Vejatz lo contengut

Mohandas Karamchand Gandhi

Modificar los ligams
Tièra de 1000 articles que totas las Wikipèdias deurián aver.
Aqueste article es redigit en vivaroaupenc.
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.

Fotografia de Gandhi en 1931.

Mohandas Karamchand Gandhi (2 d'octòbre de 1869, Porbandar - 30 de genier de 1948, New Delhi) es un chef politic dau movement nacionalista indó a l'origina de l'independéncia d'Índia moderna. Es mai que mai conoissut sota lo nom de Mahatma Gandhi, un subrenom onorific eissit dau mot sanscrit mahātmā (« granda arma »). En Índia, lo subrenom afectuós Bāpu es egalament utilizat.

Après d'estudis menats en Anglaterra per venir avocat, Gandhi anèc trabalhar en Sud-Africa per defendre los interès dels marchands indians installats dins lo païs. I desvolopèc pauc a cha pauc una vision politica e s'opausèc a las discriminacions tochant los Indians sud-africans. I descurbèc pereu la pensaa d'autors coma Henry David Thoreau (1817-1862), John Ruskin (1819-1900) e Leon Tolstoi (1828-1910). Aquò lo menèc a desvolopar un metòde politic originau basat sus la resisténcia non violenta, la desobeïssança civila e l'acceptacion de la repression. En 1915, s'entornèc en Índia onte venguèc lo chef dau Congrès Nacionau Indian, un important movement en favor de reformas destinaas a melhorar l'integracion dels Indians au sistema coloniau. Après quauques succès locaus coma la marcha dau sau de 1930, orientèc son accion vers l'independéncia après aver constatat l'impossibilitat de reformar las Índias Britanicas. En despiech de dificultats politicas a partir de 1932, Gandhi abandonèc la direccion dau Congrès, mas demorèc una figura centrala dau movement. Ansin, en 1942, poguèc iniciar lo movement Quit India que tenguèc un ròtle decisiu dins la decision dels Britanics d'acceptar l'independéncia d'Índia après la Segonda Guerra Mondiala. Protestèc fòrça còntra lo partiment de las Índias en 1947. S'opausèc pereu a las violéncias entre las diferentas comunautats religiosas e prenguèc mai d'un còp la defensa dels musulmans. Considerat coma un traite per los nacionalistas indós mai extremistas, foguèc assassinat lo 30 de genier.

Sa pensaa, fondaa sus la filosofia indiana e en particular sus l'indoïsme e lo jaïnisme, es un ensemble de principis practics dominats per las ideas d''ahimsa (non-violéncia), de satyagraha (« fòrça de la vertat »), de swaraj (autonòmia politica e personala) e de sarvodaya (progrès universau). Son influéncia sus los movements de desobeïssança civila dau segle XX es considerabla — en particular sus Martin Luther King als Estats Units e sus lo movement anti-apartheid en Africa dau Sud.

Biografia

[modificar | modificar lo còdi]

Jovença e formacion

[modificar | modificar lo còdi]

Mohandas Karamchand Gandhi naissèc lo 2 d'octòbre de 1869 a Porbandar, una vila costiera de Gujarat, au sen d'una familha aisaa de la casta dels vaishyas (« marchands »[1]). Son paire, Karamchand Gandhi (1822-1885), èra un foncionari que venguèc dewan dels principats de Porbandar puei de Rajkot[2]. Sa maire, Putlibai, èra una femna piosa observant d'un biais atentiu los rites indós[3]. Pasmens, es pauc coneissua per los istorians. Es dins aqueu quadre familhau que Gandhi foguèc influenciat per los principis de l'ahimsa (non-violéncia), de la tolerància religiosa e dau vegetarianisme.

Segon Gandhi eu meteis, foguèc pas un bòn escolan durant son enfança, mas sos resultats se melhorèron après son intraa au collegi. A 13 ans, foguèc maridat segon la tradicion amb Kasturba Makhanji (1869-1944)[4]. Lo pareu aguèc quatre enfants : Harilal Gandhi (1888-1948), Manilal Gandhi (1892-1956), Ramdas Gandhi (1897-1969) e Devdas Gandhi (1900-1957). Pasmens, aqueu maridatge precòce marquèc prefondament sa relacion amb la sexualitat, çò que menèc mai tard a son adopcion de la chastetat volontària (brahmacharya) coma practica espirituala.

Après la mòrt de son paire en 1885, Gandhi partiguèc a Londres per estudiar lo drech. Aqueu sejorn en Anglaterra foguèc determinant que descurbèc la traduccion anglesa dau Bhagavadgita, un texte fondamentau de l'indoïsme qu'es sovent presentat coma un abreujat de la doctrina vedica[5]. S'interessèc alora a las religions indianas. Intrèc pereu en contacte amb de militants vegetarians, estudièc la dietetica e faguèc partia de la Vegetarian Society. Aquò li permetèc d'obtenir una prumiera experiéncia dau foncionament interne d'una organizacion. En 1891, foguèc diplomat avocat e decidèc de s'entornar en Índia. Pasmens, en causa de sa manca d'experiéncia, deguèc rapidament barrar son gabinet a Bombai[6]. Puei, trabalhèc dins lo gabinet de son fraire a Rajkot fins a un incident amb un foncionari britanic, Charles Ollivant (1846-1928), que refusèc d'intervenir en favor de son fraire dins un afaire de raubament[7].

Lo periòde sud-african

[modificar | modificar lo còdi]
Fotografia de Gandhi en 1909.

