Dakota (lingüistica)

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
Pagina d’ajuda sus l’omonimia Pels articles omonims, vejatz Dakota (omonimia).
Dakota
Dakȟótiyapi/Dakhótiyapi
Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Coordenadas
Parlat en EUA, Canadà,
Regions Dakota del Sud,Dakota del Nòrd, Minnesòta, Montana, Nebraska, Saskatchewan, Manitòba
Familha lingüistica Lengas amerindas
Lengas Siouan
Val de Mississipi
Lenga Siox
Dakota
Estatut oficial
ISO 639-2 dak (en)
ISO 639-3 dak (en)
ISO 639-6 dak (en)
Parent dakc (en)

Dakota es lo nom d'un ensems de dos dialèctes màgers que amb lo lakota constituisson , la lenga siox: lenga amerinda parlada per 15 000 personas en Dakota del Nòrd, Dakota del Sud, Montana, Nebraska, Minnesòta, Saskatchewan, Albèrta e Manitòba.

Aqueste ensems es classificat coma lenga dakota pel SIL Internacional (còde ISO 639-3: dak).

Los dos dialèctes que cadun contenon dos sosdialèctes (e tanben de variantas menoras) son:

Lo dakota de l'Èst (santee-sisseton o dakhóta)

  • santee (isáŋyáthi: bdewákhatuŋwaŋ, waȟpékhute)
  • sisseton (sisítuŋwaŋ, waȟpétuŋwaŋ)

Lo dakota de l'oèst (yankton-yanktonai o dakȟóta)

  • yankton (iháŋktȟuŋwaŋ)
  • yanktonai (iháŋktȟuŋwaŋna)
    • yanktonai superior (wičhíyena)

Problèma de classificacion[modificar | modificar la font]

D'efièch, al lum de las acquisicions de la lingüistica siouan del darrièr decenni[1], la decision del SIL de classificar una sola lenga dakota apareis pro artificiala. A partir del recent diccionari New Lakota dictionary de Jan Ullrich, que declara explicitament incorporar los "dialèctes", e non pas la lenga, "dakota", apareis qu'existís cap element particular (levat lo nom) que permetriá de ligar d'un biais significatiu los dos dialèctes "santee-sisseteton" e "yankton-yanktonai" que formarián la lenga dakota, e permetriá de los classificar coma unitat lingüistica separada respècte al tresen dels dialèctes mai pròches de la cadena lingüistica siox, lo lakota. Coma consequéncia naturala de que caldriá classificar ISO 639-3, en mai del lakota (lkt), ambedós dialèctes dakota (en seguir aital plenament los resultats de las recercas de Parks e DeMallie), o considerar una unitat lingüistica dakota-lakota unica[2], comprenent los tres dialèctes siox, mai o mens, mutualament comprensibles.

Referéncias[modificar | modificar la font]

  1. cfr. en particular los trabalhs de Parks/DeMallie e d'Ullrich
  2. definida simplament "siox" per Parks e Rankin (pag. 97 e seg.)


  • (en) DeMallie, Raymond J., « Sioux until 1850 »; dans R. J. DeMallie (éd.), Handbook of North American Indians: Plains (Vol. 13, Partie 2, p. 718–760), W. C. Sturtevant (Éd. Général), Smithsonian Institution, Washington, D.C., 2001, (ISBN 0-16-050400-7).
  • (en) Parks, Douglas R. & Rankin, Robert L., « The Siouan languages », ibid. (Partie 1, p. 94–114).
  • (en) Lewis, M. Paul (ed.), 2009. Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition, éd. SIL International, Dallas, Texas, États-Unis.
  • (en) Parks, D.R. & DeMallie, R.J., « Sioux, Assiniboine, and Stoney Dialects: A Classification », dans Anthropological Linguistics, 1992, vol. 34, nos 1-4
  • (en) Ullrich, Jan, New Lakota Dictionary : Lakhótiyapi-English / English-Lakhótiyapi & Incorporating the Dakota Dialects of Santee-Sisseton and Yankton-Yanktonai, Bloomington,Lakota Language Consortium, 2008 (ISBN 0-9761082-9-1)