Malgash (lenga)

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
Malagasy
Malgash
Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Coordenadas
Parlat en Madagascar

Regions Africa orientala

Parlat per 22 milions de personas
Tipologia VOS aglutinanta, sintetica e accentuala
Familha lingüistica barito orientau

Grop barito orientau
Estatut oficial
Acadèmia Akademia Malagasy
Tipe Lenga viva
Mòstra
Article primier de
la Declaracion dei Drechs Umans.


Andininy Voalohany

Teraka afaka sy mitovy zo sy fahamendrehana ny olombelona rehetra. Samy manan-tsaina sy fieritreretana ka tokony hifampitondra am-pirahalahiana[1].

Lu malgash (en malgash : malagasy) es la linga nacionala e una de las lingas oficialas de Madagascar. Qu'es dempuèi totjorn una linga normalisada, principalament desviada dau dialècte parlat sua las nautas terras centralas. Es la mai occidentala de las lingas malaiopolinesianas e 'donc de las lingas austronesianas. 'La apartene a la rama dicha « Grand Barito », que las lingas son parladas a Kalimantan, la partiada indonesiana de l'isla de Borneo, dins l'actuala region de Banjarmasin, e comprenen notament lu ma'anyan, lu samihim, lu dusun deyah, mas totparier per daus pòples chafrats «nomades de la mar», los Bajau. Dins quela region, la linga dominanta es uèi lu Malai, qu'apartene a 'na autra rama malaiopolinesian.

Lu malgash es maitot utilizada a Maiòta sos lu nom de kibushi o bushi (shibushi en maorés) dins 'na vintena de vilatges[2].

Lu malgash fai partida d'un ensemble linguistic de mai d'una vintena de « variantas » localas, qualifiadas de « dialectes ».

Autoritats traditionalas participent a la celebracion de l'an nuòu malgash a Ambohidrabiby

Lingas e dialectes a Madagascar[modificar | modificar la font]

Vocabulari Malgash (1773) (Colleccion BULAC)

D'un ponh de vuda linguistic, lu « malgash » designa un grope de 11 dialectes parentats e parlats per los 18 pòples malgashes e sus l’isla de Maiòta. Lu « malgash dau plateu » es lu malgash oficiau, es comprengut per la majoritat de la populacion mesma si l'usatge daus dialectes resta corent.

I a cinc sos-gropes (similaritat lexicala emb lu malgash dau plateu[3]):

  • 1er sos-grope
    • Lu malgash dau plateu,
    • Lu malgash betsimisaraka dau Sud,
    • Lu malgash betsimisaraka dau Nòrd,
    • Lu malgash tanosy.
  • 2nd sos-grope
    • Lu malgash sakalava,
    • Lu malgash bara (69 %),
    • Lu malgash masikoro (72 %),
    • Lu malgash Antandroy o tandroy - mahafaly (62 %).
  • 3e sos-grope
    • Lu malgash antankarana (antakarana) (71 %).
  • 4e sos-grope
    • Lu malgash tsimihety (tsimihety) (68 %).
  • 5me sos-grope

A Madagascar, l'unitat administrativa a instaurat lu « malgash oficiau ».

Referencias[modificar | modificar la font]

  1. soit phonétiquement : ˈte.ra.ka ˈa.faka si mʲi.ˈtuvʲ ˈzu si faː.me.ˈnɖʐeɐna ni ˌu.lum.ˈbe.lu.na reːʈʂ ˈsamʲ ˌma.nan.ˈtsajna si fi.e.ri.ʈʂe.ˈre.ta.na ka ˈtu.kunʲ i.fam.pi.ˈtunɖʐ am.pi.raː.la.ˈinɐ
  2. http://www.corpusdelaparole.culture.fr/spip.php?article124
  3. (en)Malagasy dins ethnologue.com .