En 1893, Gandhi acceptèc una mission juridica d'un an en Sud-Africa per lo còmpte d'una companhiá marchanda indiana. Pasmens, aquela mission se transformèc en un sejorn de 21 ans que foguèc determinant per la formacion de sa pensaa politica e espirituala[8]. D'efiech, Gandhi i descurbèc rapidament la violéncia dau sistèma racista impausat per los Britanics e los Boers a las populacions non europeas. Gandhi raportèc plusors incidents fondators dins son autobiografia. Lo mai important foguèc son expulsion d'un compartiment de prumiera classa d'un tren entre Durban e Pretòria en causa de sa raça[9]. Durant un autre incident, Gandhi auriá refusat d'enlevar son turban dins un tribunau[10]. Aquelas umiliacions o decidèron de luchar còntra las discriminacions que tochavan los Indians de Sud-Africa. Per exemple, après un corrier adreiçat a la direccion de la companhiá de chamin de ferre, obtenguèc que los Indians « correctament vestits » poguesson viatjar en prumiera o en segonda classa[11].

Segon l'autobiografia de Gandhi, la comunautat indiana de Sud-Africa li demandèc de demorar dins lo païs per defendre sos interès. Pasmens, aqueu passatge sembla fòrça romançat que los Indians avián ja una bòna idea de la politica de menar per protegir sos drechs[12]. En 1894, Gandhi participèc a la fondacion dau Natal Indian Congress, una organizacion destinaa a combatre las discriminacions còntra los Indians en Sud-Africa. Secretari dau movement, aguèc un ròtle important dins l'unificacion politica de la comunautat indiana sud-africana, çò que li permetèc de denonciar los limits impausats a l'imigracion indiana en Natal (Immigration Law Amendment Bill, Immigration Restriction Act de 1897[13]) o l'obligacion legala impausaa als Indians de donar lors emprentas digitalas per obtenir un permés de circulacion (Black Act)[14]. Durant mai de detz ans, utilizèc unicament de mejans legaus per combatre aquelas injustícias (peticions, campanhas de premsa, etc.)[15]. En 1897, au retorn d'un viatge en Índia, un trebulum organizat per de blancs e de negres sud-africans assajèc d'empachar lo desbarcament de son naviri a Durban[16]. A aquela ocasion, Gandhi refusèc de portar planja còntra los descaladaires, principi que venguèc una basa de son accion politica.

Convencut de la possibilitat per los Indians d'obtenir una plaça digna dins l'Emperi Britanic, Gandhi multipliquèc las accions destinaas a demostrar la fidelitat de la comunautat indiana a la politica britanica. Durant la Segonda Guerra dels Boers (1899-1902), organizèc un còrs d'ambulanciers de 1 100 òmes que participèc au conflicte dins lo camp britanic. Participèc personalament a la batalha de Spion Kop. En 1906, durant la revòuta zolo de 1906, Gandhi tornèc una unitat de baiardiers destinaa a sostenir las fòrças britanicas[17]. Pasmens, la situacion dels Indians de Sud-Africa se melhorèc pas. Au contrari, en setembre de 1906, las autoritats de Transvaal votèron una lei exigissent l'enregistrament obligatòri de tota la populacion indiana e chinesa de la colonia[18].

Per luchar còntra aquela decision, Gandhi adoptèc per lo prumier còp lo metòde dau satyagraha (« fòrça de la vertat »). Inspirat per las ideas de l'ascèta Shrimad Rajchandra (1867-1901), es un principi de resisténcia e de contestacion basat sus la non-violéncia e la desobeïsséncia civila[19][20]. Aquò menèc a una lucha de set ans. De miliers d'Indians e de Chinés, compres Gandhi eu meteis, foguèron emprisonats, foitats e de còps tuats per aver refusat de s'enregistrar, organizat de grevas o refusat d'obeïr a las autoritats. Pauc a cha pauc, l'opinion publica reagissèc violentament als metòdes extremament durs emplegats per reprimir los manifestants asiatics pacifics. Finalament, lo generau Jan Smuts, que dirigissiá los afaires corrents de la colonia, acceptèc de negociar un compromes en 1914. Los maridatges non crestians venguèron tornarmai legaus e un taxa de tres liures impausaas als Indians que volián venir de trabalhaires liures foguèc abolia.

Durant aqueu periòde, la pensaa de Gandhi evolucionèc amb la lectura de l'òbra de l'escrivan John Ruskin (1821-1900). En 1904, crompèc una ferma dins la region de Phoenix e chambièt de mòde de vida (practica dau june, realizacion de pretzfachs reservats a las castas bassas[21], etc.). Adoptèc sa concepcion de la chastetat volontària en 1906 e publiquèc en 1909 Hind Swaraj, un libre denonciant la civilizacion occidentala e prepausant una vision d'Índia independenta fondaa sus una economia rurala autosufisenta[22]. Comencèc pereu una correspondéncia amb Leon Tolstoï (1828-1910). Aquelas transformacions li donèron una reputacion d'integritat que li permetèron de venir l'avocat dels marchands indians mai riches de Sud-Africa e d'obtenir de revenguts considerables. Pasmens, refusèc pauc a cha pauc los avantatges materiaus ligats a aquela situacion per chausir un mòde de vida simple[23].

Lo retorn en Índia e los prumiers combats

[modificar | modificar lo còdi]
Gandhi en 1918 durant lo movement en Kheda.

