens lei, que jonch al sètge colonial francés provoquèt lo Tractat de Waitangi que los abitants cedissián per el la sobeiranetat de la siá tèrra a la Corona Anglesa en escambi de proteccion. Per las diferéncias de significats entre la lenga Maòri e l'anglesa se donèron de mals compreses en lo que s'èra pactat, en provocant de grands conflictes coma foguèt la possibilitat de venta de tèrras a colons pas angleses, que los autoctòns se negavan fòrtament.

La situacion finalizèt en una guèrra entre ambedoas parts ont los colons se faguèron amb la granda majoritat de las tèrras Maòris pendent tota la rèsta del sègle XIX. Los Maòris vesián coma la siá cultura tendiá a desaparéisser. A la fin del sègle XIX Nòva Zelanda se convertiguèt en lo graèr del Reialme Unit, en s'exportant de produchs agricòlas aital coma carn dins divèrses païses europèus. Seriá pas fins a 1947 que lo país atenguèt la totala independéncia del Reialme Unit. Las relacions entre los dos païses contunhèron d'èsser fòrça estrechas coma se poguèt veire quand las tropas neozelandeses lutèron al costat britanic en ambedoas guèrras mondialas. Entre los ans 70 e los 80 de sègle XX, Nòva Zelanda perdèt lo sieu mercat europèu causa que, aponduda a la crisi del petròli, faguèt que l'economia del país se'n ressentiguèssi fòrtament. Lo 1984 se signèt un tractat de liure comèrci amb Austràlia.

Politica[modificar | modificar la font]

Nòva Zelanda es una monarquia parlamentaria. Lo cap d'Estat es la reina d'Anglatèrra, actualament Elisabeta II, representada per un governador general.

Geografia[modificar | modificar la font]

Exquisite-kfind.png Veire l'article: Geografia de Nòva Zelanda.

Economia[modificar | modificar la font]

De veire: Economia de Nòva Zelanda.

Cultura[modificar | modificar la font]

Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]

Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]


Bibliografia[modificar | modificar la font]

Statistics New Zealand (1998). Edicions GP Publications: The New Zealand Official Yearbook 1998 (en anglés). 

Geoffroy Rice (1992). Edicions Oxford University Press: The Oxford History of New Zealand (en anglés). 

Michael King (2003). The Penguin History of New Zealand (en anglés).