Ganimèdes (luna)

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
Ganimèdes , vista per Galileo

Ganimèdes es un satellit naturau de Jupitèr.

Caracteristicas fisicas[modificar | modificar la font]

Ganimèdes es un satellit rocassós qu'a una forma quasi esferica amb un rai mejan de 2634 km e es lo pus gros satellits dau Sistèma Solar. D'efèct, sa massa representa 2,5% de la massa terrèstra e son diamètre 41,3%. Coma la màger part dei satellits importants dau Sistèma Solar, sa densitat es situada entre lei planetas gigantas e lei planetas rocassós amb una valor egala a 1,96. Dins aquò, unei satellits coma Io o la Luna an de densitats superioras. Aqueu satellit a egalament pas d'atmosfèra espessa.

Estructura intèrna[modificar | modificar la font]

Modèl de Ganimèdes amb un nuclèu de fèrre e de sulfurs, un mantèu de silicats e una crosta de glaç.

Ganimèdes es un còrs diferenciat amb un nuclèu, un mantèu e una crosta. En causa de sa densitat e de son moment d'inèrcia febles, lo modèl pus frequent representa Ganimèdes amb un nuclèu compausat de fèrre e de sulfurs, un mantèu de silicats e una crosta de glaç[1] [2]. Lo rai dau nuclèu podriá aver una talha entre 700 e 900 quilomètres per una densitat situada entre 5,5 e 6[2] [3] [4] [5]. Sa temperatura seriá quasi 1200-1400 °C per una pression de 10 GPa[4] [5]. Una partida seriá en fusion dau fach de la deteccion d'un camp magnetic per la sonda Galileo[6] [3]. Lo mantèu auriá una espessor entre 800 e 1000 quilomètres amb una densitat de 3,4 a 3,6[2] [3] [4] [7].

Geologia de la superficia[modificar | modificar la font]

Talhas comparada de la Tèrra, la luna, e Ganimèdes.

La superficia de Ganimèdes es compausada d'una mescla de dos tipes de terrens. Lei regions sornas son lei pus ancianas dau satellit e recuerbon un tèrç de la planeta[8]. Lei zonas claras son lei pus recentas e compausan lo rèsta de la superficia de Ganimèdes. I a de coronas polaras sus la planeta fins ai latituds egalas a 40°, probablament compausadas de glaç d'aiga[9].

Lo nombre de cratèrs d'impacte es important dins lei regions sornas, indicant un temps de quatre miliards d'annadas[10]. L'essenciau d'impactes aguèron luòc entre -3,5 e -4,0 miliards d'annadas[10]. Lei zonas claras son mens craterizadas e lor temps es pas conegut ambé precision[10]. L'origna e la formacion d'aquelei terrens es totjorn pas coneguda. A l'ora d'ara, leis ipotèsis generalament admesas son tectonicas[1]. D'efèct, lei fòrças de marèia de Jupitèr e l'excentricitat de l'orbita de Ganimèdes a l'entorn de sa planeta podrián entraïnar la fusion d'una partida dau mantèu[10] [11]. La calor podriá adonc causar lo fraccionament de la crosta e escafant lei cratèrs e lei regions sornas[12]. Pasmens, es tanben possible que la calor dei fòrças de marèia entraïnèt de plumachos d'aiga cauda vèrs la superficia de Ganimèdes causant la deformacion tectonica de la litosfèra dei regions claras[13].

Atmosfèra[modificar | modificar la font]

Ganimèdes a una atmosfèra fòrça tèuna similara a Euròpa e facha principalament de dioxigèn. La pression es probablament entre 0,2 e 1,2 µPa[14]. Aqueu dioxigèn es produch per lo dissociacion dei glaç de la superficia bombardats per lo vent solar e lei particulas venent de Jupitèr. La preséncia d'una ionosfèra es probabla mai, a l'ora d'ara, es pas encara detectada[15].

Camp magnetic[modificar | modificar la font]

Ganimèdes a un camp magnetic intrinsèc significatiu e independent d'aqueu de Jupitèr[16]. L'origina d'aqueu camp es probablament un movement dinamo dins l'interior de Ganimèdes coma per la Tèrra[16]. A respèct de l'axe de rotacion dau satellit, son enclinason es egala a 176°[16]. Lo camp es donc directament dirigit vèrs lo moment magnetic de Jupitèr e un fenomèn de reconnexion magnetic es possible[16]. Son intensitat es auta, egala a 0,719 µT a l'eqüator e 1,44 µT ai pòls[16]. Lo satellit a tanben un camp magnetic de dipòl induch per lei variacions dau camp de Jupitèr coma per Euròpa e Callisto. La fòrça d'aqueu camp es pus febla qu'aquela dau camp intrinsèc amb una valor egala a 60 nT a l'eqüator[16].

Lo camp magnetic de Ganimèdes forma donc una magnetosfèra pichona, d'un rai de 4 o 5 còps lo rai de Ganimèdes, situada dins la magnetosfèra de Jupitèr. Es una situacion unica dins lo Sistèma solar. La magnetosfèra a de linhas de camp sarradas entre lei latituds ±30°. Autrament, lei linhas son reconnectas ambé l'ionosfèra de Jupitèr explicant probablament leis auròras polaras vistas ai pòls dau satellit[17]. L'interaccion ambé lo plasma de Jupitèr es similara au contacte entre la magnetosfèra terrèstra e lo vent solar. Pasmens, la velocitat dau plasma essent mens importanta, i a pas d'arc de tuert per Ganimèdes[18].