Gandhi tornèc en Índia en 1915 a la demanda de Gopal Krishna Gokhale (1866-1915), un dels chefs de l'Indian National Congress[24]. Fondat en 1885, aqueu movement aviá per objectiu de favorizar l'integracion dels Indians educats au sen de l'Emperi Britanic. Pasmens, venguèc pauc a cha pauc mai radicau e favorable a de reformas socialas e politicas d'amplor dau sistema coloniau. Gokhale èra una figura dels partisans d'evolucions socialas, mas s'opausava pas a l'existéncia de las Índias Britanicas[25]. Seguissent sos conseus, Gandhi comencèc de viatjar en Índia per descurbir lo païs.

En 1917, Gandhi organizèc sos prumiers combats en Champaran e en Kheda. Dins las doas regions, identiquèc una importanta populacion de trabalhaires agricòlas paures (servs, trabalhaires sensa terra, proprietaris paures) que devián trabalhar au profiech de grands proprietaris, sovent britanics, per cultivar de produchs destinats a l'exportacion (indi, etc.). La misèria i èra extrema que los revenguts reversats als trabalhaires èran fòrça febles. Amb l'ajuda de Vallabhbhai Patel (1875-1950)[26], estudièc lo territòri e achampèc de volontaris per netejar los vilatges, construire d'escòlas e d'espitaus e dirigir de protestacions còntra los problemas sociaus locaus e una aumentacion dels impòsts decidia per las autoritats britanicas. En Champaran, lo poder foguèc susprés e acceptèc rapidament de negociar quauques concessions[27]. En Kheda, una campanha de cinc mes de refús de pagar las taxas localas permetèc d'obtenir l'abandon dau projecte de taxa suplementària, la liberacion dels manifestants arrestats e la dubertura de negociacions pus larjas entre l'administracion locala e Vallabhbhai Patel[28].

Durant la Prumiera Guerra Mondiala los Britanics avián promés de reformas dau sistema coloniau que foguèron jamai aplicaas. Aquò favorizèc l'emergéncia de movements nacionalistas mai radicaus dins mai d'una region. Per los combatre, adoptèron en 1919 la lei Rowlatt, un texte que permetiá a las autoritats d'arrestar los Indians sospechats de sedicion e de los detenir dos ans sensa procès[29][30]. Gandhi rejonhèc la lucha còntra aquela lei en aplicant tornarmai la satyagraha[31]. Aquò foguèc lo començament d'una lucha malaisia que durèc fins a l'abolicion de la lei en març de 1922. La volontat de non-violéncia de Gandhi foguèc tertia per la repression violenta de las autoritats britanicas, per los atacs organizats per una partia dels manifestants e per las tensions creissentas entre musulmans e indós. D'efiech, lo movement de 1919-1922 foguèc tochat per d'insureccions murtrieras organizaas còntra los Europeus o de minoritats (en particular, los Parsis). Los chaples principaus se debanèron en Penjab entre los 10 e 12 d'abriu de 1919 e lo 19 de novembre de 1921[32][33]. I aguèc pereu de campanhas d'espauriment per empachar los Indians de participar als eveniments oficiaus[34]. En fàcia, las tropas britanicas tirèron sus de manifestants pacifics lo 13 d'abriu de 1919 a Amritsar entraïnant la mòrt de centenaus de personas[35]. Per empachar lo desvolopament de la violéncia, Gandhi ordonèc la fin dau movement après de combats violents en Uttar Pradesh en febrier de 1922.

Durant aquelos eveniments, Gandhi venguèc lo chef dau Congress en 1921, mas foguèc condamnat a sieis ans de preson en 1922. Pasmens, son estrategia èra encara contestaa au sen dau movement. Se foguèc liberat en 1924, son autoritat foguèc contestaa per sos opausants internes durant son abséncia e l'unitat dau movement nacionalista indian foguèc menaçaa per aquelos desacòrdis. Fins a 1928, Gandhi limitèc ansin son accion a de combats còntra l'alcoolisme, l'ignorància, la pauretat e las segregacions còntra los intochables. Participèc pereu a las discussions per amaisar las tensions amb las autras formacions nacionalistas.

La lucha per l'independéncia

[modificar | modificar lo còdi]

La marcha de la sau

[modificar | modificar lo còdi]
Gandhi durant la marcha de la sau.
Article detalhat: Marcha de la sau.

En 1928, lo govern britanic decidèc de mandatar una comission per prepausar una reforma de l'Emperi de las Índias. Pasmens, los partits nacionalistas la boicotèron. Aquela protestacion foguèc l'ocasion per Gandhi de tornar venir una figura centrala de la vida politica indiana. En decembre de 1928, sostenguèc una resolucion demandant l'estatut de dominion per Índia en eschambi de l'abandon de las demandas d'independéncia e de las operacions de non cooperacion. Los Britanics refusèron de respondre d'un biais favorable e lo drapeu indian foguèc desplegat a Lahore lo 31 de decembre de 1929[36].

Après aqueu succès, Gandhi decidèc de combatre las leis sus la sau. D'efiech, un texte de 1882 donava als Britanics lo monopòli de la produccion de sau e la contrabanda èra un crime severament reprimit[37]. L'idea de s'atacar a la sau èra pas evidenta per la direccion dau Congress[38]. Jawaharlal Nehru e Divyalochan Sahu èra partisans d'accions mai radicalas ; Vallabhbhai Patel èra mai favorable a un bòicot de las taxas fonsieras[39]. Pasmens, sostengut per Chakravarti Rajagopalachari, Gandhi mostrèc l'interès de luchar còntra un impòst que tochava principalament los Indians mai paures, sensa distinccion de religion.

