Vejatz lo contengut

Lexic lemosin

Quest article es redigit en lemosin.
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.

Lo lemosin ten en generau lo vocabulari de l'occitan emb los eventuaus chamjaments fonetics dau nòrd-occitan, mas a tanben de las formas lexicalas especificas (daus arcaïsmes e dau mots diferents de la rèsta de l'occitan) que plan sovent son comunas emb los dialèctes auvernhat e vivaroaupenc. Aqueste lexic conten daus tèrmes tanben emplejats endacòm mai, pasmens los avèm pas exclús pr'amor de donar una mòstra dau vocabulari lemosin. Nos basam sus lo diccionari occitan-francés d'Ives Lavalada (ed. IEO Lemosin, 2010), que ne trobam daus extrachs aquí.

Una fomt d'esplechar es aquela: https://espritdepays.com/bonus/glossaire-les-mots-du-perigord.

Los mots se presentan en occitan lemosin, e après los dos ponchs (:) s'en dona un equivalent en occitan lengadocian o ben en francés.

NDR — Tota esmenda, correccion o melhorament es benvengut, especialament quand ignoram la definicion o l'existéncia d'un mot (emb la marca «??») o que sèm pas segurs qu'existischa (emb la marca «?»).

I a daus mots que pòdon aver una consonanta iniciala epetentica: g-uech [get], l-èsser, z-onte, v-onta...

La marca «franc.» significa «francisme d'evitar».

Lo sufix aumentatiu -às, -assa pòt venir -ard, -arda.

