Wikipèdia:Tipografia

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Salta a la navegació Salta a la cerca

Vaicí quauquei conseus de tipografia per lei wikipedians. Aqueste document es pas una règla, pasmens suggerís de solucions utilas per simplificar e omogeneïzar lei redireccions, lei títols deis articles e lei categorias.

Signes diacritics[modificar la font]

Lei signes diacritics occitans, coma l'accent agut (´), l'accent grèu (`), lo trèma (¨), la cedilha (ç) e lo ponch interior (n·h, s·h) son obligatòris subre lei majusculas (segon lo CLO): Àustria, Índia, ÇÒ, ÒC, PRECÍS, FÒRÇA, IN·HÈRN, DES·HAR.

Majusculas e minusculas[modificar la font]

Tocant lei majusculas e minusculas, l'occitan a pas encara de règlas precisas, pasmens se conselha de seguir aumens l'usatge generau dei lengas romanicas. En particular:

  • Lei noms de lengas an una minuscula: l'occitan, lo wolof, lo latin.
  • Lei gentilicis, quand son d'adjectius, an totjorn una minuscula: lei civilizacions africanas.
  • Lei gentilicis, quand son de noms, esitan entre minuscula o majuscula (lei reedicions successivas de la gramatica d'Alibèrt esitan tanben): leis africans = leis Africans, una portuguesa = una Portuguesa.
  • Lei noms dei jorns e dei mes an de minusculas: divendres, junh.
  • Lei noms d'epòcas esitan entre minusculas e majusculas: l'Edat Mejana, l'edat mejana.
  • Avís - Lei noms pròpris compausats de mai d'un mot prenon de majusculas dins cada mot principau: Union Europèa, Institut d'Estudis Occitans, Edat Mejana, Edat dau Fèrre, Sistèma Solar (e non Union europèa*, Institut d'estudis occitans*, Edat mejana*, Edat dau fèrre*, Sistèma solar*). Lo respècte d'aquesta convencion rend la cèrca automatica pus simpla e pus eficaça dins Wikipèdia.
    • Per còntra, lei títols d'òbras vòlon una majuscula ren qu'au començament: La grava sul camin de Joan Bodon.

Verguetas, caractèrs romans e italics[modificar la font]

Tocant lei caractèrs romans (drechs), lei caractèrs italics e lei « verguetas »:

  • Lei títols d'òbras (libres, revistas, òbras d'arts plasticas, de musica o de cinèma...) son en italic: L'enclaus de Robèrt Lafont, Smells like teen spirit de Nirvana, E la nave va de Fellini.
  • Lei títols d'articles son « en roman e entre verguetas ».
  • Lei frasas citadas son puslèu « en roman e entre verguetas ». Vejatz modèl:Citacion.
  • Lei mots o lei divèrsei formas de lenga se citan en italic; lo sens dei mots se bota « en roman e entre verguetas ». Per exemple:
    • lo mot anglés town significa « vila ».
    • la terminason -iá. Lo vèrb aver.

Gras, maigre e italic[modificar la font]

Dins la Wikipèdia occitana especialament, au començament deis articles:

  • Lei formas en lenga occitana que reprenon lo títol d'un article son totei en gras e en roman: "Un can (var. chan) o un gos o un chin es...".
  • Lei traduccions dins d'autrei lengas que l'occitan son en en italic e en maigre: "Islàndia (en islandés Ísland) es una illa e un estat d'Euròpa..."

Dins lo còr de l'article:

  • L'insisténcia visuala sus un concèpte o sus una idèa se met puslèu en italic, mens sovent en gras: "La pensada de Robèrt Lafont opausa la personalitat (dobèrta e evolutiva) a l'identitat (calhada e sovent fantasmatica)".