La marcha comencèc lo 12 de març de 1930 amb la partença de 79 personas, comprés Gandhi, de la vila d'Ahmedabad en direccion de Dandi. Long dau trajecte, foguèron rejonhuts o sostenguts per de centenaus de miliers d'Indians[40]. Fabriquèron illegalament de sau a mai d'una ocasion e foguèron rapidament imitats per de millions d'Indians. La reaccion de las autoritats, suspresas per l'amplor dau movement, foguèc tardiva. Environ 60 000 Indians foguèron arrestats en abriu de 1930[41], mas la desobeïssança se difusèc e se transformèc en bòicot mai generau amb plusors refús de pagar d'impòsts o de respectar de leis localas. A Calcutta, Karachi e en Gujarat, de manifestacions violentas entraïnèron pereu la mort de plusors personas.

Las dificultats politicas

[modificar | modificar lo còdi]

La marcha de la sau marquèc l'apogeu de l'influéncia politica de Gandhi. Lo govern, representat per Edward Irwin (1881-1959), acceptèc de negociar amb eu la liberacion dels presoniers en eschambi de la suspension dau movement de desobeïssança civila. Puei, Gandhi foguèc conviat a una conferéncia a Londres coma representant dau partit dau Congrès. Sejornèc ansin tres mes en Euròpa, mas los resultats de las discussions, concentraas sus los princes e las minoritats indianas, foguèron decebablas per los nacionalistas. De mai, lo successor d'Irwin, lo vescomte Willingdon (1866-1941), adoptèc una politica mai repressiva e Gandhi foguèc tornarmai arrestat.

Willingdon assajèc pereu de fragmentar l'unitat politica del movement independentista e d'afeblir l'influéncia de Gandhi. Per aquò, durant una segonda conferéncia, acceptèc de discutir amb Bhimrao Ramji Ambedkar (1891-1956), un dels chefs dels intochables, la creacion d'un estatut electorau per assegurar la representacion politica de las bassas classas. Gandhi s'opausèc a aquel acòrdi, que menaçava de separar definitivament la comunautat indó en doas entitats distintas, e comencèc una greva de la fam[42]. Aquò entraïnèc una crisi au sen dau movement independentista e Ambedkar acceptèc d'abandonar son projecte en eschambi d'un nombre reservat de parlamentaris intochables dins las institucions indianas[43]. Pasmens, de tensions demorèron que l'integracion dels intochables au sistema politic indian demorèc complicaa[44]. En parallele, d'escandales tochèron la comunautat establia per Gandhi a Sabarmati. Per reglar lo problema, Gandhi ordonèc sa dissolucion en julhet de 1933.

En 1934, lo Congrès ganhèc las eleccions organizaas per las autoritats colonialas dins los territòris plaçats sota son contraròtle directe. Lo partit chausissèc de participar a la gestion politica dau païs e Gandhi quitèc sa direccion, oficialament per permetre l'expression de totas las sensibilitats presentas au sen dau movement. De mai, voliá pas servir de caucion au poder britanic qu'auriá poscut presentar sa politica d'integracion progressiva dels Indians coma un succès gràcias a la participacion de Gandhi a las institucions colonialas[45]. Pasmens, aquò menèc a una perda progressiva d'influéncia. Ansin, en 1936, Gandhi poguèc pas s'opausar a l'adopcion dau socialisme coma objectiu oficiau de la politica dau Congrès. Puei, dos ans mai tard, foguèc pas capable d'empachar la reeleccion de Subhas Chandra Bose, un adversari de la politica non violenta, coma president dau Congrès. A la demanda de Gandhi, los autres responsables dau partit demissionèron en abriu de 1939 e Bose quitèc lo Congrès[46].

La Segonda Guerra Mondiala

[modificar | modificar lo còdi]

Au començament de la Segonda Guerra Mondiala, lo vice-rei Victor Hope engatjèc lo Raj Britanic dins lo conflicte sensa consultar los elegits indians. La Liga Musulmana sostenguèc la participacion indiana, mas lo Congrès se devesissèc. Una partia dels nacionalistas chausissèron de combatre los Britanics e Bose organizèc una Armaa Nacionala Indiana engatjaa dins lo camp japonés (40 000 òmes)[47][48]. Gandhi e sos partisans adoptèron una posicion mens radicala. Refusèron de sostenir una guerra per defendre una democracia britanica qu'oprimissiá los Indians[49]. Pasmens, aquò suscitèc de criticas de part de l'ala mai moderaa dau Congrès que pensava immorau lo refús d'ajudar Londres dins una guerra totala.

La situacion evolucionèc lentament durant las prumieras annaas dau conflicte. Lo 8 d'aost de 1942, Gandhi formèc finalament lo movement Quit India a l'entorn d'una demanda d'independéncia immediaa. Dins lo cas contrari, menacèc d'organizar una campanha de desobeissança civila generala[50][51]. Foguèc arrestat tre lo 9 amb l'ensemble dels dirigents dau Congrès[52]. Durant lo resta de la guerra, los independentistas ataquèron los bastiments oficiaus, las vias de comunicacion e los emplejats dau Raj. La repression foguèc violenta (2 500 morts), mas l'amplor dau movement convencèc los Britanics de l'impossibilitat de gardar lo contrarotle d'Índia a long terme.