  • abalhat,-da part. pass. : maucorat,-da, deçaubut,-da
  • abaura: fr. (d') à présent
  • abausir, 'bausir [bu 'vi] : abausir, esbalausir
  • abeurat, abeurada: fr. détrempé(e)
  • abeuratge m., beuratge f.?? : beuratge
  • abilhar ('bilhar) v. assasonar (tanben vòl dire Vestir)
  • abinar: acoblar (sens general e sens sexual)
  • abocha (d'), d'abochas? : la gòrja duberta e lo còrs virat contra terra
  • abochar, abochonar (s'): acatar (s') (tanben emplegat)
  • abora (d') : d'ora, tòst
  • abòrd (d') : a l'instant, tot primièr, lèu; d'abòrd que: tantlèu que; puèi que (tanben emplegat)
  • abracar: fatigar grandament
  • abrial (sud del Perigòrd), abriu (nòrd [abri(w)/abre], abriau: abril)
  • abriar: acorcir, abracar, escodar
  • acaçar (acassar? varianta de (a)catar?) : cobrir
  • aca(p)tar, 'ca(p)tar (/s') : amagar, escondre; cobrir
  • acelar, açalar, acialar: abrigar de la pluèja
  • acelat, açalat, acialat (a l') : abric (a l'); d'amagat, d'escondon, d'agachon, d'assetons)
  • acepte: aisat, facile
  • achabason: terminacion
  • achaptar: comprar, crompar (non seriá un francesisme: Acapte e acaptar ‘adquirir, obtenir’ com acatar ‘reverenciar, respectar, obesir’ provenon en darrièra instància d’un meteis vèrb latin captare)
  • acharrau V. Charrau
  • acimar: emplenar a ras
  • acimat, -ada: que sa cima es elevada
  • aclapir (s'): acatar (s') (tanben emplegat) ; s'esfondrar, tombar tot d’un còp, s’afojar
  • aclatar (s'): acatar (s') (tanben emplegat)
  • acocolar (s'): acatar (s') (tanben emplegat)
  • acoconar (/s'): emmitoufler
  • acossar : encoratjar
  • acotar: fr. appuyer, accoter, soutenir, étayer; atteindre
  • acotir, cotir: batre, maltractar, prene pels cabèls
  • acotit, -ida, cotit, -ida: mesclat, -ada
  • acranar (s') : se far crane, polit
  • acraponhir (s'): acatar (s') (tanben emplegat)
  • acropir (s'): acatar (s') (tanben emplegat)
  • adir: asirar, mauvoler a quauqu'un
  • adissença: asirança, òdi
  • aer: èr, aire (tanben emplegats)
  • aficar: pimpar??
  • afinar: enganar
  • aflatar: careçar
  • afincar: ballar, careçar; aficar ??
  • afincar (s') : s'aplicar
  • aflincar v. Aficar
  • afamgalir: afamar
  • afolar: avortar, far avortar; destruire
  • afolir: afolesir, far venir fòl
  • aforchar: enforcar; fr. être à califourchon
  • afortigar, afortir: afirmar, assegurar
  • ageir? : ??
  • agresir fr. aigrir
  • agroar (s') (Prov. tanben) : acatar (s') (tanben emplegat)
  • agromar, agromelar, agromelir (s'): acatar (s') (tanben emplegat)
  • agromelir (s’) : se redusir, se far tot pitit en s’escondre
  • agrumir (s'): acatar (s') (tanben emplegat)
  • agrupir (s'): acatar (s') (tanben emplegat)
  • aguir : asirar
  • aguissable: aissable, fr. détestable, insupportable
  • aguissença: asirança, òdi
  • aicí a (/tant) (d') : fins a
  • aicianta (d') : fins a
  • aigafòrt: aigafòrta (tanben emplegat)
  • airau: airial, fr. basse-cour
  • airier: abajonièr (vaccinum myrtillus)
  • aisat adj. aisit
  • aisinable : propri a rendre servici, a metre a l'aise
  • aisinar : aprestar, preparar, alestir
  • aitanben: (a)tanben; fr. aussi bien, c'est pourquoi
  • aitanpauc: tanpauc ; fr. aussi bien, c'est pourquoi
  • aitanplan: tanplan; fr. aussi bien, c'est pourquoi
  • aitau: atal
  • aitot V. Eitot
  • ajauc: fr. ajonc
  • ajumbrir (s'): acatar (s') (tanben emplegat)
  • alacada: fòrta plojada?
  • alaidonc, 'laidonc: donc, doncas. Alaidonc que: dau temps que, mentre que
  • alau: alai, ailà
  • albalutz V. Orbalutz
  • alha (Cruesa): alh
  • alopir: assalhir; maltractar; invectivar
  • aluchar : alumar (tanben emplegat)
  • alulhar: cridar fòrt per far portar la votz au lonh. Alulhar de jòia: udlar, cridar, udolar plan fòrt, per mostrar la jòia
  • amassar, 'massar: regropar ; atrapar, prendre (un còp)
  • amodelonar: fr. antasser
  • amorrar : abaissar la testa, faire mòrdre la pols
  • amortesir fr. adoucir
  • ancèis, ancès que : abans (oc. anc. anceis, del latin ante-ipsum)
  • anchau m. : anchòia f.
  • anda: tanta, sògra, mairastra; abusivament: granda, mameta
  • anueit/anuèit, anuech/anuèch: auei, uei (tanben emplegats)
  • apà! (de Òc-pas?) : non vòli pas!
  • apautar: fr. renverser
  • apetís fr. ciboulette
  • aplèch [aplej] : fr. soc (de charrue)
  • apoiar: fr. appuyer
  • aponhar: garder, aver mestièr de quicòm; fr. répugner à faire quelque chose, tarder
  • aprueismar ('prueismar, [prajmà], [(o)preimà], [apresmà], [aprowmà]): apropchar
  • aquilhs (plural de 'aquel', ancian cas subjècte)
  • ara. D'ara ençai: d'ara enans, d'ara en avant. V. Aura
  • arair: araire
  • arban (faire un ") : s'entrajudar
  • arçà! : interj. per incitar a faire quicòm (de òr + ça)
  • arcar: passar per dessús de
  • arçau : arç (planta). Fiau d'arçau: fil de fèrre barbelat
  • archa: maid
  • archelar: escalar. fr. escalader
  • areclana: arcolan
  • argiu m. : argila
  • ariclana: V. Areclana
  • aromaire: murtrièr?
  • aromir: tuar
  • arondesir fr. arrondir
  • apietosir: fr. apitoyer
  • arpiar: arpejar
  • arreir: arrèire
  • arrier: tanben, egalament
  • arser: ièr al ser
  • asperja f. espargue
  • assedrat: assedat
  • artichau, artrujau m. cachofle
  • assumir (s') : s'assopir
  • assuausar: apasimar, adocir, calmar
  • assús, a sus: sus, sobre
  • atrapar de (d') : se botar de, començar de
  • atrevador: endrech qu'atira; rendètz-vos
  • au: o (pronom neutre)
  • aubalutz V. Orbalutz
  • aubrisson: arbust
  • auçada: nautada
  • aucha, òucha: pradèl o camp claus situat prèp de la maison, sovent près de la cort dels pòrcs, ont se los laissava
  • auchard: aucat, mascle de l’aucha
  • auguer, auger?? : aver
  • aul: el. V. Eu
  • aulana: avelana. fr. noisette
  • aumalha f. bestial gròs, bèstias amb banas que fan de la charn roja per la nuridura
  • aura adv. ara. Tot aura/Totaura: ara meteis, en aqueste moment; tota ara/totara (d'aquí un moment). D'aura enlai: d'ara endavant
  • aures: quicòm mai, autra causa
  • ausanier (comunas del sud del país de Garait, region de Sent Vauric): bois [bwej] entrò una linha que jonh Ansesme, Jòlhac e Ladapeira, e [bwi] dejós d'aquesta delimitacion)
  • ausar: gausar
  • ausela: ironda; femela d'auseu
  • auseu: aucèl
  • auvelha, ovelha n. oelha, aolha
  • auvernhata: fr. litorne (grive)
  • avacar: reüssir, capitar
  • avalir (s') : esfondrar (s')
  • avances, avanceis : abans (oc. anc. anceis, del latin ante-ipsum)
  • avant que de + v. inf. : abans de
  • avantier (l') : i a quauques jorns, i a quauque temps
  • avena: civada
  • aver: prend lo sens d'atrapar, raubar, n'acabar amb quicòm o quauquarren, tuar
  • avesar: rendre domde, adometjar; familiarizar
  • avesat (d') : de costuma, d'abitud
  • avisar: regardar
  • ba(m)bòia, babula, babuia: nesci; estatua; petòta
  • babinhon mf. menton
  • babòi : original (persona estranha)
  • babusar: repapiar
  • bacada n. past, pasta, pastèla (pels animals). fr. patée pour les cochons
  • bacar: donar la bacada
  • bada-graula:??
  • badar v. cridar
  • badada: grand crit
  • bafada: repais d’importáncia en quantitat
  • bajar: pensar
  • balada : frairiá, vòta
  • balaia: escoba (tradicionala de bàlec o autra planta)
  • balajar (Corresa) : escobar
  • balanç: vam, eslanç
  • balharc: òrdi
  • balharja: òrdi de primavera
  • balinjas n. f. plur.: fr. couches ou langes
  • banchieron: banc pichon
  • banlesar (se) : barrutlar, fr. errer
  • banturla, banturle?? m. persona non seriosa (non pejoratiu)
  • banturlar (se) : fr. errer; musar, perdre son temps a far quicòm?
  • barbetar v. : còire
  • barbòta: mena de sèrp non verenosa
  • baraquen: fr. voyou
  • barbelòta: jonquilha
  • bargassar: charrar
  • bargasson: que japa sens rason, que crida, que fa de bruch
  • barginhar: esitar. Sens barginhar: sens esitacion, de manièra fèrma
  • barja (Cruesa): partida de la granja situada au-dessús de l’estable on s'estojava lo fen e la palha
  • barracat, - ada adj: barriolat, -ada
  • barradís n. tèrra clausa près de la maison.
  • barradissa: claus
  • barrancon: barrèu d’escala o de cadièra, per ext. baston
  • barrial, barriu: barril
  • barrutlar: fr. errer
  • bascha: fr. bâche la toile
  • b-assetz: assatz; cèrts, certans (qualques)
  • bàssia: aiguièra. fr. évier
  • b-assuelh: asuèlh, fr. seuil (de la porte)
  • batalhar, batalar?: charrar
  • baterias: batasons (tanben emplegat)
  • bateusa: fr. moissonneuses-batteuse
  • bauda: asnessa, borrica, Saura
  • 'bausir [bu 'vi], abausir: abausir, esbalausir
  • baussuelh : asuèlh, fr. seuil (de la porte)
  • beca f. vèspa
  • beça, beçal, beçau, beçol, betol, betolaud, beç
  • becar: fr. picorer
  • becicar: far la sesta
  • belier: febrièr
  • belhier: febrièr
  • belinament : fr. foisonnement, grouillement
  • belujar (/se) : (se) bolegar
  • benaise: satisfait, content
  • beneisir: benesir (emplegat tanben)
  • bentot: tanben
  • berche: fr. édenté
  • bergossa: vièlha oelha coriaç sense valor mercanta
  • besenga/besinga: pauta
  • besilh, besilha: causa de pas cap d'importància, pas res
  • besilhar, bosilhar, far de las besilhas: bosigar, trencar, deteriorar, desgalhar, far de mala òbra
  • bessicar (bercicar? breçicar?, de Brèç?) : somnolar
  • bestiaria: bestiesa
  • besunha, besonha: causa; obratge, afars (personals), bagatge... (tot çò qu'aparten a qualqu'un)
  • b'etot, ben 'tot: benlèu
  • beu (de " de) : a còp de, a fòrça de
  • beu (de ~ que) : a mesura que, a proporcion que
  • beuna?, beune? : ??
  • beuradenc : bevible, potable, que se pòt beure
  • bevetar: beure lentament
  • biau biau ! : japada mai aguda dels jounes chens
  • bibar (Creissent) : forrupar, fr. gober
  • bicanard: païsan pej.
  • bicas f. pl. labras
  • bicar: baisar, potonar
  • bicon: poton
  • bieta: bleta
  • bi(n)gois (de ") : fr. de guingois
  • bigòrra m. bigarraud/bigarròt, bigarroei/bigarroelh: blat d'Espanha, milhòc
  • bigòs/bigoelh (bigwé) m. fr. hoyau
  • bisard??, bisarde?, bisarda: bisarre, bijarre
  • bilha: tronc d'un aubre
  • binhet: bonheta
  • biòla: bèç??, betol??
  • biòla (d'un forn) : fr. charbons ardents
  • bladar fr. emblaver; fig. joncher??
  • bladasons : fr. semailles (du blé)
  • bladin: blat negre (tanben emplegat)
  • blagassar: charrar
  • blanc fr. chevesne, meunier (peis)
  • blanch, -a: blanc, -a
  • blancha pura: aiga de vida
  • blanchinhard, a: fr. banchâtre
  • blandar: ?? (lo fuec)
  • blesta f.: fr. écheveau
  • bocanar: fa de bruch
  • bochas f. pl. labras
  • boda: fanga
  • bodra, broda (de 'brauda'?) : fr. crotte, boue battue; ordure
  • bodrós: fug-l'òbra
  • boes!: bah!
  • boifar: v. Boissar
  • boija, boïja [bwejjo] [buijJo] (Cruesa e endacòm mai): V. buïja
  • bòina?, boina [bwejno] : bòrna
  • boinar: bornar
  • boïolar: faire de bofiòlas, fr. se boursoufler
  • boirador [bwejra'dur] fr. instrument pour enlever la deuxième peau des châtaignes dans l'opération qui consiste à blanchir les châtaignes, instrument que l'on appelle aussi en Creuse "las tanalhas"
  • boirar [bwej'ra]: mesclar, braçar, pelar las castanhas amb un boirador (aisina per las emblanquir)
  • boiricin: panièr
  • boiriu: redalh, fr. regain
  • bois m. pl.: encastre (d'una fenèstra)
  • boissar : escobar
  • boisson blanc : espinalba, aubespina, jargas blanc, jargue, fr. aubépine
  • bòja, bòtja (?) : saca
  • bojal(h?) : fr. trou. bogalh?
  • bojalar: traucar
  • bolar: s'enfonzar los pès dins l'aiga e n'aver la cauçadura mòla
  • bolega: fanga liquida
  • bolin: panet redond
  • bolit, bolhit, bulit, bulhit: olada (plat)
  • boljar, bolejar: bolegar (tanben emplegat)
  • bomba (a tota ~) : en córrer plan regde, plan viste
  • bombar: fr. bondir, rebondir
  • bòn(n?)a: fr. marécage
  • bondir: fr. gronder (bruch)
  • bonhar: far trempar, macerar (varianta de Banhar qu'a aquesit un sens particular)
  • bonhat,-da : se ditz d’una frucha tròp madura, tanben de quauquaren qu’a demorat dau temps a trempar dins un liquid
  • bonicon: ??
  • bordairatge, bordieratge: bòria, ermitage, fr. closerie, petite métairie
  • bordassar (metatèsi d'Adob(r)assar) [burdasà/durdasà] : repetaçar, fr. rapetasser V. 'do(b...)rassar
  • bordier: bordièr; p. ext. logatièr
  • boreta: bar(r)iòta, carriòl(a)
  • borifa: fr. rombe (instrument de musica)
  • borilh: borlhon, tapon (coma la nèu) ; tot pitit grun de pouvera
  • bornat m., bornhon : buc (demorança de las abelhas, autrescòps facha amb la cavorna de chastenh, aura dins de caissas de fusta)
  • bornha: panièr grand, naut e pregond, de palha tressada per tal de conservar la frucha
  • bornhon V. Bornat
  • borramesclar: mesclar totalament?
  • borrar: tustar (tanben emplegat)
  • borrassons: fr. langes, couches
  • borricha (grafia?): bòssa, bossa (engenh de pesca)
  • borricon: fr. bourriquet
  • borrilh : polvera, bordilha. fr. balayures, poubelle
  • borrinar : barrutlar, fr. errer
  • borriqueta: saussa o sopa d'orselha
  • bòsc beneit: bois
  • bosar (se) : se laissar tombar coma una bosa
  • boschalh : tap (de trafec rotièr)
  • bòta: bota (fr. outre)
  • botarèl, botareu: campanhòu
  • botifla: veissiga
  • bòtja (?), bòja : saca
  • botjar: vojar fr. verser. Plòure coma qui la bòtja/vòja: plòure a semaladas
  • 'bracar V. Abracar
  • braçar: remenar
  • braçat (de ) : à bras-le-corps
  • bradar: gelar
  • bradassa: charraira, fr. barbouilleuse
  • bradassar (brandassar) v. secodre; parlar a tort e a travèrs
  • bradasson, bredasson: persona maladreita o brusca
  • bradau adj. (tombar ) : fr. lourdement
  • braga: fr. culotte
  • bran: bordilha
  • brancantar : barrutlar, fr. errer
  • branchiera : ??
  • brand o bram?: "sonar a brand": fr. sonner à toute volée
  • brandinar: barrutlar, fr. errer
  • brau: fr. lisière de terre qui sépare un champ d'un autre
  • braulhós: brumós
  • bravament adj. : doçament; regde; rudament
  • brave, brava : bèl, bèla
  • brèça [barça] : brèç
  • brechar: cobrir
  • brechalh (Cruesa): tapadoira
  • bredilha: charraira
  • brejadís: discussions, charradissa; baralha, disputa
  • brejauda: sopa caracteristica del Lemosin facha de cauls e de lard (de 'brejar')
  • brejon: codena del lard
  • brenada: manjalha de bren amb aiga per péisser los pòrcs
  • breta, bretona: vaca de lach
  • bretonar: faire de grumèls
  • briar (de 'breviar') : acortar
  • bric de (pas ) : pas ges de; pas cap de, cap bri de
  • brija (pas ) : pas brica
  • brijon, brigon: miga, morcèl
  • brima: molsa; bruine, crachin (que dona l'oidiom o lo mildiu als vergièrs)
  • brimar: fr. bruiner; èsser atacadas las trufas pel mildiu
  • bringa: femna mal bastida, una evaporada, una filha nauta e desguindada que fa pas que saltilhar e gambadar
  • bringar: dançar, saltar, folastrar
  • bròcha: branca secondària d'un aubre
  • brochilhon: branquilhoneta
  • brochon: fr. brindille
  • brocon (far au "): ?? (es un jòc)
  • broda: fanga
  • brodir (brondir), brudir: far de brug, bronzir, bondinar, resclantir
  • brodischa: branquilhon;fr. broussaille
  • brostachabrit: fr. chèvrefeuille
  • brosinar: brosinhar, brusinhar. fr. bruiner d'une pluie fine et persistante
  • bruau (variant de bruelh?): talús
  • bruchadís: bruch continu??, brejadís ??
  • brucir: mòrdre, atacar a pitits còps de dents, pinçar, piunar
  • brudir: brusir, brugir, brogir, brunhir, brúnher. V. Brundir
  • bruja: bruguièra
  • brujaud: fr. ajonc
  • brumerlós: brumós
  • brun (faire ") : faire negre/fosc. montar brun: s'escuresir lo cèl
  • brundir (lat. grundire) : bronzir, bronzinar
  • bruset? bruselh?: iò-iò fabricat pels mainatges
  • budalha: budèls de pòrc
  • bufec: fr. vide (de fruit à coque: cacau, avelana...)
  • buïja, buija, boïja, boija, buja, boja: pradèl (bas e umid), pasquièr, situat sovent prèp de la maison, inculte ont gaireben sempre l'èrba a creissit naturalament. Ancianament designava la bosiga. fr. terre en friche, pâtis, jachère
  • buja, bruja: gèrla, jarra (cruche à huile en terre cuite vernissée, non à long col, mais à anses)
  • bujandariá: fr. buanderie
  • bunhet m. : aurelheta (pastisson)
  • bura: de color fosc
  • burgaud, bergauda (Cruesa), burgon n. : fosseron
  • burrau (Cruesa): fr. babeurre
  • butir: butar
  • cabonhat adj. : fr. encaissé fig.??
  • cacau, cacalh (de 'cascalh' ?), calau, cacòu: notz
  • cacunha: automobil vièlh
  • caga-menut: avar
  • çaiquedelai, çai que delai: ça que la, çaquelà
  • caireforcha: caireforc
  • cairiá (cairia, càiria) : canton (coin de l'âtre). C(h)erchar per las cairiás : c(h)erchar, furonar pertot sens succés; caire, ròdol/ròde, parçan, comarca
  • calau: notz. fr. noix V. Cacau
  • caleta: fr. cosse
  • calhada, calhadon, calhat (Cruesa): formatge blanc
  • calhar: fr. tasser (la terre)
  • calòta: sièta crosa
  • camjar: cambiar
  • campar (/se): quilhar, dreçar
  • canaçon : fr. caleçon
  • canal [conar]
  • cancanar, cancanilhar: charrar
  • cancaridier: fr. frêne
  • canòla (Dordonha) V. Coada
  • cap (pas ) Bas. Lem. : ges
  • capforcha: caire
  • capit: poirit (fusta)
  • 'captar (/se) V. Aca(p)tar
  • caquetar: charrar
  • carcalin: pan gròs en corona
  • carcilhar (se) fr. s’émietter?
  • cardalhan??, cardalhau: tòpi, topinambor
  • carolha (Cruesa): pèl d'espic de blat d'Índia
  • carreu: fr. chariot
  • cascavel: cadun dels torns qu'òm fa en restant suls pès e las mans sans que lo còrs tòque lo sòl
  • cascavelar: avançar fasent cascavels
  • cassa, casson: bocin de tèrra, ben massiu, fr. motte de terre. Durmir coma un casson : durmir coma una còça (dormir pregondament). Un casson de pan: un bocin de pan
  • cassar: copar
  • 'catar (/se) V. Aca(p)tar
  • catissar(s'): acatar (s') (tanben emplegat)
  • catura : tòrt, despit o damnatge causat a qualqu'un
  • cauçar: fr. butter (la terre)
  • cauças: socas (d’arbre)
  • caumassa: calmàs (calor estofanta)
  • cauquilhard: pelegrin
  • caura f. : avelanièr
  • cavalhier: gendarme
  • cencena: nœud de l'écheveau; remue-ménage??
  • cendrilha: fr. mésange
  • censat: gaireben
  • 'cepte V. Acepte
  • cerèisa/cirèisa [sirèijo], cerièisa [serièijo] : cerièra
  • cerv: cèrvi
  • ‘chabason: terminacion
  • chabeç: fr. fâne
  • chablata, chabla: clujada (fr. toit de chaume)
  • chabreta: siulet o cornet d'escorça de castanhièr fabricat pels goiats
  • chabreu, chabròla, charbòu?, chabròt? : barreja de bolhon e de vin. "far chabreu" ajostar de vin al bolhon
  • chabreulh/chabridon: cabridon
  • chabròl, chabròu, chabròt? : cabiròl? , fr. chevreuil?; cabridon?
  • chabruelh: cabiròl, fr. chevreuil
  • chadan: tèrra (de 'chada an')
  • chadieira: cadièra
  • chafre : surnom, escais(-nom)
  • chafrolhar: fr. froisser
  • chaine, chasne, casse, jarric, rover, rove
  • chaitiu, -iva: coquin; marrit (maloneste e mauplasent) : persona malaürosa, magra e de pauc de santat, pas en fòrma
  • chalelh [chonej] [tchalej] : calelh (tanben emplegat)
  • chambija: rastèl
  • chambon: jambon
  • chamnhar, chamjar v. cambiar
  • chaminaire: vagabond, sens-ostau
  • chaminar: caminer; vagabondar
  • chanabon: cambe??, carbe??
  • chanòla: ansa
  • chantilhar v. fr. chantonner
  • chanturlar: fr. ânonner
  • chapalon (Cruesa): V. pelharaud
  • chapdau: ensemble daus bens, la propietat (terras e bèstias)
  • chapiau: fr. pignon (d'un ostal)
  • chapmarteu: caboçòla, capgròs, tèsta d’ase
  • chaputadís: dispute
  • charavelí(s): carivari, charvarin, fr. charivari, vacarme, tapage qu'on fait aux nouveaux mariés
  • charbonièra, cendrilha, senzilha, gamada, coa de panlon: chincharra, sarralhier blau, tèsta blava (blua), pimparrin, lardeireta (tots en Provença maritima), lardier Prov.; fr. mésange charbonnière
  • charjant: pesant, pesuc
  • charmable, eissarmable ? : fr. charmant
  • charmenar: tormentar, tracassar
  • charpinhadís : disputa
  • charrairon: caminòl charratièr
  • charrau f. : intrada d'un camp sens barrallha, facha d’entrelaç de branchas, mai granda que la cleda; barralha "à claire voie"
  • charrièra, carriera: camin o espaci libre près dels ostals ont passan o estacionan las carretas entre las bòrdas; per ext. cort de la bòria (de. basse cour)
  • chas adv. en çò de; chas ieu/me…: los membres de ma familha, l'ostalada

