Vedèl

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
Vedèl del genre e espècia Bos taurus, Victoria, Austràlia.
Vedèl asiatic, Índia.
Vedèl europèu, Maramureș.

Vedèl es lo nom vernacular que designa le bovid juvenil vivent ou, après tuariá e transformacion pel productor o maselièr artesan o en usina, la vianda que'n sortís. La feme es la vedèla.

Par extension, « vedèl » designa a vegada los joves de grands mamifèrs erbivòrs que portada a pas de nom especific

Zoologia[modificar | modificar la font]

La gestacion dura 282 a 295 jorns (es a dire nòu meses e 10 a 20 jorns), segon la raça. A la naissença, lo vedèl pèsa gaireben 45 kg.

Nutricion[modificar | modificar la font]

Lo tub digestiu del recent nascut es axenic, atal lo jove vedèl ingerís la matèria fecala a l'entorn (lièch e èrbas solhadas) e la flora microbiana de la saliva mairala (lecada del vedèl dins la fasa de placentofagia). L'inoculacion de microbiòta intestinal exogèn permet atal la colonizacion dans son sistèma digestiu de las bacterias simbioticas indispensablas a la digestion[1].

Utilizacions[modificar | modificar la font]

Alimentacion[modificar | modificar la font]

Vianda de vedèl en tajine.

La vianda del vedèl es blanca a rosada segon lo biais d'abaliment[2]. Es fòrça presada en cosina per sa finesa.

Tipes de vianda[modificar | modificar la font]

Tèstas de vedèl

En Euròpa, las viandas de vedèl son definidas per l'edat de l'animal al moment del tuar. Sols los animals de 8 meses al mai pòdon se nomenar vrdèl per lor vianda[3].

Seguretat alimentària[modificar | modificar la font]

La vianda de vedèl foguèt tocada dins los ans 1980 per d'escandals alimentaris coma lo vedèl amb ormònas.

Cuèr[modificar | modificar la font]

Lo cuèr del vedèl (subretot aquel dels vedèls mòrt a la naissença) èra utilizat per la fabricacion de fulhets mai fin que lo pargamin (velin) e encara utilizat per la  d'obratges de luxe.

Simbolica[modificar | modificar la font]

Simbòl[modificar | modificar la font]

Ascèta (sadhu) indó amb un vedèl: Ls bovids, pichons, son comparats al solelh dins l'indoïsme.

Dins las societats tradicionalas, lo vdèl es simbòl d'opuléncia (cf. lo Vedèl d'aur e lo Vedèl gras). La vianda de vrdèl es encara considerada coma rafinada e luxuosa. E, lo cuèr de vedèl es signe de rafinament e de riquesa.

Indoïsme[modificar | modificar la font]

Dans lo Rig Veda (1.113), tèxte sagrat de l'indoïsme, lo vedèl es vist coma lo Solelh nascut de la vaca Auròra[4].

Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]

  1. Dominique Galiana, Catherine Le Roux, Isabelle Monchâtre, Biologie-Écologie, Educagri Editions, , 91 p.
  2. Pourquoi la viande de veau est-elle blanche, et la viande de bœuf rouge ?, réponse par Jean-François Hocquette dans La Recherche. Consulté le 29 octobre 2015.
  3. règlement (CE) n° 700/2007 du Conseil du 11 juin 2007 relatif à la commercialisation de la viande de bovins âgés de douze mois au plus
  4. Le Veda, textes traduits par Jean Varenne, éditions Les Deux Océans, page 156 et 100, ISBN 978-2-86681-010-8

Vejatz tanben[modificar | modificar la font]

Articles connèxes[modificar | modificar la font]