Durant aqueu periòde, Gandhi contunhèc de se prononciar en favor de la non violéncia, mas refusèc d'arrestar lo movement après las prumieras accions violentas[53][54]. Personalament, la situacion foguèc malaisia per eu. En 1942, morèc son conselhier Mahadev Desai (1892-1942). Puei, foguèc lo torn de sa femna Kasturba en 1944. Sa santat se desgradèc e los Britanics preferissèron lo liberar lo 6 de mai de 1944 per defugir sa mort en preson. Au niveu politic, Gandhi assajèc sensa succès de persuadir los chefs musulmans, especialament Muhammad Ali Jinnah (1876-1948), de l'interès de bastir una Índia independenta unificaa[55]. En revenja, l'acceptacion de l'independéncia per los Britanics permetèt d'amaisar las relacions amb las autoritats colonialas e la campanha d'atacas còntra los Britanics s'arrestèc e 100 000 presoniers foguèron rapidament liberats per Londres après la fin dau conflicte[56].

Lo partiment de las Índias e l'assassinat

[modificar | modificar lo còdi]
Partiment de las Índias en 1947.

Après la Segonda Guerra Mondiala, los Britanics preparèron l'independéncia d'Índia. Gandhi s'opausèc au partiment dau païs[57]. Pasmens, la Liga Musulmana n'exigissèc l'aplicacion e lo Congrès se ralièc a l'idea per defugir una guerra civila entre musulmans e indós. Lo partiment entraïnèc la mòrt d'environ 500 000 personas e lo desplaçament de 12,5 milions d'abitants[58]. Ansin, Gandhi refusèc de participar a las ceremonias d'independéncia lo 15 d'aost de 1947. Puei, en despiech dau començament de la Prumiera Guerra Indopaquistanesa, assajèc de combatre las violéncias interreligiosas e la corrupcion naissenta de las autoritats indianas. Demandèc pereu lo versament de la part paquistanesa dau budget dau Raj Britanic prevista durant las negociacions sus lo partiment de la peninsula.

Lo 13 de genier de 1948, Gandhi decidèc de menar una novela greva de la fam per exigir la fin de las violéncias communautàrias, l'egalitat de cada religion en Índia e en Paquistan e lo pajament de l'argent paquistanés blocat per lo govern indian[59]. Obtenguèc satisfaccion lo 18 de genier. Pasmens, aquela accion foguèc percebua coma una menaça per los mitans nacionalistas indós. Après una prumiera temptativa mancaa lo 20, Gandhi foguèc assassinat per Nathuram Godse, un membre dau movement radicau Hindu Mahasabha.

Dos millions d'Indians assistissèron a sas funeralhas, a son cortegi funebre e sa cremacion a Delhi. Segon sas volontats, sos cendres foguèron dispersats dins de flumes dau monde (Nil, Vòlga, Tamèsi, etc.). Nathuram Godse e son comanditari, Narayan Apte, foguèron condamnats a mòrt e executats maugrat las demandas de gràcia de sa familha.

Pensaa e eiretatge

[modificar | modificar lo còdi]

La pensaa de Gandhi

[modificar | modificar lo còdi]

Se Gandhi foguèc un autor prolific[60], sa pensaa forma pas un sistema filosofic estructurat, mas un ensemble de principis desvolopats per lo mejan de l'accion e de l'experiéncia. Gandhi eu meteis refusava lo títol de filosòfe e considerava sa vida coma son messatge. Ansin, sa pensaa evolucionèc constantament a l'entorn de plusors principis perennes eissits de la filosofia indiana, en particular de la filosofia indó. D'efiech, Gandhi naissèc dins una familha fòrça marcaa per lo jaïnisme. Foguèc ansin rapidament influenciat per los conceptes de non-violéncia e de tolerància religiosa. Puei, durant sos estudis, descurbèc la Bhagavad Gita, un texte centrau de l'indoïsme e de la doctrina vedica, que venguèc l'element de basa de sa pensaa fins a sa mòrt. Pasmens, Gandhi adoptèc pereu de conceptes eissits de pensaires occidentaus. Los mai importants foguèron probable Henry David Thoreau (1817-1862), John Ruskin (1819-1900) e Leon Tolstoi (1828-1910). Lo prumier li portèc una justificacion filosofica de la desobeïssança civila, lo segond li mostrèc l'interès dau trabalh manuau e de la vida au sen de comunautats simplas e lo darrier una confirmacion de la valor morala de la resisténcia non violenta e dau refús dau materialisme[61].

Quatre principis fondamentaus se tròban au centre de la pensaa de Gandhi. Lo prumier es l’ahimsa qu'es frequentament traduch per « non-violéncia » en occitan, mas per Gandhi, designava pas unicament l'abséncia de violéncia fisica. L'idea èra mai larja qu'implicava egalament la benvolença envers l'adversari e l'acceptacion volontària de la sofrença per convéncer de la justessa de sa causa. Lo segond es la satyagraha, un terme imaginat per Gandhi eu meteis en 1919[62], que designa la « fòrça de la vertat ». Per Gandhi, èra lo principi de la resisténcia a l'opression per lo mejan de la non-violéncia en vista de transformar l'adversari. L'objectiu de son partisan es d'acceptar la repression per sapar la determinacion dau camp opausat en suscitant de reaccions au sen de la societat, del govern e dins de païs estrangiers. Lo tresen element major de la pensaa de Gandhi es lo swaraj qu'es un concepte politic estachat a l'autonòmia e a l'autogovernança[63]. Pòt s'aplicar a un individú, a una comunautat o a un païs e foguèc fòrça utilizat per revendicar l'independéncia politica d'Índia. Après 1947, foguèc tanben la basa de revendicacions de descentralizacion. Enfin, lo quatren aisse centrau de la filosofia de Gandhi es lo sarvodaya que significa « progrès universau ». Es una idea eissia dels trabalhs de Ruskin e que s'opausa a la vision capitalista de la societat. D'efiech, per Gandhi e Ruskin, una economia justa e morala es fondaa sus lo trabalh manuau, l'autosufisença de las comunautats localas e lo refús de la concentracion industriala[64].