" chaser: caire, tombar

  • chasne: casse
  • chassida: fr. chassie
  • chastiar: castigar
  • chat-martre: martra
  • chat-pitoir, chat-pitoi(s), chat-pitòer?, chat-pitair, chat-pitais? [pituej/pitòj] : catpudre, (gat-)pudís
  • chat-pudent, chat-punais V. Chat-pitoir
  • chatinglar v. fr. chatouiller
  • chauça: cauceta
  • chauchabutida: ??
  • chauchar: fr. appuyer
  • chaucida: caucida, mena de cardon salvatge
  • chaufaliech [-et] : fr. bassinoire
  • chaul d'asne (Cruesa): mena de cardon salvatge
  • chaulhadura: solhadura, brutícia
  • chaulhar: solhar, enlordir, embrutar; trempar
  • chaumassa : calor umidosa de l'estiu
  • chaumenir fr. moisir
  • chaumenit, -ida: fr. moisi, -e
  • chaunhar: fr. grignoter, croquer
  • chaupir : atrapar, agantar
  • chaupre m., charpre m. calpre (arbre)
  • chavana: tempesta
  • chavau: caval
  • chavau dau diable: fr. bousier, lucane ou cerf-volant, faucheux; mante religieuse
  • chavaujar: cavalgar
  • cheita: fr. chute??
  • cheminada: cheminèia, chaminèia, cheminièra
  • chen: can, chin, gos
  • cherbe f., chibre m. (Cruesa) : carbe, cambe
  • chialar (Cruesa): cridar en ploramicant
  • chonhar (Cruesa): V. Fonhar
  • chòrta (Cruesa): veitura, automobil
  • chucant: fr. boudeur
  • chucar: chocar
  • 'cianta: V. Aicianta
  • cierge: ciri
  • cima (a la '' de) : au bot/cap de
  • cinglan (singlan?): colòbre vèrd e auriòl
  • cir(i)èja: ceriesa. V. Cerèisa
  • cirie(i)r m. ceresièr
  • cirèisa, cirieisa: cerièra V. Cerèisa
  • citron: sòrta de cogorda de color rossèla
  • clabòt (ueu ) : uòu covat e non espelit, que siá estat fecondat o pas, o que l’embrion soiá mòrt
  • clachar (se) : s'amagar, s'escondre
  • cladassa: fr. litorne (grive)
  • clampar, clampanciar: charrar
  • clampinar: ?
  • clapar: per dire de borrar vivament emb las mans o ben emb una lata, o amb quauquaren de plat, de plange
  • clapeta: fr. pipelette
  • clapeta (far "): charrar
  • clapetar: fr. claquer (de las dents)
  • clardat: clartat
  • clauvar: clavar
  • cledier: fr. séchoir
  • cledon: fr. portillon
  • clessa: fr. clisse
  • clocauda : fr couvée, troupe de poussins, engeance, famille
  • clucas : fr. lunettes
  • clucaron m. grapaud que pòrta los uòus de la fema "a pelharaud"
  • cluseu: fr. fente?
  • coa de patla [panlo]: ajaça, agaça
  • coada, coda (Cruesa): sòrta de lòssa de fusta o metalh amb un long tudèl traucat que se pausava sus la selha per beire o versar l'aiga. ("godet à queue qui sert à puiser de l'eau dans un seau"), cassotte
  • coar: fr. couver
  • coatar (se) : metre sa coberta
  • còbla f. : fr. couplet
  • coble (un ~ de) fig. : parelh (un ~ de)
  • coca: patata
  • còça: soca. V. Còssa
  • coçar: cercar, espepissar
  • cocorda f. cogorla
  • codar: pàisser las vacas dins lo coderc
  • coeijar (/se) V. Coijar (/se)
  • coenh : canton
  • cogasson: se ditz per lo còu darreir la testa, lo copet
  • cogoiç, cogòu/cagüelh-cagoelh [kagwey] m. cogòt
  • cogolha, cagolha f. cagaròl
  • coguol m. fr. cocu; coguola: fr. primevère
  • coia, coja: fr. courge, citrouille; gorda faita amb una coloquinta
  • coijar (/se) : (/se) colcar
  • colar: descendre? o prendre una carrièra
  • còl(d)re, còure (còrre) : coudrier (notat 'coorre' en un lexic)
  • colenar (se) : fr. se glisser
  • colidor: corredor, fr. couloir
  • colier: colar. fr. collier
  • coma adv. amb (exprimís l’acompanhament quand òm parla daus umans e sovent de las bèstias de la bòria)
  • coma: com. (/Com) vai 'cò? : com va?
  • començada : començament, començança
  • conchon: fr. bassin?
  • concir (lat. concidere) : fr. abattre, accabler (la calor)
  • condencionar (se) fr. se coaguler
  • coneitre: conéisser
  • conelha (conuelha) : conolha
  • conestre: conéisser
  • congièra: congèsta
  • conhar: enfonzar, folrar; fig fr. glisser dans
  • conòrt: auguri, presagi, opinion, esgard
  • conortar (se) : regaudir, consolar, donar de coratge
  • conselh (se balhar) : se donar de còr, de determinacion
  • contrariós: fr. contrariant
  • convidós: convidaire
  • còpa : copa (de bòsc)
  • còp-sec d’abòrd : fr. tout de suite, sur le champ
  • copilhar: copar en morcelets
  • copinhar: tustar?
  • coquerla: cocut feme
  • corbe, corba adj. : corb, corba
  • corcha: sièja (fr. vandoise)
  • coret: corada, coradilha
  • còrna-budeu(s?) m. : fr. culbute. Fa lo grand còrna-budeu: morir
  • cornelha: graula
  • corniòla : còl, traquea artèria, esofag
  • còrsonela, còrsenela fr. scorsonère
  • cortissons: pantalons corts
  • cosinacuol: renouée (lit. "démangecul" planta)
  • còssa: soca
  • cossier, cossei (Naut Lemosin): preocupacion (gascon 'cossidèr')
  • cotilhons pl. : gonèla
  • coturas f. pl. : terras cultivadas de blat, de segle, de blat negre
  • cramilhera fr. crémaillère
  • crànher : crénher, crénger (tanben emplegats)
  • craunhar: fr. grignoter, croquer
  • crema f. crenta
  • crochar, 'crochar: acrocar
  • crochet: fr. pissenlit
  • cronhar: fr. grignoter, croquer
  • cròs: trauc; fr. tane (de renard etc). Cròs dau cul: anus
  • crostar: enlordir
  • crubir, crubrir?? (p.p crubert) : cobrir
  • crum: fr. brume
  • crumor (en ") : fr. obscurci par la brume
  • crussir : manjar?, devorar?
  • cubertilh: tap d'ola
  • cubrir: cobrir
  • cueire v. còure
  • cuenh: canton, fr. coin (d'un luòc)
  • cujar + v. inf. : arribar a, reüssir a
  • cul sus testa: fr. sens dessus dessous
  • cuol [kju], cuòl ([tior] a Tula) : cul (tanben emplegat)
  • cussòla: gròs pan de segla
  • dadet? (Cruesa): nom afectiu donat als mainatges (de 'daret' aret?)
  • daiciá, daiciant (d'aicí a/en, ent (= ont) : d'aquí a; dinc a, fins fig. (tanben: d'aicí a)
  • daivoar: desautorizar, renegar, condamnar
  • dalh: fr. faux
  • darreir (nontronés e endacòm mai) : darrier
  • dau: del (tanben emplegat)
  • dausuns: qualques, certans. 'dausuns còps' : certanas vetz
  • decha: ferida
  • degolinar: caire gota a gota
  • degolinari (far ") : fr. enlever furtivement (en jòcs d'enfants)
  • degrad, degrat: grad, gra
  • degreu: mal grat, despiech, pena, estat de sofrença morala
  • degut: deute (tanben emplegat)
  • deibrir, dreibir: dubrir
  • deimai: fatigat, geinat, excedit
  • delesei? delaiçai? De lai ençai? [delesej] : d'ara en avant
  • deleser: fug-l'òbra, hippy
  • demia, demiá f, demieg m: mièg, mièja
  • dempès: V. pès (d'en ")
  • dempuei: dempuèi
  • denada: viure(s); argent; tropèl?
  • denaut: en naut
  • desbilhar, des’bilhar (se) : desabilhar
  • de(s)bolar: s'enfugir
  • desavenhe: desagradable, desplasent
  • desboijar: esbosigar
  • desboirar: desmesclar V. Boirar
  • desbojar, desbotjar, desvojar? : desbanar, travolhar; recontar, decorar, cardinejar
  • desbolegar: desbrolhar??
  • desborrinar : esborrifar?
  • desbraulhar: grafia per Desbrolhar??
  • desbrundelar: desrotlar (un fial)
  • deschassidar: levar la chassida (crostas dels nòunats al bòrd de las paupièras e cilhas); dobrir los uèlhs al monde; batejar.
  • descranilhar: descrocar, desgafar
  • descrubir: descobrir
  • desdire: fr. fausser (au sens materiel)
  • desei (deseir?), deser : desir; fr. désir
  • desennastar: levar l'asta
  • desfarda: fr. débris, rebuts
  • desgaunhar: fr. faire des grimaces; rechigner; fr. vomir ?
  • desgaunhat, -ada: renfrogné, ronchon
  • desgoletar: fr. se dérober, disparaître
  • desgorçar: netejar una broa
  • desgreu: mal grat, despiech, pena, estat de sofrença morala
  • de(s)guelha: fr. boucan, bombance, ribote
  • desjaivar, desgeivar? : far sortir del lièch
  • deslenat: fatigat
  • deslurat, -ada: fr. déniaisé(e), résolu(e)
  • desnant: d'aicí/d'ara en avant
  • desnogalhar: dobrir un *nogalh o notz
  • despetesir: fr. décrasser
  • despiech (far) : contranhar, desrenjar, saubre mau
  • despuei [dejpej] [despë], dempuei, : depuis
  • desraijar: desrasigar, desraiçar
  • desrei: malaür, desastre, troble, desrota
  • desrejar: chambiar de direccion, desviar
  • dessierv: dessert
  • dessós, dessot?, dessots?, dessotz?: dessota, dejós
  • destombar: càser (de sa nautor); fig. desconcertar
  • destrenh: fr. ménage (faire le ")
  • desvarachar: desbosigar, artigar, desglevar, de(s?)gorsar, fornelar
  • desversar: fr. renverser
  • desviardar: fr. décamper
  • desvirar : ??
  • desvirolar: escorjar
  • desvoar: renegar (qualqu'un)
  • det. grand det: det gròs?. mermilhon  : det pichon. guinhaire: indèx
  • deu: del (arrondiment de [[Sent Irieis])
  • déver: deure (tanben emplegat)
  • diaures!, diatres! : diantre!
  • diesena: desena
  • diesenat: desenat
  • dietz: dètz
  • dieumenc [diòmen], dieumenche [diòmenche], dieumergue [diomerge], dieumenge [dioumejne] : dimenge (dimenge o diumenc semblan las formas majoritàrias)
  • dijuòus: dijòus
  • dimenir : demenir, diminuar (tanben emplegat)
  • dinc a: fins a
  • dindaud: dindon, dinde (Corresa)
  • dindrinar: tindar 
  • dispareitre, disparestre : disparéisser
  • dissa(n)des n. (de */'die 'sambati/) : dissabte (de */'die 'sabat-i/ tanben emplegat [disadde])
  • 'do(b...)rassar, 'dobrassar? (>adobassar) v. : petaçar. fr. raccomoder (un tissu)
  • doas-tres: qualques
  • doçarèl: fat, doçastre
  • doler v. : dòler
  • domaisela: fr. cerf-volant
  • domdar v. : domesticar
  • domde : docil
  • dondar v. Domdar
  • dòstar: dostar, retirar
  • dòuça: fr. gousse; mongeta, fr. haricot vert
  • dòure, doler v. : dòler
  • dreibida, deiberta, duberta, druberta: pp. dobèrta
  • d'òrs en avant: d'ara en davant
  • drapel: fr. lange
  • drollichon: drollet
  • drubir, drobiir, dreibir, dubrir, druebir, deibrir, ubrir : dobrir
  • drucar: ??
  • dueinan, d'uei un an, endueinan, en d'uei un an: l'an que ven
  • dumpuèi: dempuèi
  • durbir: dobrir
  • durmença: dormança, fr. somnolence
  • egulhada: fr. aiguillon à boeufs
  • eidredon: edredon
  • eigar, aigar, eissegar, asengar v. metre en òrdre, agençar, adobar; ajustar, separar; adesar
  • eimatin: aqueste matin
  • einoiar: sofrir; fr. ennuyer (embêter)
  • einueg: problèma, pena
  • einuech adv. uèi
  • einuei, ennuei (esnuei) : sofrença. V. einueg
  • eiperar, esperar [eipéra] fr. attendre
  • eirisseu f. jolverd
  • eisanhe: avar
  • eisilar: fr. glisser
  • eisir: aisir??; eissir??
  • eissabanit : ??
  • eissabencar: eissabrancar, eissabancar?, desbrancar, (e)scabeçar
