Callisto (luna)

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
Callisto, vista per Galileo

Callisto es un satellit naturau de Jupitèr.

Caracteristicas fisicas[modificar | modificar la font]

Callisto es un satellit rocassós qu'a una forma quasi esferica amb un rai mejan de 2410 km e que fa partida dei gros satellits dau Sistèma Solar. D'efèct, sa massa representa 1,8% de la massa terrèstra e son diamètre 37,8%. Coma la màger part dei satellits importants dau Sistèma Solar, sa densitat es situada entre lei planetas gigantas e lei planetas rocassós amb una valor egala a 1,834. Aquela valor es pròcha de Ganimèdes mai d'autrei satellits coma Io o la Luna an de densitats superioras. Callisto a egalament pas d'atmosfèra espessa.

Estructura intèrna[modificar | modificar la font]

Modèl de l'estructura intèrna de Callisto amb un grand nuclèu rocassós, una crosta exteriora de glaç e un ocean possible entre lo nuclèu e lo jaç de glaç.

Contràriament ais autrei satellits galileians, Callisto seriá solament un còrs parcialament diferenciat. D'efèct, segon lei mesuras de la sonda Galileo e la valor febla de la densitat de Callisto, un modèl frequent per aqueu satellit imagina un premier jaç de glaç, en superficia, amb una espessor compresa entre 80 e 150 quilomètres[1] [2]. Un ocean salat d'una autor situada entre 50 e 200 quilomètres podriá se situar sota lo jaç de glaç[1] [2]. La probabilitat de la preséncia d'un ocean seriá renforçada se l'aiga tèn un percentatge d'elements anti-gèl (amoniac per exemple) a l'entorn de 5%[2]. Autrament, se Callisto tèn pas d'ocean, l'espessor dau jaç de glaç podriá montar a 300 quilomètres. Sota lo jaç de glaç e l'ocean eventuau, l'interior de la planeta seriá compausat de glaç e de ròcas compressats. La quantitat de materiaus rocassòs aumentariá ambé la prefondor en causa d'una diferenciacion parciala[1] [3]. Enfin, l'interior pus prefond dau satellit podriá tenir un pichon nuclèu de silicats amb una densitat compresa entre 3,1 e 3,6[4] [1].

Geologia de la superficia[modificar | modificar la font]

La superficia de Callisto es compausada per de plans craterizats, de plans liscs, de plans clars e de terrens associats ambé leis estructuras en anèus multiples[5] [6]. I a pas de montanhas, de volcans e rarament d'estructuras causadas per una activitat tectonica[6].

Lei cratèrs d'impacte an una talha compresa entre 100 mètres e 100 quilomètres per lei cratèrs simples[5]. Lor forma depend dau diamètre. Lei cratèrs amb un diamètre inferior a 5 km son de depressions en forma bòla o de fons plan. Lei cratèrs d'un diamètre entre 5 e 40 km presentan un piton centrau. Aquelei amb un diamètre pus important, situat entre 25 e 100 km, an de depressions centralas en plaça dau piton. De cratèrs d'un diamètre pus grand que 60 km pòdon aver un dòma centrau benlèu causat per un solevament tectonic[5]. Quauquei grands cratèrs son brilhants e mòstran d'estructuras centralas en forma de dòma irregular[5]. Aquelei formacions serián d'estructuras de transicion vèrs lei cratèrs ambé d'anèus multiples[5]. Callisto a doas estructuras en anèus multiples ambé de diamètres de 1 600 e 1 800 km.

Lei plans craterizats son lo relèu pus frequent de la luna compausats de la litosfèra anciana e una mescla de glaç e de materiaus rocassós. Lor temps es d'aperaquí 4,5 miliards d'annadas. La densitat de craterizacion d'aquelei regions es quasi la pus importanta dau Sistèma Solar[7]. Lei plans clars a de cratèrs brilhants coma Burr e Lofn e de rèstas de cratèrs ancians. Enfin, lei plans liscs son lei zonas pus raras. Son generalament situadas dins leis estructuras en anèus multiples e de còps dins lei plans craterizats. Certanei tacas liscas podrián èsser lo resultat d'un criovolcanisme. Lo temps dei plans liscs e clars seriá entre 1 e 4 miliards d'annadas[7] [8].

La superficia de Callisto mòstra un deficit en cratèrs d'un diamètre inferior a 1 km a respèct de plans sornes dau satellit vesin de Ganimèdes[5]. En plaça, i a de depressions circularas e d'asperitats pichonas[8]. Aquelei formacions serián lo resultat d'un fenomèn d'erosion desconegut que podriá èsser causat per la sublimacion lenta d'aiga vèrs la temperatura de -108 °C[8]. D'efèct, la temperatura entraïnada per lo Soleu au zenit podriá sublimar leis elements volatils dei glaç. Puei, lei materiaus rocassós dei parets s'afondrián en avalanca[8] [9]. S'aquela ipotèsi es corrècta, lei materiaus ai cimas dei cratèrs son principalament rocassós.