Pasmens, aquela pensaa presenta de limits e de contradiccions importantas. La mai documentaa es la tension entre Gandhi e Bhimrao Ramji Ambedkar sus la question dels intochables. Gandhi voliá integrar los intochables dins l'indoïsme en reformant lo sistèma de las castas mentre qu'Ambedkar estimava qu'aquela posicion perpetuava la dominacion de las classas autas. Èra donc favorable a una sortia de l'indoïsme[65][66]. Un autre subjecte de tensions es la posicion de Gandhi sus las populacions africanas. Durant son sejorn en Sud-Africa, escrivèc plusors textes marcats per los prejutjats racistas dau periòde. Aquela vision evolucionèc pauc a cha pauc vers una vision mai universala de la dignitat umana[67].

L'eiretatge e l'influéncia culturaus de Gandhi

[modificar | modificar lo còdi]

L'eiretatge de Gandhi es considerat coma un dels mai importants dau segle XX que son influéncia s'exercís sus los plans politic, filosofic e culturau dins de domenis fòrça diferents. Au niveu politic, es la figura fondatritz de la desobeïssança civila moderna. Sos principis de satyagraha e d’ahimsa inspirèron directament lo movement de Martin Luther King (1929-1968) per los drechs civics[68]. En Sud-Africa, una partia dau movement anti-apartheid faguèc regularament de referéncias a las ideas moralas e politicas de Gandhi[69][70].

Au niveu filosofic, Gandhi participèc a la difusion de la pensaa indiana en Occident e a la legitimacion de las filosofias non-occidentalas dins lo debat intellectuau mondiau. Sa critica de la civilizacion industriala e dau capitalisme foguèc pereu una fònt d'inspiracion importanta per los movements ecologistas apareissuts a partir dels ans 1980-1990. Lo sarvodaya e la vision gandhiana d'una economia fondaa sus de comunautats localas autosufisentas an egalament influenciat de pensaires de l'economia alternativa coma Ernst Friedrich Schumacher (1911-1977)[71].

Au niveu culturau, Gandhi es vengut una figura emblematica de la cultura populara mondiala. Foguèc ansin l'objecte d'un nombre considerable d'òbras literàrias, cinematograficas e artisticas. Per exemple, se pòt citar lo film Gandhi sortit en 1982. Ganhèc uech Oscars e cinc Bafta e participèc a l'edificacion de son imatge moderne. Gandhi es tanben omnipresent en Índia ont es considerat coma lo « paire de la nacion ». Son retrach figura ansin sus los bilhets de banca e son nom es estat donat a mai d'una institucion, escòla o infrastructura.

Annexas

[modificar | modificar lo còdi]

Ligams intèrnes

[modificar | modificar lo còdi]

Bibliografia

[modificar | modificar lo còdi]
  • (en) Judith M. Brown, Gandhi: Prisoner of Hope, New Haven, Yale University Press, 1991.
  • (en) Dennis Dalton, Mahatma Gandhi: Nonviolent Power in Action, Nòva York, Columbia University Press, 2000.
  • (en) Ramachandra Guha, Gandhi before India, Nòva York, Vintage Books, 2015.
  • (en) Ramachandra Guha, Gandhi: The Years That Changed the World 1914-1948, Londres, Penguin Books, 2018.
  • (en) Rajmohan Gandhi, Gandhi: The Man, His People, and the Empire, Berkeley, University of California Press, 2008.
  • (fr) Claude Markovits, Gandhi, París, Presses de Science-Po, 2000.
  • (en) Nagindas Sanghavi, The Agony of Arrival, Gandhi: The South Africa Years, Nòva Delhi, Rupa Publications, 2007.
  • (en) Anthony J. Parel (dir.), Gandhi: Hind Swaraj and Other Writings, Cambridge, Cambridge University Press, 1997.

