Planta utila

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar

Las plantas utilas recensan totas las espècias de plantas utilizadas per l'òme per d'usatges multiples : se noirir, se caufar, se vestir, s'abrigar e se lotjar, se moblar, se sonhar e se protegir de las malautiáss e dels insèctes, embelir son quadre de vida, luchar contra l'erosion e favorizar l'assecament de las sanhas, se maquilhar e se perfumar, adorar sos dieus, s'embriagar e se drogar, o quitament per tuar sos semblables... Un recensament exaustiu indicariá sens dobte de milierats d'espècias, mas finalament pauc, relativament a las qualques 300 000 espècias vegetalas recensadas.

lo girasòl

Mòdes d'utilizacion[modificar | modificar la font]

A l'origina, lo primièr mòde d'utilizacion de las plantas èra la colhida. Uèi, las plantas utilas son per l'essencial de plantas cultivadas.

Tipes d'utilizacion[modificar | modificar la font]

Partidas utilizadas[modificar | modificar la font]

Las partidas, e los organs, de las plantas utilizadas son fòrt variadas segon las espècias e segon las utilizacions. S'utiliza en efièch :

  • las fuèlhas : alimentacion umana (ensaladas e legums-fuèlhas), alimentacion animala (pasturatges) ;
  • las tijas : sucre (canas de sucre), usatges divèrses (bambós)
  • las raices : alimentacion umana e animala (carròtas, naps, bledarabas, etc.) ;
  • los tuberculs : alimentacion umana e animala (patana, topinambors, etc.) ;
  • los fruches : fruches e legums alimentaris ;
  • los grans : cerealas, leguminosas, grans oleaginoses... ;
  • la fusta e la lenha : totas esséncias forestièras ;
  • las flors : totas plantas ornamentalas ;
  • la rusca : canellièr (espècia), garric-siure (siure) ;
  • las fibras : plantas de fibras textilas (coton, lin, juta, sisal...) ;
  • la saba : auseral de sucre (siròp de lauseral) ;
  • lo latèx : Evèa (cauchó natural).

Palmarès mondial de las plantas cultivadas[modificar | modificar la font]

Produccion mondiala en 2004, en milierats de tonnas segon las estatisticas publicadas per la FAO

Culturas Produccion Culturas Produccion Culturas Produccion
1 Cana de sucre 1 323 952 11 Patanas doças 127 140 21 Cebas secas 55 153
2 Milh 721 379 12 Tomatas 120 384 22 Nos de cocò 54 737
3 Blat 627 131 13 Pastècas 94 939 23 Grans de còlza 46 256
4 Ris paddy 605 759 14 Coton de Grans 71 982 24 Congombres e cornissons 40 861
5 Trufas 327 624 15 Bananas 71 343 25 Ignams 40 048
6 Bledarabas de sucre 249 208 16 cauls 68 170 26 Cacauèts non deruscats 35 723
7 Grans de sòja 204 266 17 Rasims 66 570 27 Plantans 32 593
8 Maniòc 202 648 18 Iranges 62 814 28 Alberginas 29 841
9 Palmièr d'òli 162 249 19 Pomas 61 919 29 Milh menut 28 765
10 Òrdi 153 624 20 Sòrgo 58 884 30 Cantalops & autres melons 27 703

Vejatz tanben[modificar | modificar la font]