Piòt

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar

Meleagris

Lo piòt [1] es un aucèl del genre Meleagris e de la familha de las Phasianidae. Son d'aucèls de polalha que se fan venir per sa carn.

Istòria[modificar | modificar la font]

lo Piòt plumat (Francisco de Goya, Neue Pinakothek, munich)

Endemic de Nòrd-america, lo pòl salvatge sauvage foguèt lo sol volatil domestic e elevat a l'epòca preispanica, de l’Oasiamerica (al sud oèst dels EUA d'ara) fins al Centre del Mexic[2],[3]; tanben se caçava lo meleagris ocellata dins lo sud de la Mesoamerica, dins los boscs tropicals maias de la Peninsula de Yucatan[2],[4]. Dins la rèsta de Mexic, ont lo piòt èra e demora conegut jol nom de guajolote, del nahuatl huexōlōtl (amb una simbolica de virilitat a causa dels apendicis carnuts, e de feconditat), a encara una plaça importanta dins la gastronomia mexicana[5].

Los Europèus lo coneisson dels primièrs colons espanhòls que nomenavan « pola d'índia »[6] e los missionaris jesuistas lo menèron vèrs 1500 en Euròpa ont se difusèt aviadament, l'aucèl essent assimilat a la polalha (amb pol e pintarda)[7].

Lista de las espècias[modificar | modificar la font]

Segon la classificacion de referéncia (version 2.2, 2009) del Congrés ornitologic internacional (òrdre filogenic) :

  • Meleagris gallopavo Linnaeus, 1758 – Piòt salvatge
  • Meleagris ocellata Cuvier, 1820 – Piòt ocellat

Lo nom scientific del genre se referís al gal (genre Gallus) perque sembla a aquel gallinacèu e al pavon (genre Pavo) car los mascles de las doas espècias se pavan e fan la ròda[8].

Los piòts domestics venon gaireben sonque del piòt salvatge, lo piòt ocelat essent fòrça rare en elevatge[9].

Malautiás[modificar | modificar la font]

Aquel aucèl es fòrça sensible a las zoonòsis, que:

  • La gripa aviara e subretot lo virus H5N1.
  • De socas de salmonellas tanben pels piòts elevats a l'exterior, subretot pels grands elevatges e subretot d’octobre a decembre al mai naut de la produccion industriala per nadal. De socas pòdon infectar l'uman.

Factor suplementari de risc: totes los elevatges de piòts de la planèta ven d'un nombre pichon de reproductors importats puèi seleccionats dempuèi tres sègles, çò que provoquèt una pèrda de diversitat genetica, fasent las socas domesticadas benlèu mai sensiblas a las pujadas epidemicas.

Fotografias[modificar | modificar la font]

Video[modificar | modificar la font]

Piòt domestic que parada davant una feme. Film de 20 segondas filmat a Colonjas, Lemosin

Notas e referéncias[modificar | modificar la font]

  1. var. dindon, dindard o dindaud
  2. 2,0 et 2,1 (en) Susan Toby Evans e David L. Webster (dir.
  3. (en) Karen Davis, More Than a Meal: The Turkey in History, Myth, Ritual, and Reality, Lantern Books, 2001, p.34.
  4. Erin Kennedy Thornton, Kitty F. Emery, David W. Steadman, Camilla Speller, Ray Matheny, Dongya Yang, « Earliest Mexican Turkeys (Meleagris gallopavo) in the Maya Region : Implications for Pre-Hispanic Animal Trade and the Timing of Turkey Domestication », PLOS ONE,‎ (DOI 10.1371/journal.pone.0042630)
  5. ((en) Andrew F. Smith, The Turkey : An American Story, University of Illinois Press,‎ 2009, p. 9
  6. Los tèrmes gal d'Índia, pola d'Índia o pol d'Índia designavan a l'Edat Mejana la pintarda d'Índia.
  7. Bruce Thomas Boehrer, Animal characters : nonhuman beings in early modern literature, Philadelphia : University of Pennsylvania Press, 2010, p. 141
  8. Liliane Plouvier, op. cité, p. 13
  9. Piòts estrangièrs (fr)

Vejatz tanben[modificar | modificar la font]

Articles connèxes[modificar | modificar la font]

Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]