  • eissaragar (grafia de verificar): esparpalhar lo fen. V. Eissigar
  • eissarquiar: esfondrar, desplaçar la tèrra
  • eissaurar: V. Eissurir
  • eissaurelhar : assordir
  • eissebrar: estrifar, entalhar
  • eissegar : segar, meissonar; fig. destruire
  • eisserbant: deserbant
  • eisserbar: sarclar, arrancar las marridas èrbas
  • eisserbatge: deserbatge
  • eissicolhar (s') : cridar
  • eissigar (varianta d'eissegar/eissagar: partejar en parts egalas entre personas) (/s') : esparpalhar
  • eissiular: siblar, siular
  • eissolent: insolent
  • eissorlar: eissordar (dins lo sens d'enervar)
  • eissublar, eissuflar, eissicliar (sicliar) : siblar, siular (lat. exsibilare)
  • (/s')eissubir, eissubir [ejjubí] : s'avalir, desaparéisser, fr. se volatiliser.l
  • eissufle, estufle, eschurlet, eschuflòl, eschurlòl: siblet, siulet (lemosin classic)
  • eissurir v. fr. premsar, serrar, tòrcer, faire secar, fr. essorer, épreindre; agotar, fr. tarir; fig. agitar, quichar lo chuc
  • eitot: tanben
  • embaisse: biais, afar
  • embarbolicar: embrolhar?; embarbostir?
  • embonilh: fr. nombril
  • embrucida, embrussida: morduda, nhacada; fr. pincée
  • emper adv. pasmens, totun, pr'aquò (cf. catalan 'emperò')
  • emplei: emplec
  • empleiar, empluiar franc. : emplegar
  • emplenat, empluiat franc. : emplegat
  • emplir: emplenar
  • empluiar, empleiar franc. : emplegar
  • empluiat, emplenat franc. : emplegat
  • en per avant: aperabans
  • enançar: avançar, progressar
  • enautar (/s') : enauçar
  • enchaiença, enchaison: escasença, pretèxte
  • enclunhe: enclutge. fr. enclume
  • encranilhar: encrancar
  • endalh: andain. Fenar los endalhs: faner les andains
  • endechar: endecar, mabolhar, abasir, abismar
  • endechat, -ada: andicapat ; privat d'un o plusors dets de la man
  • endonc: puèi que; alara, alavètz (en aquel moment)
  • endueinan [ɛndej'nɔm]: l'an venent
  • endunle, endutle: budeu emplit de charn de pòrc aprestada. Se conserva emb lo salat (charn de pòrc salada) e que se minja bulhit. fig. V. Entrule
  • endurar: sofrir
  • enfetós: pudent
  • enfeurit,-da: enfebrit (que suefra de las feures)
  • enfonilh: fr. entonnoir
  • engalunchar (s'): s'installar o èsser pres dins las brancas d'un aubre
  • engarçar: trompar meschantament
  • engaulhar (/s') : se crotter de boue
  • enginjaire: fr. inventeur
  • engolar: engolir; fr. gober
  • engraunhar: engraufinhar, grafinhar
  • engrunar: fr. écosser, égrainer
  • engueitar: gaitar, espiar
  • engingar: engimbrar
  • engravissa: escaravissa, fr. écrevisse
  • engulhar: conhar lo fiau dins l’agulha; conhar lo còrs dedins un vestit per s’abilhar
  • eniurar: fr. enivrer
  • enjagat,-ada : posicionat d’un meschant biais
  • enjucar (s') : s'enjocar, se plaçar a la cima de quauquaren d'aut (aubre, eschala, teulada, etc.)
  • enmatin (l' ~) : matin (lo ~)
  • enniblat: ennivolat
  • enniurar: fr. enivrer
  • enquera, engueras/engueras (d') adv. encara
  • enquilhar: cargar (un vestit)
  • enrotar: començar, metre en rota
  • ensauvar (s'): se sauvar
  • enser (l'): lo ser
  • ensorcelar, ensorcierar, ensorcilhar: enfachinar, enfadar (tanben emplegats)
  • ensubrevut, -uda: que pòrta lo marrit uèlh o sus lo qual l'an getat, embreissat, emmascat, enfada, enfachinat, enfachilhat
  • entainar: tardar; languir
  • entau: aital (del latin 'in tale (modo')'); (ai)tant
  • entanhar: enfangar, enfangassar?, embodigar??/embodijar??. fr. embourber
  • ente : ont
  • entòrcha : fr. torche
  • entraupa: entrava; trapèla, tracanard
  • entraupar (s') : fr. s'entraver, trébucher
  • entreprener: entreprendre, entreprene, entrepréner
  • entrebreschar: ??
  • entrule m. òme pauc actiu, mal desgordit
  • entrusca (tant) que: fins (a tant) que
  • envertolhar: recurbir, entornar, enrotlar, envolopar
  • enviá: enveja
  • enviblar: trompar; jugar de meschants torns, ensorcelar
  • envirolar: entornejar
  • esbabinhar (s') : finfonhar, ranguilhejar, biscar, ragassar, petonar, fr. grommeler, rouspéter (en faisant des grimaces)
  • esbadaurelar (s’) : cridar a plen gorjareu, plan fòrt, en alulhar
  • esbalausir [ejbalu 'vi], esblausir [ejblu' zi] : esbalausir
  • esbatoelh, esbatoeri(s...): fr. ébat; amusement; joguet
  • esbaubit: plan estonat
  • esbelar: se far bèl, lo temps
  • esblanchurir: blanquejar
  • esblausir [ejblu' zi], esbalausir [ejbalu 'vi] : esbalausir
  • esbolhar, desbolhar: traire lo budelam, dobrir las tripas; demolir, destruire, abatre
  • esborlhar: fr. aveugler
  • esborissar: esborrifar
  • esbraceiar: esbracejar
  • esbramelada: fr. bêlement
  • esbramelar (s') : fr. s'égosiller
  • esbresinaer, esbrijonar, esbrisonar: fr. émietter?
  • esbrodichar, esbrodichonar (minoratiu?) : podar un aubre, fr. épointer
  • escadassar: cridar per paur (per dire los crits de las jalinas)
  • escaletar: fr. casser, enlever la coquille, écailler
  • escanar: fr. éreinter
  • escarabissa: fr. écrevisse
  • escassonar: émotter
  • escassonat, -ada: dividit, trencat
  • escebrament [eysebrà]: estrifament
  • escebrar [eysebrà, esibrà], escicar, escirpar: destrifar, partir, escarpir
  • eschala dau Bon Diu, o dau diable: arquet de sant Martin
  • eschaletar: escalar. fr. escalader
  • eschamjar, eschamnar: escambiar
  • eschamge, eschamnhe: escambi
  • eschantir: atudar; aucir
  • eschardilha: fr. écharde
  • escharnir (s') : grimacejar Dau citre o ben dau vin que es jasbre vos fará vos escharnir
  • escharonhar: escorjar, levar la charn de mala manièra, en eissebrar
  • eschauradís : escaufament
  • eschaurar: escaufar
  • eschauton: fr. écheveau
  • eschavel: fr. rouet
  • eschilla [eschinla] : esquilla
  • eschillon [eschinlon]: esquilon, fr. grelot
  • eschivar v. estalviar, economizar; evitar
  • escicar (essecar??) : talhar?
  • esclapir (s') : s’esfondrar, tombar tot d’un còp
  • esclargir: esclarir, fr. rincer
  • esclarsiera, esclarciera?, esclarsida: fr. clairière?; esplendor?; esclat de lum. loc. A l'esclarsiera/esclarsida: fr. à la pointe du jour
  • escorcir: escorçar
  • escorsiera: corsièra
  • escrasar: esclafar
  • escraunar (s') : cridar (coma una graula)
  • escrupir: escupir
  • escujar (s') : s'escondre
  • escunlar, escutlar, escudlar: versar, vojar, mesurar; plaçar, despensar; fr. embarrasser, rendre penaud, interdit.
  • escura: bòria, bòrda, granja
  • escuròu: esquiròl
  • esfarbir, esferbir: desbarbolhar
  • esfeunir: mettre en colère, exciter, irriter
  • esfeunit,-da adj. : dins un estat de colera
  • esfodir, esfòudir, esfaudir?? : espantar?
  • esfoudir: affoler
  • esfredir: mettre en colère, exciter, irriter
  • esfredit,-da adj. : susprés, paurós
  • esgirdar: asperger éclabousser
  • esgleisa: glèisa (tanben emplegat)
  • esgorçar: agotar; desboijar (desbosigar)
  • esgrinjòla: V. grinjòla
  • esjarrar: esgarrar. fr. écuisser, fendre en déchirant
  • esjarrilhar, ajalhar, esjalinar (per terra): (s'): acatar (s') (tanben emplegat)
  • esjavinhar(s') V. Esbabinhar (s')
  • eslampar, eslampiar [eslampià/eslapià], (es)ropiar, eslifrar, colenar v. lisar, fr. glisser; déraper??
  • eslampiada: fr. laisser-aller, emportement hors de soi, licence; lampada, fr. lampée (prendre une ~ d'une boisson)
  • eslauç, eslhauç: fr. éclair
  • eslhauç: fr. éclair
  • eslhauçar: fr. faire des éclairs
  • eslhausada: coup d'éclair
  • eslhausar: fr. faire des éclairs
  • eslausiada: coup d'éclair
  • eslonjar (/s') : (/s')alongar; se jaire/jàser
  • esmai, desmai: fr. émoi, souci, inquiétude
  • esmaginar (cf. cat. anc.) [eimaginà]: imaginar
  • esmaiar/esmajar: inquietar, estonar; decorar, florir, fr. émailler fig.; S’esmajar de quauqu’un o de quauqua ren: migrar, demandar o cherchar de las novelas, s'en preocupar, s'en inquietar
  • esmalir (s'): enrabiar (s')
  • esmalit,-da adj. : dins un estat de colera
  • esmància: menaça
  • esmanciada: menaça. A esmanciadas : fr. en rampant?
  • esmanciament: acte d'esmanciar
  • esmanciar: amenaçar, far de menaças amb un signe de la man
  • esmaraunar o esmarraunar?? (s' ") : fr. grogner
  • esmirar: visar (aver coma objectiu, cibla)
  • esmiraudiat: miraculat??
  • esnançar [ejnansà]?? (amb EI- non etimologica) : avançar, progressar
  • esnharlar: agrandir un vestiment a otrança en tirant dessús
  • esnuiança: fr. ennui
  • espanhar v. (u)lhauçar
  • espandre: espandir
  • espanir (s') (Cruesa) V. espatarrar (s')
  • espansilhar: escampilhar
  • esparrar (s') V. espatarrar (s')
  • esparson: fr. écouvillon
  • esperar [esperà] fr. espérer
  • espetissar: apetitir
  • espeulhar: espelhar, escorjar (levar la peu per la recuperar)
  • espinasson: albespina??, aubespin??
  • espingar: gambadar, se ditz pejorativament per dançar, remudar, bolegar
  • esplamir: fr. étaler?
  • espodansar: espodassar, podar un aubre
  • espofidar: fr. pouffer??
  • espotir [ejputí], espòutir (lat. Pullis: pòu, polvèra) : fr. écraser, réduire en poudre
  • espistrolhar: fr. éclabousser
  • esraminar : fr. gronder
  • esranchat, -ada: garrèl,- a
  • esranhadís : fr. toile d’araignée
  • esrantelar: levar las rantelas
  • esrapar: desrapar
  • esritjós (grafia per iretjós??) : ??
  • essaurelhar: V. Eissaurelhar
  • estamnar : entamenar?
  • estancha: estanhòl, pescariá
  • estelura: estelam?
  • esterbar (de Trevar??): barrutlar, fr. errer
  • estiflar: siular
  • estinhar: v. Estribar
  • estinhassar : fr. ébouriffer
  • estolha: estobla, restoble, rastolh
  • estorbar: dispersar
  • estorbeu: esparvier (tanben emplegat)
  • estorcer (/s') : fr. se tordre, se tortillerèstra: lucana petita del granièr
  • estre: èsser. Estre per +v. inf. : èsser al punt de
  • estrech : èsser un  : èsser fòrça magre
  • estrelhar: donar una rosta, fr. étriller, battre, donner une raclée
  • estribar : trabalhar, usar, fatigar; fr. unir le fil en le dévidant par le moyen d'une pièce de cuir ou de drap nommée 'estribador' ou 'estinhador'; fr. mener bon train
  • estrifolhar: estrelhar, batre, donar una bona leiçon
  • estufladís: siulament larg
  • estuflar: siular
  • estujar: escondre, amagar; estojar ?
  • esversar: fr. renverser
  • esvetlar [esvenlà], esvedlar (s') V. espatarrar (s')
  • esviardar: fr. éreinter
  • esvicoar (s') : s'avalir, desaparéisser, fr. se volatiliser

