Montson

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
Monzón
País Espanha Espanha
Comunautat Aragon
Superfícia 155.01 km²
Populacion 17115 (2010)
Latitud 41° 54' N
Longitud 0°11' E
Altitud 279 m
Localizacion de la comarca de Cinca Medio en Aragon
Localización de Cinca Medio (Aragón).svg
Lo castèth de Montson

Montson (nom occitan classic) (en aragonés SLA Monçon, en aragonés GO e en castelhan Monzón) es ua vila d'Aragon. A 17 050 abitants (2008) sus ua superfícia de 155 km². Se tròba dens la província d'Òsca e la comarca deu Cinca Mejan.

Geografia[modificar | modificar la font]

Montson se situa au costat deus rius de Cinca e Sosa, devath un castèth elevat sus un puei. L'estrada N-240 (Madrid-Barcelona) travèrsa la vila. Possedeish indústrias quimicas importantas.

Istòria[modificar | modificar la font]

La catedrala de Santa Maria del Romeral de plan romanic e lo castèth de Montson d'origina aràbia son los edificis mei remarcables. La ciutat s'es estenuda devath lo castèth.

A l'epòca d'Al Andalús (dominacion musulmana) se disputavan Montson los Banu Sabrit d'Òsca e los Banu Qasi de Lhèida. Au sègle XI pertanhèva aus Banu Hud e disen que la prengó lo Cid en 1083.

Aus crestians que'us calèva conquerir Montson entà talhar las comunicacions entre los reiaumes de taifas de Saragossa e Lhèida.

L'infant Pèire reconquerí Montson en 1089 durant lo règne deu son pair Sanç Remíriz d'Aragon. Sanç Remíriz creè lo reiaume de Montson entà l'infant, futur Pèire I d'Aragon, abans d'estar rei d'Aragon. Lo castèth arcuelhó l'enfança deu rei Jaume I lo Conquistaire, qui èra sota la tutèla deus templèrs. La situacion privilegiada dens los pas de las vaths de Segre e de Cinca hasó deu castèth e de la vila un centre estrategic important.

En 1143 passè a la possession deus templèrs. Montson es important peu hèit qu'estó primèr ua comanda templèra e mei tard espitalèra. Estó en divèrsas ocasions lo sèti de las Corts d'Aragon e de las Corts de la Corona d'Aragon, entre los sègles XIII e XVII.

Nom[modificar | modificar la font]

Provieneré de Mont de Sion, nom que pòt illustrar las relacions deus templèrs dab las crosadas en Tèrra Santa.

Monuments[modificar | modificar la font]

Un impressionant castèth construit peus templèrs.

Hèstas[modificar | modificar la font]

  • Sant Matieu (Hèstas Majors), 21 de setembre.
  • Lunes de Pascua, romavatge a l'ermitatge de nuestra siñora d'o Enfuelgo.

Personatges originaris de Montson[modificar | modificar la font]