Orbita e rotacion[modificar | modificar la font]

Ganimèdes orbita a l'entorn de Jupitèr a una distància mejana de 1 070 400 km en 7 d 3 h amb una excentricitat egala a 0,0013. Lo plan de sa trajectòria es quasi dins lo plan eqüatorial de la planeta e l'enclinason de son axe de rotacion es egalament quasi nulla. Coma per la màger part dei satellits dau Sistèma Solar, la rotacion de Ganimèdes es sincròna. Es a dire que lei periòdes de rotacion dau satellit a l'entorn de son axe e a l'entorn de jupitèr son identics. Enfin, l'orbita de Ganimèdes mòstra doas resonàncias amb Io (4:1) e Euròpa (2:1).

Observacion[modificar | modificar la font]

Recèrca e exploracion[modificar | modificar la font]

Recèrca ambé lei telescòpis terrèstres[modificar | modificar la font]

Exploracion espaciala[modificar | modificar la font]

Cultura[modificar | modificar la font]

Referéncias[modificar | modificar la font]

  1. 1,0 1,1 Showman, Adam P.; Malhotra, Renu (1999). "The Galilean Satellites" (PDF). Science 286 (5437): 77–84.
  2. 2,0 2,1 2,2 Sohl, F.; Spohn, T; Breuer, D.; Nagel, K. (2002). "Implications from Galileo Observations on the Interior Structure and Chemistry of the Galilean Satellites". Icarus 157: 104–119.
  3. 3,0 3,1 3,2 Hauk, Steven A.; Aurnou, Jonathan M.; Dombard, Andrew J. (2006). "Sulfur's impact on core evolution and magnetic field generation on Ganymede" (PDF). J. Of Geophys. Res. 111: E09008.
  4. 4,0 4,1 4,2 Kuskov, O.L.; Kronrod, V.A.; Zhidicova, A.P. (2005). "Internal Structure of Icy Satellites of Jupiter" (PDF). Geophysical Research Abstracts (European Geosciences Union) 7: 01892. [1].
  5. 5,0 5,1 Kuskov, O.L.; Kronrod, V.A. (2005). "Internal structure of Europa and Callisto". Icarus 177: 550–369.
  6. Kivelson, M.G.; Khurana, K.K.; Coroniti, F.V. et al. (2002). "The Permanent and Inductive Magnetic Moments of Ganymede" (PDF). Icarus 157: 507–522.
  7. Freeman, J. (2006). "Non-Newtonian stagnant lid convection and the thermal evolution of Ganymede and Callisto" (PDF). Planetary and Space Science 54: 2–14.
  8. Petterson, Wesley; Head, James W.; Collins, Geoffrey C. et al. (2007). "A Global Geologic Map of Ganymede" (PDF). Lunar and Planetary Science XXXVIII: 1098. [2]
  9. Miller, Ron; William K. Hartmann (May 2005). The Grand Tour: A Traveler's Guide to the Solar System (3rd ed.). Thailand: Workman Publishing. pp. 108–114.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 Zahnle, K.; Dones, L. (1998). "Cratering Rates on the Galilean Satellites" (PDF). Icarus 136: 202–222.
  11. Bland; Showman, A.P.; Tobie, G. (March 2007). "Ganymede's orbital and thermal evolution and its effect on magnetic field generation" (PDF). Lunar and Planetary Society Conference 38: 2020. [3]
  12. Bland; Showman, A.P.; Tobie, G. (March 2007). "Ganymede's orbital and thermal evolution and its effect on magnetic field generation" (PDF). Lunar and Planetary Society Conference 38: 2020. [4]
  13. Barr, A.C.; Pappalardo, R. T. et al. (2001). "Rise of Deep Melt into Ganymede's Ocean and Implications for Astrobiology" (PDF). Lunar and Planetary Science Conference 32: 1781. [5]
  14. Hall, D.T.; Feldman, P.D.; McGrath, M.A. et al. (1998). "The Far-Ultraviolet Oxygen Airglow of Europa and Ganymede". The Astrophysical Journal 499: 475–481.
  15. Eviatar, Aharon; Vasyliunas, Vytenis M.; Gurnett, Donald A. et al. (2001). "The ionosphere of Ganymede" (ps). Planet. Space Sci. 49: 327–336.
  16. 16,0 16,1 16,2 16,3 16,4 16,5 Kivelson, M.G.; Khurana, K.K.; Coroniti, F.V. et al. (2002). "The Permanent and Inductive Magnetic Moments of Ganymede" (PDF). Icarus 157: 507–522.
  17. Kivelson, M.G.; Warnecke, J.; Bennett, L. et al. (1998). "Ganymede's magnetosphere: magnetometer overview" (PDF). J.of Geophys. Res. 103 (E9): 19,963–19,972.
  18. Volwerk, M.; Kivelson, M.G.; Khurana, K.K.; McPherron, R.L. (1999). "Probing Ganymede's magnetosphere with field line resonances" (PDF). J.of Geophys. Res. 104 (A7): 14 729 – 14 738.


Sistèma Solar (estela : lo Solelh)
Solar System XXVII.png
Planetas :  Mercuri · Vènus · Tèrra · Mart · Jupitèr · Saturne · Uranus · Neptun
Planetas nanas :  Cères · Pluton · Èris
Pichons còrses :  Asteroïdes · Cencha d'asteroïdes · Cometas · Cencha de Kuiper · Objèctes eparses · Nívol d'Oort
Satellits :  T (1) Luna · M  (2) Fòbos Deimos · J  (63) Io Euròpa Ganimèdes Callisto... ·
S   (62) Titan Rhea Mimas Enceladus Tethys Dione...  · U (27)  Miranda Ariel Umbriel Titània Oberó... · N (13) Triton...
Vejatz tanben la lista d'objèctes celèstes del Sistèma Solar · La galariá del Sistèma Solar