Bretanha (region)
|
||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
 |
|||||||||||
| Prefectura | Rennes | |||||||||||
| Còde INSEE | 53 | |||||||||||
| Populacion - Sens comptes dobles - Totala - Densitat |
3 175 064 ab. 3 276 875 ab. (2009) 116,7 ab./km² |
|||||||||||
| Superfícia | 27 208 km² | |||||||||||
| Arrondiments | 15 | |||||||||||
| Cantons | 201 | |||||||||||
| Comunas | 1 270 | |||||||||||
| President del conselh regional |
Jean-Yves Le Drian (PS) |
|||||||||||
| Prefècte de region | Bernadette Malgorn | |||||||||||
| Sit web | ||||||||||||
|
Finistèrra (29) Ille et Vilaine (35) Morbihan (56) |
||||||||||||
 |
||||||||||||
Bretanha (Bretagne en francés, Breizh en breton, Bertaèyn en galò) es una region de França idem l' estat francés. Es tanben lo territòri istoric del pòble breton, un pòble celtic installat dins aquel país dempuèi lo sègle X. Veniá de l'illa de Bretanha, nom ancian de Grand Bretanha e arribèron sus las còstas d'Armorica, embandits per las invasions successivas del lor país d'origina, devèrs l'an 900 ap.C.
La siá capitala istorica es Renas (fòrma populara occitana atestada pertot) (Roazhon en breton, Rennes en francés). Se tròba dins lo departament d'Ille et Vilaine (35) que n'es lo caplòc. Tres autres departaments fan part de la Region de Bretanha (Rannvro Breizh). S'agís de las Còstas d'Arvòr (22), Finistèrra (29) e Morbihan (56). Las autras vilas importantas de la region administrativa de Bretanha son Kemper (Kemper en breton, Quimper en francés) e Brèst, pòrt comercial e militar important de la ribièra d'Atlantic.
Tres lengas son istoricament parladas sus son territòri, çò es a saber: lo breton (brezhoneg en breton), lenga celtica de granda cultura literària e umana..., lo galò, lenga romanica eissida d'al latin que lo sieu nom ven del mot breton "galo", çò es "francés"..., e lo francés, lenga administrativa de l'estat omonim. Sola aicesta a un estatut oficial mas ambedoás las autras se ne tenon de luchadas per aparar la lor cultura e la lor idiosincrasia demercé moltas associacions e organizacions que luchan dins aquela amira, aquela tòca e aquel prètzfach amor d'aparar la lor identitat.
La cançon e la musica bretonas son famosas en pel mond entièr (n' Alan Stivell, en Glenmor, e l'arpa celtica, los Fest-noz...), la siá literatura ( en Per Jakez Helias, autor egrègi e epic de Lo caval d'orguèlh, relat del - amai d'al... - país bigoden, e Ar Mên Du (La Pèira Negra), tròbas de màger qualitat...) es fòrça rica e anciana.Existís tanben un teatre popular en galò fòrça ancorat dins l'èime del sieu pòble e que ramosa a l'entorn sieu molts espectators afogats.
Malgrat l'abséncia d'estatut oficial, la lenga bretona s'es organizada per aparar la siá practica e l'ensenhar ( diwann, escòlas mairalas en breton equivalentas a las calandretas occitanas o las ikastolak d'Euskadi , Bascoat).