s'esvicoar

  • esvirolada: ??
  • esvirolar: escorjar; fig. despolhar
  • etiada: fr. jachère nue
  • eu (Naut lemosin): el (Bas lemosin) V. Aul
  • exprès (a ' ) : fr. à dessein
  • fadard [fodar], fadarda/fadassa: fadat, fat, nesci
  • faiòu n. fau
  • faler: caler
  • fame: fam
  • famgala: fr. fringale
  • familha: tanben vòl dire 'mainatge, enfant'. "(Ilhs) an doas familhas"
  • fanha: fanja, fanga (tanben emplegats)
  • fanir: ??
  • farcidura: farçum, farça
  • farfantela: ??
  • Farjòu: Ferreòl
  • faròt: ??
  • farrar: farratjar?? ; ferrar
  • farròlha f. : ??
  • fastjar [fashà/foshà] (latin fastidiare) : empebrinar; fr. fâcher
  • fat, fada: caluc, uga
  • fava, fava verda: mongeta, fr. haricot vert
  • feblesir: feblir
  • femorier: fr. fumier
  • fendassa: crebassa
  • feniera: fr. fénil
  • fermic, fermitz, furmic: formic, formiga
  • fermijar: formiguejar (de monde, etc)
  • fers, fera: sauvatge; fièr, -a
  • feunial: fr. taie d'oreiller
  • feure f. sovent en pl. : fèbre. Feure bringau
  • feurier: febrièr
  • feuse: falgueira (tanben emplegat)
  • fiau per linha : de fial en cordura, de fial en agulha (punt per punt, per lo detalh, dins una succession logica)
  • fiau: fil, fial
  • fiaulat: bandat, pintat
  • filh de vessa ! : macarèl
  • fiolon: botelheta
  • flaia: fr. pousse d'un végétal
  • flaina: fagina
  • flau onomat. : fr. vlan
  • flaujon : fr. flageolet.
  • flaunhard : fr. flemmard?
  • flaüticar [flejticà] : sonar mal la flabuta
  • fleitau: plafond
  • flissonar: ondejar? ; fr. frissonner??
  • fodinar: fr. fouiller
  • foirar : aver la foira
  • foitar(/se) : fotre
  • foitre (/se) : fotre
  • folharja: fuelham
  • folharjós: folhós
  • fonhassar o fonhar (?) (Cruesa): ploricar
  • fomarier: fumièr; bordilhas
  • fomorjar : ??
  • fòrt (a ~ de), a fòrç de ?? : a fòrça de, a dich de, a dicha de
  • fotrasson: janfotre
  • frachin: cendre o escòrias pichonas, oxid negre de fèr
  • fradassa: frachiva (landa, terrenh inculte)
  • frair n. fraire
  • frau: tèrras abandonadas, èrmas
  • freg f. : freg m.
  • fregir: refregir
  • fremijar: fremir
  • frijoladís: frejolum, fr. frisson
  • frijolar: fremir, estrementir
  • frenir (de "fenir" ?) : gastar, usar
  • fresche : fresc (tanben emplegat)
  • freschum: fr. fraîchin
  • frestinar: furgar, fosilhar, cercar, tafurar, nistejar
  • fretissa: V. Lissa; pan negre fretat d'alh
  • fricaud, -a, fricós, -a: fr. ragoutant, friand, appétissant
  • frijol, frijolada: frejolum, fresiment, fr. frisson
  • frijolar: fremir
  • frijoladís, frijolament (frisolament? ?), frejolament? (fresolament??): fr. frissonnement
  • frimor: frejolum, fresiment, fr. frisson
  • fringa-marçau (far la ") : ribòta, festa
  • flissar: ondejar? ; fr. frissonner??
  • frissar: ondejar? ; fremir, fr. frissonner
  • friular : fiular en frire ??
  • frotjar o frojar? frochar? (se ven de 'fruchar') v. créisser (arbres, plantas), butar, grandir, se fortificar, aprofiechar; fruchar, frutejar
  • fruncir (las ussas)
  • fuelher : caler, faler
  • fumari (Cruesa): fumièr
  • funtar: defuntar, morir
  • furgalhar: fr. fouiner, fouiller
  • gabolhan: fr. églantier
  • gafada: mossegada, estrifada, esquinç(ada); regomàs, monha; bajocada; malbiais
  • gafon: fr. gond
  • galatja, jalatja [ga'lazo] : fr. ajonc d’Europe
  • galeton: pastisson
  • galhauda f. rana (de 'gaulha')
  • galòpa:??
  • gamar: raubar finament
  • gamiraud: fr. garnement
  • gana: ga, gas, gau. fr. gué (tanben emplegats)
  • ganh: gasanh
  • ganha: truèja
  • ganhon, gaunhon, nhon, go(i?)nhon n. pòrc
  • gansolhar v. fr. éclabousser
  • gargolh, garguilh: fr. rale, gargouillement borborygme, grouillement, passage ou production des gaz dans les intestins; enrouement, barguignage; médisance, murmure, babil.
  • garlècha: fr. gardon
  • garlopa: fr. varlope
  • garri: rat pichòt (terme afectiu)
  • garrissada: bòsc de garrics
  • gasinar: furetar
  • gaste, -a: fatigat, -ada, las, -ssa, abracat, -ada (de gaste: de fatiga)
  • gata: pòcha
  • gatge m. salari; mòble; instrument; recipient, esplecha, ostilh, ustensilha (sovent vaissèla o panièr); causa. Gatge pissier: gresala de pissar. En occitan medieval gatge = fr. attirail
  • gatieira: davantal, faudal
  • gaton: pochon (pòcha pichona)
  • gauça: gòrça ??
  • gaug : fr. pissenlit
  • gaulha f. fanga
  • gaulhada : f. fanga
  • gaulhar, gaulhier, gaulhasson: gassòt
  • gaunha: gauta
  • gaunhas f. pl. : fr. gâle; écrouelles, cicatrices des écrouelles
  • gemar: gemir
  • gença: balaja, engranièra, escoba (tanben emplegat)
  • gençar: balajar
  • genebeurnier: genebrièr
  • genha: caprici
  • gente, -a adj. graciós, -sa
  • gentiament adv. : doçament, amb gràcia
  • genuelh: genolh
  • getacion: (fach de getar un) marrit sòrt
  • g-i, gui, li: i
  • giau (<geu) : gibre
  • giba: volam, fr. serpe à long manche
  • gibla: ??. Plòure a giblas: plòure a semaladas
  • giblar: plòure a semaladas de faiçon quasi orizontala
  • gibon: volam per esclairir (fr. élaguer) los aubres
  • gigonha: irresolucion, dificultat futila que arrèsta la decision d'un afaire
  • gigonhar, cigonhar, jaguinhar? : trabalhar inutilament, traire mal a faire un obratge mecanic per fauta de bon otilh; cracar, far de bruch, coma lo de quicòm mal jontat; agir lentament, lambinar, lamternar, trabalhar quaucòm amb mejans insufisents per i reüssir; (Cruesa): fr. gigoter
  • gileta: vesta
  • gingar: fr. giguer, saltar, gambadar, fr. folâtrer
  • gipa-japa (far) : tressautar, tressalhir
  • giraudela: giròla (mena de camparòl)
  • girrinar: bruch del sautarelh
  • giton: fr. rejeton ? (d'arbre)
  • gitre: fr. gîte
  • giure: gibre
  • glaç: glaçon
  • glapar forrupar, fr. gober
  • glara: clara d'uòu (tanben emplegat)
  • gleisa [eλeizo]/[e(l)ieiso]
  • gloriosetat: vanitat
  • gòfe (gònfle) : fr. bouffi
  • goiasson: enfanton
  • goiat, -a: gojat, -ata
  • goion: fr. goujon
  • golar: engolir, englotir
  • gomar: forrupar, fr. gober
  • goneu: abit, vestit d'infant
  • gòrça: brossalha, ramalha, ramada, rodicha onte i a de las rumecs, daus boissons daus petiòts aubres entremesclats; broa de clausura, fr. fourré
  • gorgeira: fr. gosier
  • gorgetar: vomir; avoir des haut-le-coeur; fr. gaver (un animal)
  • gòrja f. boca
  • gòrja roja: fr. rosé des prés
  • gorjar: fr. gaver (un animal)
  • gorjarèu, gorgarèu: fr. gosier, conduit de l'arrière-bouche à l'oesophage.
  • gorret: fr. goret
  • gorrin, gòrra: pòrc/truèia; pòrc marin
  • gorrinar, gorreinar: fr. chatouiller; gratar, fretar
  • gosonar: fr. remuer (un bâton) dans un trou
  • ‘grafuelh (agrafuelh) : fr. houx
  • (non) gran [gro] adv. : ne ... : pas brica ... N'es gran/Non gran: fr. certes pas
  • granda: mameta
  • grandmair, grandpair, grandamair: grandmaire
  • granissar: far de granissa. fr. grêler
  • granolha: rana, granhòta
  • grapar: fr. gripper (attraper, saisir)
  • grapiar: escalar. fr. escalader
  • gratussar: fr. gratter en surface (la poule)
  • grautons: gratabons, graissons
  • eschillon [eschinlon]: esquilon, fr. grelot
  • gresa: ??
  • greu: grelh, grilh (tanben emplegats)
  • grial: fr. vaisseau en bois rond en forme de jatte
  • griala: fr. terrine
  • grinha (cercar ~) : cercar brega: cerchar de se brejar, en paraula o emb los punhs)
  • gri(n)jòla: v. Grisòla
  • griselard : grisós, grisastre
  • grisòla [gri(n)jòlo] : fr. lézard des murailles
  • grison: granit (pèira)
  • gro: groa ??
  • groada, gruada: nidada (de poletons...)
  • grolaud: ??
  • gromar: fr. croupir; cuire (trop) longtemps; s’attarder
  • groüm: fr. groin; pòrc
  • grun : grain; fr. chenil, niche
  • grumilha, grumulha: lagrema
  • grusilhon: grun pichòt
  • guelha: pelha
  • guena: monina
  • guèrlhe, guèrlha, guèrle, guèrlia adj. : fr. louche
  • guerlinja: esquilon, fr. grelot
  • guerlon : fr. gobelet en ferblanc et à une anse qui sert de mesure pour le lait
  • guessar ?, guessir ? : profieitar
  • gui, g-i: i
  • guicho?: fr. chat-perché
  • guichon: fenestron
  • guidauba: fr. viorne
  • guilanèus m. pl. : fr. quête des oeufs (En Naut Carcin, per l'Avent los jovents e los mainatges anavan quistar de farina e d'uòus. Segon Xavièr Vidal, aqueles cants se dison guilhònas, e, dins d'unes vilatges que i a, se cantavan pel Cap d'an. Per Cap d'an se crida Al gui, l'an nuòu (gui es un francisme per vesc).
  • guilhaneu (per ) : estrenas? (de començament d'an). V guilanèus
  • guinde (Peiregòrd, Bas Lemosin) : piòt, dinda, dindon
  • guindre: fr. dévidoir
  • guisauba: vidauba ??
  • 'guissable, aguissable : asirable, fr. haïssable
  • gusseu: fr. bobine, pelote
  • guita: fr. cane (femelle du canard)
  • i. V. Ilhs
  • idolar: udolar, cridar fòrt, fr. hurler
  • i-eu: V. Eu
  • ififó : mena de crit
  • ifofonar : cridar per sostenir la nòvia
  • ilhs: els
  • imatjar, esmajar?? [ejmajà] (cat. anc. esmaginar) : imaginar
  • inhon: onhon, ceba
  • intucat : intocat, endecat??
  • io: ièu
  • iò: o (article neutre)
  • ja! ja! (jatz? de Jaire?) : per far arrestar los buòus
  • jaçar, jagassar (liagassar), jacassar, jacinar, (s’)esjacinar (tanben: cridar coma una ajaça), bargassar: charrar
  • jaciaud: jaç, fr. tanière
  • jadilha: fr. jatte, vaisseau rond et sans anses, fait d'une pièce de bois
  • jadilhada: grand quantitat
  • jai: gag, gai (auseu)
  • jaiç: jaç. fr. gîte
  • jal (bas-lemosin) : gal
  • jalussada: còp de gel (meteorologia)
  • jalussier: qui apporte nombreuses gelées blanches
  • jangaunhas n. maissèlas
  • jangladís: crits de granda dolor
  • janglar : cridar, lo pòrc o can quand qualqu'un li trepeja la coa; fr. grignoler
  • janzi : Quante ma granda-mair vesiá quauqu’un cassar de las nosilhas emb las dents, disiá que quò « li donava lo janzi ». Quò li fasiá l’efiech d’una seja que vos sisla dins las aurelhas, que vòstras dents semblen prestas de vos tombar de las gengivas.
  • janton: paisan
  • januelh: V. Genuelh
  • jardòla (en ) : ??
  • jarpalha: disputa
  • jarra f. : garra (d'animal), cuèissa; fr. quartiers (de viande); lobes de noix
  • jasbre, jasbra : ? Dau citre o ben dau vin que es jasbre vos fará vos escharnir
  • jase?, jars? (Cruesa): auc (auca mascle)
  • jaser, jaire v. : jàser, jaire
  • jaspir: prendre, atrapar quicòm de sas mans
  • jaspissons, jarpissons? (Cruesa): fr. grande bardanne; autoadesiu, adesiu
