Vejatz lo contengut

Gabrièl Azaís

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.

Gabrièl Azaís (Besièrs, Erau, 1805-1888) foguèt un jurista e felibre lengadocian, majoral del Felibritge en 1876. Es considerat coma un contributor màger de la renaissença d’òc. Escriguèt tanben jos lo nom de Rambaud[1].

Filh de Jacques Azaïs (1778-1859) e de Marie-Claire Mandeville (1781-1862)[2][3], Gabrièl Azaís nais a Besièrs lo primièr de mai de 1805. Son paire lo manda a Paris per far d’estudis al Collègi Enric IV. A coma condiscípol lo paleograf Natalis de Wailly que gardèt una longa amistat amb el[4]. Acabats sos estudis de Drech, torna en Lengadòc coma avocat al tribunal de Besièrs puèi en 1827 coma jutge-auditor[5]. Del temps de la crisi politica de 1830, arrèsta sa carrièra de magistrat e se retira dins son domeni de Clairac prèp de Besièrs per i menar sos afars de proprietari agricòla. Se dedica tanben a l’estudi de l’Istòria de Besièrs e de la literatura medievala, de la lenga occitana e de sa lexicografia, e se vòda a l’escritura d’òbras literàrias.

A partir de 1830 s’espandís en França lo movement romantic mas Gabrièl Azaís se dedica a l’escritura de sas primièras poesias en occitan, demorant en defòra del Romantisme coma la màger part de la literatura d'òc del s. XIX[6]. Las lecturas que Jansemin fa en aquel moment dins sas viradas poeticas dins Lengadòc son una font d’inspiracion per el[4].

Al castèl de Clairac, pendent « las Vesprados » i se legissián de tèxtes e de poesias en familha e entre amics pendent las longas vespradas d’ivèrn[4][7].

Per noirir sa recerca e son trabalh, escota e obsèrva sos obrièrs agricòlas dins lor parlar quotidian mas estúdia tanben la lenga medievala dins las òbras dels Trobadors[4].

En 1836, es membre de la Société archéologique, scientifique et littéraire de Béziers. Ne ven secretari en 1860[8], a la mòrt de son paire, Jacques Azaïs qu’èra a l’origina de sa fondacion en 1834[4]. Aquela societat faguèt tre la debuta una plaça granda a la lenga e a l’escritura occitanas, especialament dins sos concorses annuals[9]. Gabrièl Azaís contunharà tota sa vida l’òbra de son paire.

Es eligit majoral del Felibritge en 1876[10] a la Santa Estela d'Avinhon.

Gabrièl Azaís a pressentit la necessitat d’una grafia uniformizada. Es considerat coma un precursor dins l’estudi de las lengas romanicas e sa contribucion a la lexicografia demòra remarcabla.

Es mòrt lo 14 de febrièr de 1888 a Besièrs.

Òbras màgers e contribucions

  1. Les troubadours de Béziers (1859) : notícias de l’istòria literària de Besièrs a l’Edat Mejana.
  2. Vesprados de Clairac (1874) : volum de poesia.
  3. Dictionnaire des idiomes romans du Midi de la France comprenant les dialectes du Haut et du Bas-Languedoc, de la Provence, de la Gascogne, du Béarn, du Querci, du Rouergue, du Limousin, Du Bas-Limousin, du Dauphiné en 3 volums (1863) : aquel diccionari foguèt una sorsa d’informacions per Frederic Mistral per Lou Tresor dóu Felibrige que conten prèp de 300 citacions sieunas.
  4. Breviari d’Amor (1862 e 1882) : òbra de mai de 34 000 vèrses del trobador besierenc Matfre Ermengaud, del sègle XIII. A sa publicacion, lo Breviari d’Amor es aculhit amb grand entosiasme per los especialistas de las lengas romanicas en França mas tanben en Alemanha e en Finlàndia.

Referéncias

[modificar | modificar lo còdi]
  1. ↑ https://vidas.occitanica.eu/items/show/2085
  2. ↑ https://man8rove.com/en/profile/nuhli9mss-eulalie-azais
  3. ↑ https://cths.fr/an/savant.php?id=6024
  4. 1 2 3 4 5 https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k486528n/texteBrut
  5. ↑ https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k486520m/f144.item
  6. ↑ https://www.persee.fr/doc/anami_0003-4398_1889_num_1_1_1883
  7. ↑ https://tolosana.univ-toulouse.fr/fr/notice/006069339
  8. ↑ https://sasl-beziers.fr/azais-gabriel/
  9. ↑ https://www.etudesheraultaises.fr/publi/la-maintenance-felibreenne-du-languedoc-presentation-historique/
  10. ↑ https://ia804501.us.archive.org/3/items/catalogueflibr00lefuoft/catalogueflibr00lefuoft.pdf

Òbras

[modificar | modificar lo còdi]
  • Dictionnaire des idiomes romans du midi de la France, 3 vol. Avinhon, Seguin – París, Maisonneuve – Montpelhièr, Société des langues romanes, 1877-1881.
  • Dictionnaire des idiomes languedociens, étymologique, comparatif et technologique. Besièrs, A-Carpa. J. Delpech, 1863.
  • Les troubadours de Béziers, Besièrs, A. Malinas, 1869 [1973].
  • Lou breviari d’amor de Matfre Ermengaud, Besièrs, G.A., Delpech, 1862 e 1882.
  • Vincent de Bataille-Furé, poète béarnais. Montpelhièr, Hamelin, 1873.
  • Amfos de Balbaste, poèma. Montpelhièr, Hamelin, 1881.
  • Bèrses patoises de Béziers. Besièrs, 1867.
  • Las vesprados de Clairac. Avinhon, Roumanille, 1874.
  • Lou Reprin, contes fablos, brindes e sounets, Avinhon, Roumanille, 1884.
  • Bèrses de tres nuenços, Besièrs, Granier, 1839.
  • Bèrses patoises de Jacques Azaïs, Besièrs, G.A, 1842.
  • Lou pastre d’Oulargues, contes, Montpelhièr, Grellier, 1884.

Ligams extèrnes

[modificar | modificar lo còdi]

https://occitanica.eu/items/show/16066

https://data.bnf.fr/fr/see_all_activities/11889723/page1

https://gallica.bnf.fr/services/engine/search/sru?operation=searchRetrieve&version=1.2&query=%28%28dc.creator%20all%20%22Aza%C3%AFs%2C%20Gabriel%22%

https://www.sudoc.abes.fr/cbs/DB=2.1//SRCH?IKT=12&TRM=106538624

https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10523692?q=azais&page=12,13

https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11645056?q=azais&page=2,3

Recuperada de « https://oc.wikipedia.org/w/index.php?title=Gabrièl_Azaís&oldid=2474394 »