Pòrre

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Allium porrum

Lo pòrre (Allium porrum) es una espècia de planta erbacèa vivaça fòrça cultivada coma planta d'òrt per sas fuèlhas (pseudo-tijas) consomadas coma legums.

Aparten a la familha de las Amarillidacèas (precedentament familha de la Liliacèas pèi de las Alliacèas).

Descripcion[modificar | modificar la font]

Inflorescéncia de pòrre, que las flors son aquí fecondadas per de bombus

Lo pòrre a de longas fuèlhas en gaina, opausada, planas, verd escur o verd jaunenc, mai o mens largas. La basa de las fuèlhas empeutadas forma una pseudo-tija que la partida enterrada es blanca e la mai apreciada. Las flors, blanc verdencas, apareisson gropadas en ombèla al suc d'una tija florala quilhada, la segonda annada.

Origina e distribucion[modificar | modificar la font]

Aquesta espècia es originària d'Euròpa[1]. Es largament cultivada dins totas las zonas temperadas.

Es un legum fòrça ancianament conegut. L'emperaire roman Neron èra chafrat lo « porrofag » que ne consomava de grandas quantitats per melhorar la votz[2],[3],[4].

Cultura[modificar | modificar la font]

Aquesta planta preferís un sòl fresc, prigond e ric en umús. Es plan rufa e tolèra plan lo freg de l'ivèrn.

La multiplicacion se fa en dos temps:

  • semenadas en plantolièra en febrièr-març o en plaça en abril-mai.
  • transplantacion de joves plants quand las  tijas an la talha d'un gradon. Una transplantacion prigondas favoriza la longor de la camba.

La culhuda se fa de 5 a 7 meses après la plantacion. Se realiza lo cauçatge per aumentar la longor de la partida blanca. Los pòrres pòdon se conservar en tèrra, o en vivièr aparat per poder las culhir per grands fregs. Pels ortalans especializats, la culhida es mecanizada. S'establís a partir de setembre.

Enemics del pòrre[modificar | modificar la font]

Los parasits mai corrents son:

Utilizacion[modificar | modificar la font]

Manats de pòrres

Los pòrres, que lo gost es intermediari entre aqueste de la ceba e de l'asperga, se consoman cuèchs. Se las pòt manjar fregs en vinagreta, mas son utilizats sovent dins la preparacion de plats cauds: tartas, quichas, gratinadas; sopas, olada...

Aspèctes economics[modificar | modificar la font]

La produccion mondiala de pòrre èra à 2 236 771 tonas en 2014, lo primièr productor es l'Indonesia amb près de 520 000 tonas per ans, seguit de la Turquia (223 000 t) e la Belgica (190 000 t)[8].

Synonims[modificar | modificar la font]

  • Allium ampeloprasum var. porrum (L.) J.Gay
  • Allium laetum Salisb.
  • Porrum commune Rchb.
  • Porrum sativum Mill.

Simbolica[modificar | modificar la font]

Vejatz tanben[modificar | modificar la font]

Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]

  1. Jean Guillaume, Ils ont domestiqué plantes et animaux : Prélude à la civilisation, Éditions Quæ, , 456 p. (ISBN 978-2-7592-0892-0), « Annexes ».
  2. Hélène Fouré et Robert Fouré, « Les Légumes Dans la Littérature », The French Review, American Association of Teachers of French, vol. 4, no 6,‎ , p. 451-460 (ISSN 0016-111X).
  3. Michel Pitrat et Claude Foury, Histoires de légumes: des origines à l'orée du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle (ISBN 978-2738010667).
  4. Radia Lahlou, « L'épopée du poireau à travers les civilisations », L'économiste.
  5. L'eau de Javel contre le ver du poireau.
  6. Véronique Bargain, Le Poireau prend les mouches, dans Réussir fruits et légumes, septembre 2008
  7. « Thrips », www.gerbeaud.com (consultat lo 29 mai 2016)
  8. Source FAO - http://www.fao.org/faostat/en/#data/QC

Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]