  • jau (naut-lemosin) : gal
  • jau d'Índia: dindon
  • jaufada: grapada, grafada, fr. jointée (de mains)
  • jausemt, jauvent, -a adj. faste; benfasent, -a, qu'a bonastre
  • jauvir: gausir
  • Joan-femna: fr. garçon manqué
  • joine: jove
  • jònc: jonc
  • jorn falit (a ) : a solelh colc
  • jòune, -a, joune, -a adj. jove, -a
  • juca: granièr pel fen
  • junja f. vedèla (vedèla i designa lo vedèl feme que ven grand)
  • jurc’a, jusca, jurcinc’a, jurcanta, juscanta: adv. duscas
  • justar o ajustar: mólzer
  • jutar: far de jus??
  • labencha: granda peira plata
  • lac m. mara, cròs d’aiga durmenta
  • ladre, -a: marrit, -ida
  • lai: i
  • lai-bas, la-bas: aval
  • lai-sus, la-sus: ailamont
  • lait (minoritari) : lach
  • larjoït : ??
  • laschar: fr. lacher
  • la-sus: ailamont
  • lata: fr. perche
  • latz (Cruesa): fr. giron
  • lau (en ") : en bas
  • lausissa: teit de lausas
  • lebretar: bruslar d’enveja
  • lechadier: fr. friand
  • lechatariá n. lecariá
  • legièr (de ) : ??
  • len, lena adj. : ??
  • lendoman: endeman
  • lerpar: lecar
  • lerpeiós: vescós, limparós
  • lesina: avarícia, retenguda
  • levada: regòla d'un prat
  • lèva-nas: descarat, esfrontat, fr. effronté
  • li: i
  • liga [lia] : fr. fanon
  • liar: ligar ([lià] es la prononciacion generala en occitan)
  • liauna: fr. lierre
  • licossiana/liquossiana : pocion, licor??
  • liedra: fr. lièrre
  • liera: fr. lièrre
  • limaç: limac, caragaula
  • limaçon: lo haiolet, la malimòrna
  • limanda: fr. planche, rayon, étagère
  • limerò: fr. manigance, intrigue
  • liquossiana/licossiana : pocion, liquor??
  • lira: fr. mulot
  • lissa, lissada, 'lhissa (alhissa) f. alh salvatge
  • loba: gròssa pèira o ròc isolat dins un prat, que non se pòt traire
  • loenh: luènh
  • loina [lwejno] : fr. engourdissement; descoratjament per tota mena de trabalh
  • loira: puta
  • lojandier, lotjandier: fr. locataire
  • lor inv. ex. 'las lors'
  • lovanja: lausança
  • luec: luòc (tanben utilizat). Dau luec que: dau temps que
  • lugarn [ligò] : l'estela del matin
  • luminier: fr. luminaire
  • lunon: estela
  • luquet: fr. loquet
  • luquetar : fr. scintiller
  • lura f. : animal o can gròs, bon a pas ren; òme polit que sembla bon mas non l'es, fug-l'òbra, peresós, coard; fig. pl. decas, enganhs, contes
  • lusert, luserta/lisèta (Cruesa): lausèrt
  • macha adj. : ??
  • mag, maid, mast: mastra, maestra, mats, mèid, mèi, mei. fr. pétrin V. Maid
  • magilhon (mangilhon?, mensilhon? del latin 'mensa' taula?): còfre de la sala de manjar que servís per s'assetar
  • mai: emai
  • maid, mag, mast: mastra, maestra, mats, mèid, mèi, mei. fr. pétrin
  • maiada: fr. bouquet (de fleurs); fr. aubades du premier mai sous les fenêtres des jeunes filles à marier
  • maiar: florir; agrementar
  • malhonar: ligar, estachar
  • mainatgier: estauviaire
  • mainatjar: economizar, estauviar
  • mainin: mameta
  • mairgranda: grandmaire
  • mairina: ostal de la comuna; fr. mairie
  • mair-reir: mairgranda
  • maisei: ??
  • maison: ostal. Dins maison: a casa. èsser pas darrier maison: èsser luènh
  • maitot: tanben
  • malangorir: trefosir?
  • malàudia: malautiá
  • maleira: (fach de getar un) marrit sòrt
  • maleviar: ??
  • malinar (se) v. fr. se culotter
  • malinas f. pl. pantalons
  • malurnança n. f. : èsser en situacion de grands malaürs
  • malvenguda, mauvenguda: accident
  • manciar: batre a punhadas, se batre; menaçar
  • manca adv. : levat, exceptat
  • manca que... : encore que...
  • mance, màncie m., mança f. : esquèrra. A man mança: a man esquèrra
  • mance, màncie adj., mança f. adj. : maladrech
  • mandin: matin (tanben utilizat)
  • mandinier, -iera: mendicant
  • mangle, manglhe (mànlie): margue
  • manhar: tocar
  • maniar: jugar un meschant torn
  • maniganç n. bandit, coquin, paubre malautruc; hippy
  • marendar: far lo marende
  • marende n.: collacion de quatre oras; disnar (repais de l2h al nòrd e a l'est, e de 16h a l'oest)
  • marendon: petit repais; collacion de quatre oras; sopar
  • màrfie (aver lo ") : avoir l'onglée ?
  • marga: fr. chatte (minou); sobrenom de l'ajaça
  • margaud: fr. matou
  • margolin: gaton
  • marmusar: murmurar
  • marmona: ??
  • marn f. : branca gròsssa, principala, d'un aubre, fr. branche charpentière
  • marolhaire: nom donat als estamaires e refachaires ambulants
  • marranha : desacòrd
  • marronar: V. romegar
  • mas, mas qu'un [maskan] : solament, levat; mai, pas jamai (ex: Ne’n fagueren ‘na saussa la pus rara / Qu’aguessam mas minjat / En tota nòstra vita)
  • mas si es [ma:shiej] : mas òc! , mas n'es [ma:nej] : mas non!
  • mascarat m. : fr. mascara
  • massadís : regropament
  • 'massar: V. Amassar
  • massaròta: fr. bosse?
  • mast, mag, maid: mastra, maestra, mats, mèid, mèi, mei. fr. pétrin V. Maid
  • matrassar: tuer??
  • mau. Grand mau: fr. haut mal, épilepsie. Ne'n poder pas mau: poder viure sens se’n far, sens i pensar, sens se preocupar de ren. Ne'n poder pas ben mau: li èsser completament egal
  • mauchancier: malastrós, malastruc
  • maudisença : dire de chausas faussas sus quauqu’un, ne’n parlar malonestament
  • maujauvent adj. nefaste, que pòrta malastre
  • mauplasent: fr. déplaisant
  • maussa f. majofa, fraga
  • me (ex: per me) pron. ieu
  • medre: meissonar
  • meduesa liuesa, medalierza : fr. moissonneuse-lieuse
  • megue, mèrgue, lach megi: fr. petit lait
  • meissaber, menssaber?, maussaber? : fr. méconnaître
  • meissonja, meissunja, messunja: messòrga, messònja
  • meitot: tanben
  • mejauvent V. Maujauvent
  • melh: milh, fr. millet
  • memet: mamet, mameta
  • meneit, -a, menet, -a: fals(a) devòt(a), devòt(a) supersticiós e minuciós
  • menesplier: nesplier (tanben emplegat)
  • menina (Cruesa): grand-maire
  • mercier: gròs grapaud ventrut. sin. sabatier
  • mèrende V. Marendar
  • mèrende V. Marende
  • merendon V. Marendon
  • merfondre (se)
  • merlata: merle femèla
  • merlaton: merle mainatge
  • mermilhon: det pichon; sexe masculin
  • meschaent [meytsen/meychen] [mey(t)san]: marrit, dolent
  • meseis: mesme, meteis, meteus
  • mesme: meteis, meteus
  • mestiu: remedi
  • mestiva: meisson
  • mestivar v. meissonar
  • mestivurza-baturza : fr. moissonneuse-batteuse
  • mestura: fr. méteil (mescla de farina de blat e d'una pichona part d'òrdi o segal)
  • mia-tastons (a ") : a palpas
  • mianadís : ??
  • miaulan: milan, mialan, mielon, fr. milan
  • miaunar: miaular
  • micha: pan de forment
  • mielhs adv. melhor
  • migrar: s'enrabiar; s'inquietar. Migrar pas (de quicòm) : pas aver enveja (de quicòm)
  • migrar (se) : se desolar, se plànger en se-mesme, se far repròche
  • mijon : migon ("las moschas se permenen sus la taula d'un mijon a l'autre")
  • mina: fr. chatte (minou)
  • minaud: minòt, mainatge ("Creurias qu'eu (= lo chastenh) fai de la lumiera talament eu a de minauds")
  • minhard: manhac, gentil; polit
  • minjadoira: fr. garde-manger
  • minin f.: menina
  • minon: cat??
  • miràudia: miracle
  • miroelh, -a : brilhant, -a
  • mistra: asnessa, borrica, sauma
  • mochaespija: idea favorida
  • mochanàs: mocador
  • modelon: molon, fr. monceau, tas
  • moens (nontronés) : mens
  • moira f. : ??
  • molada: molhièra, terrenh umid
  • montador: ascensor
  • morisca: masca, careta
  • moscla : fr. moule
  • móstie, móstia adj. : mosti, móstia
  • mòure, mòudre : molinar
  • museu, morral, morrilhon : fr. muselière
  • musir: fr. moisir
  • nhaca: dent?
  • nainai: brèç
  • naistre: nàisser
  • nastre ['na:tre] opiniastre, testut
  • nauça : ??
  • nauva: fr. ruisseau?
  • naveu: nap
  • negra: nèira, piusa
  • neiar (lat negare) : negar fr. nier
  • neinar: V. ninar fr.
  • neir, neira: negre, negra
  • nejar (lat necare) : negar fr. noyer
  • n'es!, n-es! : que non!
  • nespla: fr. nèfle
  • neteiar, netiar, neitiar: netejar
  • névia, nèvia ? : nèu
  • nhòrla, viòrla: istòria comica, galejada un pauc cruda, de còps en vèrs o pròsa
  • nibla f., nible m./f. : nivol gròs cargat de pluèja (nivol f. s'i ditz tanben)
  • niela: ??
  • ninadoira [ninadoeira] : breç
  • ninar : breçar, fr. se balancer; dandiner
  • niure: sadol, -a (qu’a tròp begut; qu’a lo ventre ben plen, qu’a plan o tròp minjat)
  • nivol f.
  • nivós: nivolós
  • noblalhon : petit nòble
  • nojalh: nogalh; ametla
  • nonmàs: solament
  • nosilha f. avelana
  • nuble m. : nivol
  • nuèch, nuèit ? [nè(t)] [né] [nè] [nüè] [nüé] [në]
  • nuirir (?), nurir: noirir
  • ò, iò, zo: o (article neutre)
  • ò! ò! : anèm! (per far avançar los buòus)
  • obludar: oblidar
  • oblueda: oblit?
  • obrant (jorn ") : jorn trabalhat
  • òc-ben [a bej], òc-plan [o plo]/[a-pla] : òc, reforçat
  • o-ben-tòst [obeto] (òc-ben-tot?)
  • olhar : emplenar, comblar, ben unflar
  • ona/onòr? (estar en l') : non pas bolegar
  • onglon: ongla del pè del pòrc
  • onte: ont
  • òps (per ) : per necessitat? (oc. lem. anc. aver òps de: fr. avoir besoin de; aver òps a : fr. faire besoin, être utile à. Las òbras qui aurien òps al molí : fr. les bois d’œuvre qui feraient besoin au moulin). cat. anc. ops, it. uopo, cast. anc. uebo
  • orbalutz (a l') : al crepuscul (lusor del matin o del ser) ; orizont (a l')
  • òrge: òrdi (tanben emplegat)
  • orlutz: orizont. V. Orbalutz
  • ortolalha: fr. légumes
  • ortruja: ortiga
  • òs: nogalh d'un fruch
  • òssas f. pl. : fr. ossements
  • ostièra m./f. : fr. casanier
  • ostieira m. : pauc-val, libertin
  • ovelha, oelha (Cruesa): oelha
  • paela: padèla
  • pagun, paguna, p'un, pen: cap (pas un(a))
  • paier (Sent Iries la Montanha) : morceau de pain, de crêpe, etc., que l'on donne au chien pour le « payer » de sa peine quand il a ramené un animal écarté; herbe, fourrage, etc., que l'on donne à la vache pour qu'elle se laisse traire (del latin Panarius)
  • pairolhièr: estamaire o refachaire (ambulant)
  • palenc: palissada; fr. palis (facha d'estacas de castanhièr)
  • palhissa : clujada (fr. toit de chaume)
  • palisson, palhasson: panièr redond per metre lo pan a levar abans la coccion
  • palhassona: casal, fr. chaumière
  • pam (de l’autre ~) expr. : de l’autre costat, de l’autre biais
  • panolha: fr. panouille, épi de maïs
  • panturlar (se ) : trular, se promener sans but précis.
  • papulon m. pibol
  • paradèla: grande oseille