Nòtas e referéncias

[modificar | modificar lo còdi]
  1. ↑ Aquela casta es la tresena dins l'òrdre tradicionau de l'indoïsme après los preires e los guerriers.
  2. ↑ (en) Ramachandra Guha, Gandhi before India, Vintage Books, 2015, pp. 19-21.
  3. ↑ (en) Judith M. Brown, Gandhi: Prisoner of Hope, Yale University Press, 1991, p. 21.
  4. ↑ (en) Rekha Mohanty, « From Satya to Sadbhavna », Orissa Review, genier de 2011, pp. 45-49.
  5. ↑ (fr) Ananda Coomaraswamy, Hindouisme et Bouddhisme, Gallimard, 1949.
  6. ↑ (en) Judith M. Brown, Gandhi : Prisoner of Hope, Yale University Press, 1991, p. 27.
  7. ↑ (en) Nagindas Sanghavi, The Agony of Arrival, Gandhi: The South Africa Years, Rupa Publications, 2008, p. 77.
  8. ↑ (en) Paul F. Power, « Gandhi in South Africa », The Journal of Modern African Studies, vol. 7, n° 3, 1969, pp. 441-455.
  9. ↑ (en) S. Dhiman, Gandhi and Leadership: New Horizons in Exemplary Leadership, Springer, 2016, pp. 25-27.
  10. ↑ Dins Gandhi under Cross-examination (Sovereign Star, 2009), G. B. Singh e T. Watson, autors relativament ostiles a Gandhi, critican fòrça las versions d'aquelos incidents donaas per Gandhi. D'efiech, segon eles, las demandas del magistrat o dels emplegats de la companhiá ferroviària èran justificaas per los reglements en vigor. Solinhan pereu l'existéncia de versions diferentas de l'incident dau tribunau dins los escrichs de Gandhi eu meteis.
  11. ↑ (fr) Rajmohan Gandhi, Gandhi, Buchet/Chastel, 2008, p. 110.
  12. ↑ (en) Maureen Swan, Gandhi, The South African Experience, Ravan Press, Johannesburg, 1985, p. 48.
  13. ↑ (en) Ashwin Desai e Goolam Vahed, Inside Indian Indenture, A South African Story 1860-1914, HSRC Press, 2010, p. 357.
  14. ↑ (en) Bidyut Chakrabarty, Confluence of Thought : Mohandas Karamchand Gandhi and Martin Luther King, Jr., Oxford University Press, 2013, pp. 126-127.
  15. ↑ (en) Nagindas Sanghavi, The Agony of Arrival, Gandhi: The South Africa Years, Rupa Publications, 2006, p. 296.
  16. ↑ (en) Nagindas Sanghavi, The Agony of Arrival, Gandhi: The South Africa Years, Rupa Publications, 2008, pp. 181-183.
  17. ↑ (en) Arthur Herman, Gandhi & Churchill: The Epic Rivalry that Destroyed an Empire and Forged Our Age, Random House Publishing Group, 2008, pp. 136-137.
  18. ↑ (en) Keith Breckenridge, Biometric State: The Global Politics of Identification and Surveillance in South Africa, 1850 to the Present, Cambridge, Cambridge University Press, 2014.
  19. ↑ (en) Arun Kumar Jain, Faith And Philosophy Of Jainism, 2009, p. 149.
  20. ↑ (en) Ajay Shanker Rai, Gandhian Satyagraha: An Analytical And Critical Approach, Concept Publishing Company, 2000, p. 35.
  21. ↑ Per exemple, Gandhi prenguèc l'abituda de netetjar eu meteis sas latrinas, çò qu'èra lo ròtle d'una casta d'intochables en Índia.
  22. ↑ (en) Nazmul S. Sultan, « Moral Empire and the Global Meaning of Gandhi's Anti-imperialism », The Review of Politics, vol. 84, n° 4, 2022, pp. 545-569.
  23. ↑ (fr) Claude Markovits, Gandhi, París, Presses de Science-Po, 2000, p. 27.
  24. ↑ (en) Radhey Shyam Verma, « Gopal Krishna Gokhale and his contribution to struggle of people of Indian origin in South Africa », Proceedings of the Indian History Congress, n° 70, 2010, pp. 860-868.
  25. ↑ (en) Govind Talwalkar, Gopal Krishna Gokhale: his Life and Times, Rupa Publication, Delhi, 2005.
  26. ↑ (en) Rajmohan Gandhi, Gandhi: The Man, His People, and the Empire, University of California Press, 2008, pp. 196-197.
  27. ↑ (en) David Hardiman, « Champaran and Gandhi: Planters, Peasants and Gandhian Politics by Jacques Pouchepadass (Review) », Journal of the Royal Asiatic Society, vol. 11, n° 1, 2001, pp. 99-101.
  28. ↑ (en) Judith M. Brown, Gandhi's Rise to Power: Indian Politics 1915–1922, Cambridge University Press, 1974, pp. 94-102.
  29. ↑ (en) Richard Popplewell, Intelligence and Imperial Defence: British Intelligence and the Defence of the Indian Empire 1904–1924, Routledge, 1995, p. 175.
  30. ↑ (en) Hugh Tinker, « India in the First World War and after », Journal of Contemporary History, vol. 3, n° 4, 1968, p. 92.
  31. ↑ (en) Stanley Wolpert, Gandhi's Passion: The Life and Legacy of Mahatma Gandhi, Oxford University Press, 2002, pp. 99-103.
  32. ↑ (en) Michael O' Dwyer, India as I Knew It, Londres, 1925, pp. 273-274.
  33. ↑ (en) Harry Hubert Field, After Mother India, Londres, 1929, p. 39.
  34. ↑ (en) Edoard VIII, A King's Story: The Memoirs of the Duke of Windsor, Nòva York, 1947, pp. 171-172.
  35. ↑ (en) Nick Lloyd, The Amritsar Massacre: The Untold Story of One Fateful Day, I.B. Tauris, 2011, p. 178.
  36. ↑ (en) Arthur Herman, Gandhi & Churchill: The Epic Rivalry that Destroyed an Empire and Forged Our Age, Random House Publishing Group, 2008, pp. 419-420.