Signes de pontuacion e espacis[modificar la font]

Tocant lei signes de pontuacion e leis espacis, l'occitan es partejat entre dos usatges:

  • L'usatge internacionau, generalizat dins lo Mond e doncas preferible en occitan, bota ges d'espaci davant lei signes ; : ! ? nimai entre lei verguetas en forma de cabrons: xxx; xxx: xxx! xxx? «xxx»
  • L'usatge tipic dau francés, excepcionau dins lo Mond, es pus complicat. Es mens recomandable en occitan, e mai se s'emplega dins la nòstra lenga a causa dau pes de la dominacion lingüistica francesa: consistís a botar un espaci insecable davant lei signes ; : ! ? e entre lei verguetas en forma de cabrons: xxx ; xxx : xxx ! xxx ? « xxx ».
  • Lei verguetas de tipe anglés an jamai d'espaci interior, tant dins l'usatge internacionau coma dins l'usatge francés: xxx

Simbòls d'unitats de mesura[modificar la font]

Per lei simbòls d'unitats de mesura, vejatz la Carta Lingüistica / Nòrma dau Sistèma Internacionau d'Unitats (SI) e l'article pus detalhat sus lo Sistèma Internacionau d'Unitats.

Nombres e chifras[modificar la font]

Numeracion decimala e chifras aràbias[modificar la font]

La numeracion decimala, utilizant lei chifras aràbias, es lo sistèma per defaut per representar lei nombres.

Chifras romanas[modificar la font]

Dins la tradicion dei lengas romanicas, lei chifras romanas s'utilizan en particular:

  • Per numerotar lei sègles: lo sègle XXI.
  • Per destriar lei sobeirans e lei papas qu'an lo meteis nom, dins lo meteis país: Enric III de Navarra, Joan XXIII.
  • Per numerotar lei congrès, leis assembladas, etc.: IV Congrès de l'AIEO.
  • Per ierarquizar una numerotacion, dins un plan per exemple: lei seccions amb de chifras romanas son superioras ai seccions amb de chifras aràbias.

Sufixes abreujats dei nombres ordinaus[modificar la font]

Après lei chifras aràbias[modificar la font]

Leis abreviacions dei nombres ordinaus son pas encara normalizadas en occitan.

  • Dins l'usatge internacionau, es possible de notar lo sufixe ordinau en caractèrs simples, après lei chifras, sens espaci: 1r, 2d, 3n.... Una autra tradicion, pus complicada, consistís a notar lo sufixe subrescrich: 1r, 2d, 3n....
  • Leis abreviacions dei sufixes pòdon variar: se pòt notar la darriera letra (1r, 2d, 3n) o lei doas darrierei letras (1er, 2nd, 3en) o mai de letras eventualament (1era, 2nda, 3ena). Una solucion simpla es de notar ren que la darriera letra per fin de reduire lei diferéncias escrichas entre lei dialèctes:
    • 1r = primier, primièr, primèir, primèr... — (es pus simple que 1ier, 1ièr, 1èir, 1èr)
    • 1a = primiera, primièra, primèira, primèra... — (es pus simple que 1iera, 1ièra, 1èira, 1èra)
      • 2d = segond
      • 2u = dusau
      • 2a = segonda
      • 2u = dusau
      • 3n = tresen
      • 3e = tresesme
      • 3u = tresau
      • 3a = tresena, tresesma — (es pus simple que 3ena, 3esma)
      • 3u = tresau

Etc.

Après lei chifras romanas[modificar la font]

Avís - La màger part dei lengas romanicas (a l'excepcion dau francés) meton ges d'abreviacion per lo sufixe ordinau, après lei chifras romanas. Es preferible que l'occitan seguisca la tendéncia romanica majoritària.

  • IV Congrès de l'AIEO (e non pas: IVn* Congrès de l'AIEO).
  • Lo sègle XXI (e non pas: lo sègle XXIn*). Lo sègle XXI se pòt prononciar "lo sègle vint e un" amb un nombre cardinau o "lo sègle vint e unen" amb un nombre ordinau.
  • Boson I, Elisabeta II (e non pas: Boson Ir*, Elisabeta IIa*).
    • Avís - En occitan, segon lo TDF de Frederic Mistral, lei noms de sobeirans se dison amb un nombre ordinau de I a II (Boson I = "Boson Primier", Elisabeta II = "Elisabeta Segonda") e un nombre cardinau a partir de III (Enric III = "Enric Tres", Beneset XIV = "Beneset Catòrze").

Vejatz tanben[modificar la font]

Liames intèrnes[modificar la font]

Bibliografia[modificar la font]

Una proposicion de tipografia occitana existís dins:
Maurici ROMIEU, & Andrieu BIANCHI (2005) [Maurice ROMIEU, & André BIANCHI] Gramatica de l'occitan gascon contemporanèu, Peçac: Presses Universitaires de Bordeaux, pp.113-114 e 497-506.