  • parchar: ??
  • parcir: esparnhar : fr. épargner. Se parcir de: s'estar de, s'empachar de. Lo Parciriam est le surnom qu'on donne à l'enfant non désiré, dont on se serait bien passé.
  • parelh: fr. paire; couple
  • parròfia, paròfia : parròquia
  • parpalh [porpar], [parpai/perpai] : peitrina; corsatge; sen (partida del còs del bas del còl fins al ventre), fr. pourpoint
  • parquenada: pastenaga, carròta (tanben emplegat)
  • parròpia/parròfia: parròquia. fr. paroisse
  • parsilh, persilh, peiressilh m. : jolvèrd
  • part-qu'a-part: fr. de part en part
  • pasmens: totun
  • passador: fr. défilé, endroit où passe une route entre une falaise et un cours d’eau (du latin médiéval passus (pas, passage, chemin, défilé)
  • passat deman: deman passat
  • passerau: fr. moineau
  • patolhier: gassòt (region d'Ussel)
  • pau: baston
  • paucha: sirventa
  • paun: paon, pavon
  • paupanhar, paupinhar : paupar?
  • pautut (Cruesa): grapal
  • pavan: pavon, paon
  • peciar: petaçar
  • pedoira [pedwejro] : veissiga
  • peirejadís o peirissadís: tàpia, fr. pisé
  • peis, pest? ([pejst]>[pejs]??) : la pesta
  • pejar: pegar
  • pejar?? , 'pejar ?? : apuejar, apiejar
  • pelh m. pesolh
  • pelhaire: fr. déguenillé; pelharòt, pelharotaire
  • pelharaud/pelharòu (metatèsi: peralhòu) m. pelharòt, pelharotaire (tanben s'i emplega pelhaire o pelharet?); creatura fantastica (portar a peralhòu/au pelharaud: portar (un enfant) sus l'eschina, los braces entorn del còl e las gambas altorn de la talha del portaire)
  • pelhaud : persona paubre, vestida de guenilhas, maladiva
  • pelissa : femna publica
  • pelisson: fr. paillasse ??
  • peluca: ussa?; parpèla?
  • pelucar: pampaluguejar
  • peluja: ??
  • pen, pena V. P'un
  • pena, penau m. : ginesta
  • penau: fr. lande de genêts et donc par extension une terre pauvre où pousse naturellement cette plante
  • pendaulha: fr. balançoire
  • pendaulhar: fr. pendiller
  • pendolhar: pendre, penjar
  • penlan: fr. voyou
  • pensivós,-osa adj. : pensatiu,-iva, pensativós,-osa
  • peput f. : puput
  • per m. : pereir, aubre que mena las peras, los perons.
  • perinqueta: baudufa
  • permenar (se) v. passejar (non es pas un francisme)
  • peròt, -òta (Marcha lemosina, Charanta occitana, nòrd de la Nauta Vinhana): piòt, dindon
  • perpai (perpalh) : V. Parpalh
  • per tot aquò: malgrat acò
  • pès (d'en "), dempès : drech
  • pès (aus quatre ~) : en córrer plan regde
  • peschier: lavador (se ditz tanben)
  • peschièra : endrech aigadós ont i a daus peissons per la consomacion ; se ditz per lo vivier, la serva
  • peseu m. pese; mongeta
  • pestelar (se) : (se) batre
  • pestelariá : causa pauc importanta, babiòla
  • pesteu: batedor, de bugadeira
  • pestrir: pastar, fr. pétrir
  • peta-raba: bleta-raba; fr. pétoire
  • petairòla: escopeta, fusilh
  • petaron n. ciclomotor
  • petinar [pitinà] : apetitir
  • petiòt: petit, pichòt
  • petoira: veissiga
  • petonar: s'enervar, repotegar
  • petrilhar: petilhar
  • peu f.: pel; femna publica
  • pia: còrna, bana
  • pialar: pelar
  • piardon: fr. serfouette
  • piau: pèl
  • piaular: siular
  • picassat, picat: V. Pigat
  • picatau, picatal, pichatal, pichatau: picòt (auseu)
  • pièg [pjej], piei: pièg
  • piela, peila, padela, padena n. padena, padela
  • pietat (a") : de genolhs?
  • pieuna : ??
  • pifrar: chimar
  • pigassa : fr. moucheture
  • pigassajar, pijassar: picassar, pigalhar (fr. tacheter; bigarrer; chatoyer)
  • pigat, picassat, pigassajat, pijassat, picassonat : fr. tacheté, esp. de negre (qui a des tâches de rousseur)
  • pigonhar (/se): picar còntra qualqu'un, se quichar
  • pigòt : fr. pie (color)
  • piguet : fr. chardonnet
  • pija adj. : bigarrat
  • pija n. : taca sus la pel
  • pijassada : fr. moucheture
  • pijassar: V. Pigassajar
  • pilaud: aucat, mascle de l’aucha
  • pilhonar : fr. cligner des yeux
  • pimpaunhar: fr. peloter, tâter
  • pinambor: fr. topinambor
  • pinar, pinard??, pinalh?? : òme ric
  • pinara: vin
  • pinarar: chimar de tròp
  • pinat, - ada: plen, emplit, tot cobèrt
  • pincar: plantar
  • pincat,-da part. pass. : dreçat (-da), levat (-a), en l’aer. Estar pincat: estar drech a esperar
  • pindolhar o pingolhar: pendre
  • pingraula: espingada
  • pringralhar: ??
  • pinhie(i)r: pin (arbre)
  • pipeiaire: aucelaire
  • pirca: pista
  • pissa-rata [pisa rato/piso ròto] : rata penada
  • piunar: pinçar
  • piuse m. : piusa f. Remudar los piuses: mudar d'ostal
  • plafond, plafons ?
  • plaidiar: plaidejar
  • plais: broa
  • planchon n. taula, seccion, departament (d'un comerç)
  • planben: encara, tanben
  • planger: plànger, plànher
  • plangier: planièr (tanben emplegat), plan, plat
  • planher: plànger, plànher
  • plantar (/se) : arrestar (/s')
  • platussar: charrar
  • plegut: p.p. de pleure/plòure
  • ploia: pluèja
  • ploiós: plujós
  • plòure a giblas, plòure a raissas plòure a vojadas, plòure a plenas selhas, plòure coma qui la vòja (bòtja?) : plòure a semaladas
  • plueviós, -osa adj. pluejós, -osa
  • plòia/plueia: pluèja
  • pluiau: Occident, colcant, vent de pluèja
  • plujada: fr. averse
  • plumadís (de frucha) : pèl, pelalha
  • plunhar: plenhar, emplenar. fr. remplir; fr. serrer (l'un contre l'autre)
  • plusiors franc. : plusors
  • pofar (se) : fr. se piquer, se dépiter
  • polhar: reprimandar
  • polon f. asnessa, borrica, sauma
  • pols f. pl. : milhàs; milhassina, farinetas (fr. bouillie de mais)
  • pom: poma; pomièr
  • pom/poma de tèrra: patata (tanben emplegat)
  • poma ar tèrra: patata (tanben emplegat)
  • pomairòu: luòc plantat de pomièrs
  • poma-pòrc: patata (tanben emplegat)
  • pomeitèrra: patata (tanben emplegat)
  • pompira f. patata
  • ponar (se): acatar (s') (tanben emplegat)
  • poner, póner: pondre
  • ponhada: fr. poignée
  • popin: popada??
  • pòrc de mar n. pòrc marin
  • pòrcs singliers: pòrc singlar
  • portament: biais d'anar??
  • portar pena: migrar, se far dau meschant sang
  • pòrta-tetons: sostens
  • pos f. pl. V. Pols
  • poschar?, possar (>polsar) : tossir
  • pòst f. : fr. planche
  • potareu: camparòl (cèps en particular)
  • pòus f. pl. : fr. bouillie de maïs. gasc. cruishada
  • poussiera, pouvera: pols, polvera
  • pradelar (se) v. se passejar en perdent son temps
  • premier: primièr
  • préner, prener ['prenei] ['prene:] : prene, préner. Préner lo chamin per poncha: anar tot drech, d’un biais decidit. Préner las vias: s’enrotar, se botar en rota
  • pres: prèp ("Pres lo mur")
  • pretz (per '' que) : a mesura que, a proporcion que
  • progiet: projècte
  • propchen fr. : propchan, propdan; venidor, que ven
  • prosseja, pressuja: persega
  • priun, -a, prund, -a: pregond, -a, prigon, -a, prefond, -a, fons, -a
  • puat: otís, qual??
  • pudentor: pudor, pudessina
  • pudin: fr. bourdaine ou bois puant, qui dégage une odeur forte sous son écorce
  • pudinhard V. Chat-pitoir
  • puèg [pei], puég, peug, puig, pug: puèg
  • puescher, puesser : poder (tanben emplegat)
  • p'un, p'una, p'unpiau: cap (pas un(a))
  • punhar: fr. répugner à faire quelque chose, tarder
  • purar: plorar
  • purir, puresir: poirir (tanben emplegat)
  • purnai(s?), putnais, pudnais: catpudre, (gat-)pudís
  • quante (Alt lemosin) : quand (Bas lemosin)
  • quauquarren/quauqua ren adv. quicòm. quauqua ren mai: quicòm mai
  • quauqu'un: qualque
  • queraque, queriaque (creiaque) (de 'creiriatz que'?) adv. sens dobte
  • qu'es que qu'es? : qu'es acò?
  • quincalhar: fr. carcailler (la caille)
  • quincaròla: partida mai nauta d'un aubre. fr. faîte
  • quintar (/se) : fr. pencher
  • quò: aquò, çò; quò es [kej], [kwej]: (aquò) es; quò pleu/plòu: plòu
  • raba: fr. rave
  • rabiaud: mena de rabe?? ("Totas doas venina d'eisserbar las racinas e 'las portavan chascuna un panier de rabiauds, aurelhas de lebre, erba dau lach per los lapins)
  • rabator : fr. rabat
  • rabilha: fr. fâne
  • rabin: fr. champ de navets
  • rabusar: repapiar
  • raca: misèria
  • rachar (se) : anar, se rendre a
  • racina: pastenaga, carròta (tanben emplegat)
  • racroquilhar : fr. recroqueviller
  • rafe m. rave (fr. radis ou raifort)
  • raiar: brilhar
  • raiç: pastenaga, carròta (tanben emplegat). raiç blancha : panais
  • raissas (plòure a ) : plòure a semaladas
  • raleta: fr. faîte de la maison
  • raletar (se): s'engulhar
  • ramada f. fr. averse
  • ramalhaud: fr. têtard
  • rana: fr. crécelle; fr. courtilière (Nauta Vinhana e Cruesa)
  • ranar: renar, marronar, se plànger en parlar entre sas dents
  • randa (a ") [ronda] : a rand de, prèp de
  • ranhós: ernhós?
  • rantela, rantiala: fr. toile d’araignée
  • rantela dau ventre: diafragme
  • rapieta: fr. lézard gris
  • ras (èsser bon ) : tot prèp
  • rasís adv. : tot prèp de
  • raucenós: ??
  • raucha: ratja??
  • rauche: rauc
  • rauchós: enraucat
  • rauja: ràbia
  • raunament: renament??, fr. grognement??, bougonnement??
  • ravalha (Cruesa): fr. rave
  • rebombar: fr.rebondir
  • rebondre : rescondre, amagar; fr. rebondir; apondre
  • rebusar: repapiar
  • rechanar, rechinar: arroganhar
  • rechinat adj. : en colèra
  • reclana V. Areclana
  • recorson : ??
  • recroquilhar (se ") : fr. se recroqueviller
  • refaufinhar (se ') : se galar, se regalar; fr. se régaler
  • reganhar: fr. rechigner, montrer les dents, grommeler
  • regolar: vomir, regantar
  • regolhonar: fr. faire des rejets
  • rei daus auseus, reibelet, reibenet, rebeineu, reibelet (HM), reibetau (23), traucaplais (24), l'uelh de buòu (87S), lo pitit buòu : fr. troglodyte
  • reir-còr (a ") : a racacòr
  • reir-grandpair, reina-grandamair : reire-grandpaire
  • rejauvir (/se) : (/se) regaudir
  • rejauvit,-da, adj. : plan content, plan aürós, que mostra sa jòia
  • rejonar, rejonhar?? : ??
  • relh: fr. fourgon d'un four
  • relhar v. grimpar
  • remudar : remenar
  • renconhar (se "): fr. se cogner
  • rencurar, rancurar: regretar, èsser enfelonit d'una pèrda; se plànher, esp. de la dolor. "rencura lo ventre" : li fa mal lo ventre
  • renmàs: solament
  • rentrar: tornar, tornar entrar
  • repastar: repàisser
  • reprosimar [reprozimà], reprueismar ? : fr. rapprocher
  • recoquilhonar : fr. recroqueviller?
  • resmas: pas que
  • respóner, responer: respondre
  • resvelhar, revelhar?: desvelhar
  • retrum: bedoceta, fr. poubelle