Atmosfèra[modificar | modificar la font]

Callisto a una atmosfèra fòrça tèuna facha de dioxid de carbòni amb una pression de 0,75 µPa[10]. Aqueu dioxid de carbòni es probablament produch per la sublimacion d'una partida de la crosta dau satellit[10]. Dins aquò, se supausa la preséncia de dioxigèn dins l'atmosfèra de Callisto. Aquela preséncia podriá explicar la densitat d'electrons mesurada dins l'ionosfèra dau satellit qu'es tròp granda per èsser causada solament per lo dioxid de carbòni[11].

Camp magnetic[modificar | modificar la font]

Callisto a un pichon camp magnetic causat per la formacion d'un dipòl induch per lei variacions dau camp magnetic de Jupitèr.

Orbita e rotacion[modificar | modificar la font]

Callisto orbita a l'entorn de Jupitèr a una distància mejana de 1 880 000 km en 167 jorns terrèstres amb una excentricitat egala a 0,0074. Lo plan de sa trajectòria es quasi dins lo plan eqüatorial de la planeta e l'enclinason de son axe de rotacion es egalament quasi nulla, entre 0,4° e 1,6°. Coma per la màger part dei satellits dau Sistèma Solar, la rotacion de Callisto es sincròna. Es a dire que lei periòdes de rotacion dau satellit a l'entorn de son axe e a l'entorn de Jupitèr son identics.

Observacion[modificar | modificar la font]

Recèrca e exploracion[modificar | modificar la font]

Recèrca ambé lei telescòpis terrèstres[modificar | modificar la font]

Exploracion espaciala[modificar | modificar la font]

Cultura[modificar | modificar la font]

Referéncias[modificar | modificar la font]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Kuskov, O.L.; Kronrod, V.A. (2005). "Internal structure of Europa and Callisto". Icarus 177: 550–369.
  2. 2,0 2,1 2,2 Spohn, T.; Schubert, G. (2003). "Oceans in the icy Galilean satellites of Jupiter?" (pdf). Icarus 161: 456–467.
  3. Anderson, J. D.; Schubert, G.; Jacobson, R. A.; et al. (1998). "Distribution of Rock, Metals and Ices in Callisto" (pdf). Science 280 (5369): 1573–1576.
  4. Anderson, J. D.; Jacobson, R. A.; McElrath, T. P.; et al. (2001). "Shape, mean radius, gravity field and interior structure of Callisto". Icarus 153: 157–161.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 R. Greeley, J. E. Klemaszewski, L. Wagner et al., « Galileo views of the geology of Callisto », dans Planetary and Space Science, vol. 48, 2000, p. 829–853.
  6. 6,0 6,1 Bender, K. C.; Rice, J. W.; Wilhelms, D. E. et al, « Geological map of Callisto [archive] », U.S. Geological Survey, 1997.
  7. 7,0 7,1 K. Zahnle et L. Dones, « Cratering Rates on the Galilean Satellites », dans Icarus, vol. 136, 1998.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 Moore, Jeffrey M., Jupiter: The planet, Satellites and Magnetosphere, Cambridge University Press, 2004, « Callisto ».
  9. Jeffrey M. Moore, Erik Asphaug, David Morrison et al., « Mass Movement and Landform Degradation on the Icy Galilean Satellites: Results of the Galileo Nominal Mission », dans Icarus, vol. 140, 1999, p. 294–312.
  10. 10,0 10,1 Carlson, R. W.; et al. (1999). "A Tenuous Carbon Dioxide Atmosphere on Jupiter's Moon Callisto" (pdf). Science 283 (5403): 820–821.
  11. Liang, M. C.; Lane, B. F.; Pappalardo, R. T.; et al. (2005). "Atmosphere of Callisto" (pdf). Journal of Geophysics Research 110: E02003.


Sistèma Solar (estela : lo Solelh)
Solar System XXVII.png
Planetas :  Mercuri · Vènus · Tèrra · Mart · Jupitèr · Saturne · Uranus · Neptun
Planetas nanas :  Cères · Pluton · Èris
Pichons còrses :  Asteroïdes · Cencha d'asteroïdes · Cometas · Cencha de Kuiper · Objèctes eparses · Nívol d'Oort
Satellits :  T (1) Luna · M  (2) Fòbos Deimos · J  (63) Io Euròpa Ganimèdes Callisto... ·
S   (62) Titan Rhea Mimas Enceladus Tethys Dione...  · U (27)  Miranda Ariel Umbriel Titània Oberó... · N (13) Triton...
Vejatz tanben la lista d'objèctes celèstes del Sistèma Solar · La galariá del Sistèma Solar