  37. ↑ (en) Dennis Dalton, Mahatma Gandhi: Nonviolent Power in Action, Columbia University Press, 1993, p. 91.
  38. ↑ (en) Dennis Dalton, Mahatma Gandhi: Nonviolent Power in Action, Columbia University Press, 1993, p. 100.
  39. ↑ (en) Richard L. Johnson, Gandhi's Experiments With Truth: Essential Writings By And About Mahatma Gandhi, Lexington Books, 2005, p. 32.
  40. ↑ (en) Peter Ackerman e Jack DuVall, A Force More Powerful: A Century of Nonviolent Conflict, Palgrave Macmillan, 2000, p. 86.
  41. ↑ (en) Homer A. Jack, The Gandhi Reader: A Source Book of His Life and Writings, Grove Press, 1994, pp. 238-239.
  42. ↑ (en) Nicholas B. Dirks, Castes of Mind: Colonialism and the Making of Modern India, Princeton University Press, 2011, pp. 267-274.
  43. ↑ D'autors mencionan qu'Ambedkar crenhava pereu de represalhas còntra los intochables que la greva de la fam èra a suscitar de tensions extremas au sen de la populacion. Pasmens, la question de l'importància d'aquelas tensions sus la decision finala d'abandonar l'acòrdi de creacion d'un electorat separat es pas trenchaa per los istorians.
  44. ↑ (en) Swaraj Basu, « The Poona Pact and the Issue of Dalit Representation », Proceedings of the Indian History Congress, n° 61, 2000, pp. 986-998.
  45. ↑ (en) Rajmohan Gandhi, Patel, A Life, Navajivan Pub. House, 1990, p. 246.
  46. ↑ (en) Jaybrata Sarkar, « Power, Hegemony and Politics: Leadership Struggle in Congress in the 1930s », Modern Asian Studies, vol. 40, n° 2, 2006, pp. 333-370.
  47. ↑ (en) D. Anderson e D. Killingray, Policing and Decolonisation: Politics, Nationalism, and the Police, 1917-65. Studies in imperialism, Manchester University Press, 1992, p. 51.
  48. ↑ (en) Mohammad Zaman Kiani, India's freedom struggle and the great INA : memoirs, New Delhi, Reliance Publishing House, 1994, 247 p.
  49. ↑ (en) Bipan Chandra, India's Struggle for Independence, Penguin Books, 2000, p. 543.
  50. ↑ (en) Stanley Wolpert, Gandhi's Passion: The Life and Legacy of Mahatma Gandhi, Oxford University Press, 2002, pp. 74-75.
  51. ↑ (en) Rajmohan Gandhi, Patel, A Life, Navajivan Pub. House, 1990, p. 309.
  52. ↑ (en) Gurcharan Das, A Fine Family, Penguin Books, 1990, pp. 49-50.
  53. ↑ (en) The Transfer of Power, Londres, Her Majesty's Stationary Office, vol. II, 1971, pp. 407-408.
  54. ↑ (en) Madhu Limaye, Mahatma Gandhi and Jawaharlal Nehru: a historic partnership, B.R. Publishing Corporation, 1990, p. 11.
  55. ↑ (en) Yasmin Khan, The Great Partition: The Making of India and Pakistan, Yale University Press, 2007, p. 18.
  56. ↑ (en) S. S. Shashi, Encyclopaedia Indica: India, Pakistan, Bangladesh, Anmol Publications, 1996, p. 13.
  57. ↑ (en) Yasmin Khan, The Great Partition: The Making of India and Pakistan, Yale University Press, 2007, p. 18.
  58. ↑ (en) Barbara Metcalf e Thomas R. Metcalf, A Concise History of Modern India, Cambridge et New York, Cambridge University Press, 2006, pp. 221-222.
  59. ↑ (en) Dennis Dalton, Mahatma Gandhi: Nonviolent Power in Action, Columbia University Press, 2012, pp. 64-66.
  60. ↑ Las òbras completas de Gandhi, publicaas dins lo corrent dels ans 1960 per lo govern indian, representan 50 000 paginas (The Collected Works of Mahatma Gandhi).
  61. ↑ (en) Anthony J. Parel, « Gandhi and Tolstoy » dins M. P. Mathai, M. S. John e Siby K. Joseph (dir.), Meditations on Gandhi : a Ravindra Varma festschrift, New Delhi, Concept, 2002, pp. 96-112.
  62. ↑ (en) Uma Majmudar, Gandhi's pilgrimage of faith: from darkness to light, SUNY Press, 2005, p. 138.
  63. ↑ (en) Mohandas Karamchand Gandhi e Anthony Parel, Hind swaraj and other writings, Cambridge University Press, 1997, 208 p.
  64. ↑ (en) S. Narayanasamy, The Sarvodaya Movement : Gandhian Approach to Peace and Non Violence, New Delhi, Mittal Publications, 2003.
  65. ↑ (en) Bipan Chandra, « Gandhi et Ambedkar : attitudes concernant le système des castes », The Times of India, 13 d'abriu de 1994.
  66. ↑ A títol personau, Ambedkar abandonèc l'indoïsme per se convertir au bodisme.
  67. ↑ Dins son autobiografia, Gandhi assajèc de modificar o de moderar lo racisme de son periòde sud-african.
  68. ↑ (en) Martin Luther King, The Autobiography of Martin Luther King, Jr., Warner Books, 1998, cap. 7.
  69. ↑ (en) Nelson Mandela, « The Sacred Warrior », Time magazine, 3 de genier de 2000.
  70. ↑ Pasmens, l'ANC refusèc la non-violéncia e menèc una lucha armaa còntra lo govern sud-african.
  71. ↑ (en) Ernst Friedrich Schumacher, Small Is Beautiful, Blond & Briggs, 1973, 288 p.
Recuperada de « https://oc.wikipedia.org/w/index.php?title=Mohandas_Karamchand_Gandhi&oldid=2498471 »