  • ribiera: riba; per ext. fr. marécage
  • ricancoina f. : un refranh, una chançoneta (pejoratiu)
  • ridòrta: corona de pan
  • rifanfara, refanfara ? : refranh
  • rigalhon: fr. ruisseau
  • rigolar: vomir
  • ringueta: baudufa (Sarlat, Peiregòrd lengadocian)
  • ripar: fr. glisser
  • risolar: sorire?
  • rison m. : rire, riseta
  • rit: guit (fr. canard)
  • riu [ri], [riew] bas lem. : fr. ruisseau
  • riufe adj. : rufe, fr. rude au toucher?? ("'na chamisa pròpa de cherbe riufa")
  • robiera: molhièra, terrenh umid
  • ròcha: ròc
  • ròcmòrt: fr. marne
  • rodelar : redolar
  • rodelon: rotlada
  • rodilha: bar(r)iòta, boreta, carriòl(a)
  • roge, roja: de pèl rog
  • roia, roja f. : papach-rog
  • ròla: glaça (element natural)
  • romar: romegar
  • romeu: romec (lo romeu de la mòrt)
  • romde, romdre, ròmdre f. : fr. ronce. V. rumec
  • rondelhon: fr. grognement, ronchonnement
  • rondinada: ronde n. ?
  • ronhament: fr. grognement??
  • ronhar, ronjar?, rosjar: rosigar
  • roquilha: fiòla
  • ros, -ssa, rosseu, rossela: blond, -a
  • rosin: candela
  • rosjar: rosigar
  • ròure? : rove, rore
  • rufar : fr. gercer
  • rufe adj. : dur fig.
  • rumec, romec, romen ?, romde, romdre, ròmdre, romze, rumze n. f. : fr. ronce
  • rundir (lat. Grundire) : sens diferent de Brundir
  • sabat : fr. vacarme
  • sabatier: gròs grapaud ventrut. sin. mercier
  • sablon: sabon
  • sabor (de bona ~) loc. : de bona gràcia
  • saborau: codena del lard
  • sabranada: fr. ragoût aux haricots
  • sabrondar (<subre+abondar) : desbordar (un liquid?, una ribièra)
  • sadolaud: alcolic
  • saïn [sei]: sagim, lard
  • saion: vestit. fr. habit
  • sancier: san, sanitós
  • sangí! : sacredieu! (eufemisme per 'sang de Dieu')
  • sangolhar (Cruesa): se divertir amb aiga dins un recipient o un gassòt
  • sapcher: saber
  • saquetar: batre
  • sarcel, sarceu: fr. sarcloir
  • sargata: lausèrt
  • sargòlha: ??
  • saubre: saber
  • saüc [suéy(k)], [swéy], [se-ü], [sèy], [sòy(k)], saücau, saücal (bas+lemosins) [sue(i)cau/siejcà/shuejcà]: sambuc, saüc
  • saude: saule, sause
  • saular, saumar (metatèsis de Salvar) : ??
  • sautareu: sautarèl
  • sauticar: fr. sautiller
  • se: fr. soi (ex: chas se)
  • se: el/ela; eles/elas ('quò es se' : es el/ela)
  • sebelir: sepultar
  • sechiera: sequièra; endrech sec
  • secodre v. : secotre v.
  • secoduda : branlada
  • sedon: fr. lacet; trapa, trapèla
  • seguela: seguida
  • sela: cadièra, seti
  • selh : selha, ferrat
  • selhe, selh (Cruesa): segle (cereal)
  • semenalha: semença (tanben emplegat)
  • sement f. : gra, grana. de tots " : de totas menas
  • semnar v. semenar
  • sensena: fiau, sens (d’una istòria, d’un eveniment, logica)
  • senzilha: mesenga
  • ser [sey]: ser (coma préner [preney], valer [valey] etc). de ser: aqueste ser. en ser: lo ser
  • serenada: ??
  • sernada (serenada?): serada
  • serrar, sarrar: rengar; gelar fòrt
  • sèrva f. estanh petit; reserva d’aiga per l’irrigacion dels camps
  • seschiera: airal de seschas (fr. roseau des étangs)
  • si: (ai)tant, talament
  • sibar : absorbir fig.
  • sicliar: V. eissublar, eissiular
  • sicliar: assetar (tanben emplegat)
  • sinar: sentir amb lo nas
  • sindraina: ??
  • singlarda: singlar femèla
  • sislar: giscar, guiscar
  • si us platz [siwpla]: se vos plai/platz
  • sobechar: ??
  • sobrar : èsser assadolat; rotar, singlotar d'aver manjat tròp
  • soc, soch (pl. sochs), suchas: sabot
  • sogolar : èsser assadolat; rotar, singlotar d'aver manjat tròp
  • sòla f.: sòl
  • sole adj: sol, solet
  • solha: fr. paillasse du lit
  • solombrilha: penòmbra?
  • somelhejar: començar de s’endormir ; s’endurmelar
  • somnhe n. : sòmi (tanben emplegat)
  • sopena: ??
  • sòr n. sòrre
  • sorcelatge: devinha, devinalha
  • sorniera: obscuritat
  • sorniaud: ??
  • suausa adj. : suauda (f. de suau)
  • subransida (de ") : subran
  • subrondar V. Sabrondar
  • sucha: esclòp, sòca (sòca es de cuer emb una sòla de fusta. sucha o sòcs, o daus esclòps (dins una partida de la Corresa) quand es tot de fusta. L'i a tanben los bolauds (que son daus gròs sòcs, de las gròssas suchas). Los sòcs claus son de fusta emb una brida de cuer)
  • sumnhar: somjar
  • sumcir [sunsí] (lat. subcidere) : fr. saisir, transir (lo freg); somcir/somsir (englotir) ; susprener, plan estonar
  • sundir: sospirar
  • suspurar: purar plan fòrt
  • susvestit: fr. survêtement
  • tabiraud: lo que vau ren, paubre baliraud
  • tabustar: picar?
  • taconar: picar
  • tainar (/se) : pressar, tardar
  • tainós: tinhós?
  • talhon d'Adam: fr. pomme d'Adam
  • talòs (de pan) : fr. quignon de pan
  • tandis que (dau ) : dau temps que
  • tanha: fr. bourbier
  • tant mai... tant mai... : dont mai... dont mai... (tanben emplegat)
  • tantarar: charrar
  • tant-parlar f. : pinta (mesura de 1 a 2 litres)
  • tapon: pilòt, fr. tas
  • tarabasteu: fr. claquoir (instrument de musica)
  • taravelar: sollicitar longament, en insistent.
  • tartifla: patata
  • tech, teit: establa
  • teissut de còu: folat, mocador
  • telhòu, telhaud m. telh
  • temps (ben de ) : longtemps
  • tendilhon: cavilha de fusta d'una charrue; sexe masculin
  • tèrme: fr. tertre, talus, éminence pouvant servir dans certains cas de terme, borne, limite.
  • terrassa: grasala granda de tèrra, fr. grande terrine
  • terrauds pl. (Cruesa) nom donat als dos enfants d'un vilatge que son nascuts lo meteis jorn
  • test: clesc (d'un uòu)
  • testut: maça
  • teula: fr. tuile
  • tia-tia: fr. litorne (grive)
  • timplat m.: fr. giffle, claque
  • tirusa: automata per tirar d'argent
  • tombareu: fr. charrette ??
  • tonar: tronar (tamben emplegat)
  • tonedre: troneire
  • tòni m. nesci, pèc
  • torilhon: taure pichon??
  • torilhonar (/se) : la vaca montar una autra vaca??
  • tornada (una) n. un fum de
  • torrin: sop d'alh, ceba o tomata, ben pebrada (que se portava als novèls maridats l'endeman de lor nuèit de nòça)
  • torrinar : faire son torrin, faire pauca causa
  • torton: crèspa de blat negre
  • tortre f. tortora. fr. tourterelle
  • tòstat m. : tòsta F., fr. toast
  • tot aura, totaura: ara meteis, en aqueste moment; tota ara/totara (d'aquí un moment)
  • tot-parier, tot parier: egalament; fr. quand même
  • Tots-sents: Tots-sants
  • tram: sòl (d'un ostal)
  • tramalh: mena de filat
  • trança: fr. trance; angoissa
  • tranuja: fr. chiendent
  • trasconeitre: fr. reconnaître
  • tràser: traire
  • trasfojau: fôc de Sant Joab
  • trasluc, traslutz: plena luna; jorn nefast, accident; agitacion, eveniments malaürós
  • trassauta: fr. éclabousser ?, tressauter?, regisclar?
  • trau: biga (fr. poutre)
  • trauca-sac: fr. brome stérile
  • trauchar: traucar ??
  • traulhar: s'espaterrar dins l'èrba ja nauta; fr. pietiner, fouler, écraser au pressoir
  • travelar V. Taravelar
  • traversós: fr. espiègle
  • treblant: susprenent?
  • treblar: trebolar
  • trefa, trefla (Cruesa e endacòm mai), truefla, tròfla, trofla, tofla: trufa; patata
  • tremuelh: tremol (arbre)
  • tren. en " de : fr. en train de
  • trenc, tr(i)an(c) m. fr. croc à fumier
  • trencha f., trenche m.?: fr. faux; houe, pioche courbe dont le fer est large et mince
  • trepar : fr. trépinier
  • trespassar: desobeïr, refusar d’entendre rason
  • trevar: barrutlar, fr. errer; fr. hanter
  • tribe: selha, ferrar, fr. seau
  • tribolar: trebolar, fremir
  • trifolet: fr. trèfle rampant
  • troçar/trossar (se) : se (tornar) botar los vestiments
  • tròia, treuia/trueuia, trueja : truèia (tanben emplegat)
  • troncar: trencar??
  • truelh: pè de cabra (aisina). fr. pied-de-biche
  • trufa, tofla, tròfla, trofla, truefla: patata
  • trular: fr. errer; fenhantejar?
  • trule, trula f. ? (Cruesa): persona bèstia; fug-l'òbra, fenhant
  • trundiment: retentiment
  • trundir: fr. résonner
  • tuar: atudar
  • tucar: tocar, trucar
  • tudelar: brotar (una planta
  • tundir: enflar al punt d'aver la pèl tirada (e al fig. de vanitat p. e.); tondir
  • tunlar: tossir
  • turlaud, trulaud: idiòta
  • tustadís: fait de tustar
  • tutar v. fr. débusquer
  • uchar, unlar, udlar, utlar, idolar: udolar, cridar fòrt
  • udlar, ular, unlar, utlar, idolar: udolar, cridar fòrt
  • ueitantivol: qu'a ueitanta ans
  • uerge (Cruesa): òrdi
  • ufada: crit
  • uistra: ustra
  • ujan [yˈz̪ɔm] : ongan
  • ulhauç: fr. éclair
  • um (varianta de òm) o un(?) : òm, un òm
  • unflar lo fetge (far) : esfeunir, eissorlar quauqu'un d'aiciá a l'esmalir
  • unlament: udolament
  • unlar: V. Udlar
  • urosadament: aürosament
  • ustilh : ostilh, aisina
  • utlar: V. Udlar
  • vachas negras (Cruesa): nivols gròsses grises e pluevioses
  • vaisselar v. faire la vaissèla
  • valhent adj. : valent
  • vances, vancès: V. Avances
  • vaque! : vèni!, ven! (tanben emplegats), gasc. çai!
  • vargier: V. Vergier
  • varrau, verrau : verrat
  • varroelh: varrolh
  • vaslet [vàle] : varlet
  • verdera: fr. oseille
  • veren m. verin
  • verenós, -osa: verinós, -osa
  • vergier [vargié], verdier: òrt (tanben emplegat)
  • vernhau: vern
  • vesaquí : veiquí (tanben emplegat)
  • veschada: vesc(a), visc(ada)
  • vessa: f. pet, vent
  • vetz adv. : còp, vegada
  • veüda, vuda: vista
  • via: camin
  • vianelon: androna
  • viatge: còp (p. e. de beure)
  • viau, viauda, viaus, viausa: marrit, marrida
  • viena: fr. vielle
  • vimzela V. Vinzela
  • vinheta f. fr. oseille
  • vinhau: vinha gròssa?
  • vinhon m. ceba
  • vinzela: flinga (gauleta, bagueta, lata o branca pichona, de vime o d’un autre arbrisson)
  • viòrla: V. Nhòrla
  • virason: vertige
  • vironar: virar entorn
  • vironseu: fr. virevolte
  • 'visar V. Avisar. 'Visa la via! (per fòragitar qualqu'un)- Visar lo bornat: Faire la culhida de la mèl
  • visda, vusda: vista
  • vispolar: ??
  • vistar: regardar
  • vita: vida
  • vitoira: vitualhas, fr. victuailles
  • vojadas (o botjadas?) (plòure ") : plòure a semaladas
  • vojar: vuejar
  • volada n. voleibòl
  • volha: oelha, aolha
  • vonvonar : zonzonar?
  • vorilh [vurí], voriu [vuriw/vwejriw, bwejriw/ bujriw] : fr. regain V. Borilh
  • v-òs : òs
  • vuda (>veüda>vesuda), vusda (>visda>vista) : vista
  • vuelher: voler
  • vulhença: volontat
  • v-uèi: uèi
  • zo, zò, zu: o (article neutre)

Vejatz tanben

[modificar | modificar lo còdi]

lexic auvernhat