Wudi de Han

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar


Còde QRpedia d'estampar per un accès dirècte a aquèth article
Donadas
d · m
Wudi de Han
Picto infobox character.png
Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per Q7224
Seguit per Q7227 e  Q718024
Coordenadas
Naissença
N. a Q6501000
Decès
D. a Q6501000
Causa de decès
Assassinat/ada per
Luòc d'enterrament
Lenga mairala
Fogal ancestral
Paire Q7224
Maire Q448012
Oncle
Tanta
Grands
Bèlamaire
Bèlpaire
Fraire
Sòrre
Conjunt Q718077Q1336593Q8253173Q8262903Q6538775Q8253188Q8253290 e  Q6695165
Companh/a
Filh/a Q718024Q7227Q10900520Q10899897Q10900319Q6500351Q10910298Q16603633Q16603546Q15910043Q15915130 e  Q10942053
Religion
Membre de
Familha nòbla Dinastia Han
Membre de
l'equipa esportiva
posicion de jòc
tir (esquèrra/drecha)
grad dan/kyu
Grop etnic
Orientacion sexuala
Profession
Emplegaire
Domeni d'activitat
Escolaritat
Diplòma
Director de tèsi
Estudiant de tèsi
Foncion politica Q268218
Residéncia oficiala
Predecessor Q7224
Successor Q7227 e  Q718024
Partit
Tessitura
Label discografic
Lista de cançons
Discografia
Mission de l'astronauta
Distincions e prèmis
Branca militara
Grad militar
Etapa de canonizacion
Familha nòbla Dinastia Han
Títol de noblesa
Títol onorific
Comandament
Conflicte
Jorn de la fèsta
Mestressas {{{mestressas}}}
Religion
Profession
Estudis
Títol {{{títol1}}}
({{{començamentderenhe}}} - {{{finderenhe}}})
{{{títol2}}}
Dinastia {{{dinastia}}}
Servici de {{{començamentdecarrièra}}} a {{{findecarrièra}}}
Grad militar {{{gradmilitar}}}
Arma {{{arma}}}
Coronament {{{coronament}}}
Investitura {{{investitura}}}
Predecessor {{{predecessor}}}
Successor {{{successor}}}
Conflictes {{{conflicte}}}
Comandament {{{comandament}}}
Faches d’armas {{{faitsdarmas}}}
Distincions
Omenatge {{{omenatge}}}
Autras foncions {{{autrasfoncions}}}
Emperaire de la Dinastia Han Dinastia Han
Periòde de govèrn: 9 de març 141 AbC - 29 de març de 87 AbC
Predecessor: Jingdi de Han
Successor: Zhaodi de Han
Emperaire de la Dinastia Han Dinastia Han
Periòde de govèrn:
Predecessor: {{{Predecessor2}}}
Successor: {{{Successor2}}}
Emperaire de la Dinastia Han Dinastia Han
Periòde de govèrn: {{{Periòde_govèrn3}}}
Predecessor: {{{Predecessor3}}}
Successor: {{{Successor3}}}
Emperaire de la Dinastia Han Dinastia Han
Periòde de govèrn: {{{Periòde_govèrn4}}}
Predecessor: {{{Predecessor4}}}
Successor: {{{Successor4}}}
Partit politic:


Identificants
Picto infobox character.png
GND 118998943
VIAF 23509002
ULAN


DOI
RKDimages
Rijksmonument
KGS
Historic Places identifier
ID d'artista de MusicBrainz
ID album de MusicBrainz
ID d'òbra de MusicBrainz


Legislator
Identificant BHL
Identificant ITIS
Identificant IUCN
Identificant NCBI
Identificant TPDB
Identificant GBIF
Identificant WoRMS
Numèro EE
Indicatiu
Còde AITA
Còde OACI
Còde mnemonic
Identificant JPL Small-Body Database
Còde de l'observatòri Minor Planet Center
Identificant Structurae
Identificant Emporis
Numèro CAS
numèro EINECS
SMILES
InChI
InChIKey
Còde ATC
Numèro E
Identificant UNII
Numèro RTECS
Identificant ChemSpider
Identificant PubChem (CID)
Numèro ZVG
Identificant ChEBI
Numèro ONU
Còde Kemler
Identificant Drangbank
Mencion de dangièr SGH
Identificant Wine AppDB
Identificant d'un satellit NSSDC
SCN
Commons-logo.svg Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Wudi de Han.

Wudi (武帝) (156 AbC - 29 de març de 87 AbC), del seu nom personal Liu Che (劉徹), es lo seten emperaire de la dinastia Han, del 9 de març de 141 AbC fins a la seuna mòrt. Es considerat, amb los emperaires Taizong (dinastia Tang) e Kangxi (dinastia Qing) coma l’un dels mai grands emperaires de l’istòria de China.

Grand conquerent, rebutét fòrça lunh los barbars fóra la frontèras, mas en agotant los cófres de l’Estat e subretaxar la populacion que de rics revusèro en mai de pagar.

Lo seu nom li ven de de wu (« guerrièr ») e de di (« emperaire »).

Coma cap militar, l’emperaire Wudi menèt China al seu expendiment territorial maximal:

  • en 111, annexèt e divisèt en comandariás lo reialme de Nanyue, que compren lo sud de la China e lo nòrd del Vietnam d'ara;
  • al nórd, rebutét amb succès las espedicions namadas dels Xiongnu sul nòrd de China.
  • al nórd-èst, annexèt en 108 AbC lo principat de Luolang, al nòrd de la Corèa d'ara;
  • a l’oèst, rebutèt las frontièras de l’empèri fins al bacin del Tarim, al Quirguizstan d'ara.
Lo viatge cap a l’oèst de Zhang Qian, Caunas de Mogao, entre 618 e 712.

En 139 AbC, envièt lo seu emissèri Zhang Qian negociar una alliança amb los Yuezhi de l’Ozbequistan d'ara. Aquela espedicion provquèt d’autras missions cap a l’Asia Centrala.

Aquelas ambassadas aurián començat afar d'escambis e que l’emperairi auriá recebut d'estatuas boddicas d’Asia centrala, coma aquò es pintat dins las caunas de Mogao.

L’emperaire Wudi es a l’origina de diferentas mesuras destinadas a renforçar lo pofrr centralizat a Chang'an, la seuna capitala, situada dins la provìncia del Shaanxi.

En 134, Wudi instituiguèt lo recrutament dels foncionaris per examèns. Tornèt amb los tèxtes classics enebits dels temps de Qin Shi Huangdi, lo fondator de la dinastia Qing.

Wudi adoptèt los principis del confucianisme coma filosofia d’Estat e fondèt una escòla destinada a ensenhar lo confucianisme als futurs administrators de l’empèri.

Aquelas reformas aguèron un efècte durable tot lo long de l’existéncia de la Chine imperiala e exercèron una influència considerabla sus las civilizacions a l'entorn.

Lo reialme de l’emperaire Wudi durèt 54 ans, un recòrd que foguèt batut sonque per l’emperaire Kangxi, mai de 1800 ans mai tard.

Vejatz tanben[modificar | modificar la font]

  • Bibliografia sus l’emperaire Wudi prepausada per Michèle Pirazzoli-t'Serstevens, (fr)en linha sul site del Centre departamental de documentacion pedagogic dels Nauts de Sèina.
  • (fr)Lo reialme de l'emperaire Ó, dins l'introduccion de la traduccion de las Memòrias istoricas de Sima Qian per Édouard Chavannes, 1895.


Precedit per
Jingdi
Wudi de
Han
Seguit per
Zhaodi