Gavaudanés (sosdialècte)

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar

Lo gavaudanés o gevaudanés es la varietat occitana de Gavaudan, país que correspond gaireben al departament de Losera. Aqueste sosdialècte lengadocian coma totes los dialèctes o sosdialèctes, a una definicion e un espandiment arbitraris que pòt cambiar d'autor a autor. Foguèt estudiat pregondament per Carles Camprós dins doas òbras Essai de géographie linguistique du Gévaudan e Étude syntaxique des parlers gévaudanais. Se considèra que lo parlar "tipic" del gavaudanés es lo de Mende.

Caracteristicas[modificar | modificar la font]

Tendéncias dialectalas dins los parlars de Losera

Fonetica[modificar | modificar la font]

Vocalisme[modificar | modificar la font]

  • Assordiment de la -a- [1] en /ɔ/ d'un biais mai sistematic a l'oèst que non pas a l'èst (= lengadocian septentrional)
  • Manten dels diftongs e triftongs (= lengadocian)

Consonantisme[modificar | modificar la font]

  • Palatalizacion dels grops latins CA e GA e del -qui- en ch-, j- e -schi- sus la màger part del domeni. La chabra, lo jal, l'eschina. (= nòrd-occitan)
  • Transformacion de la -l- intervocalica en -g- o -r-. Ex: soguelh per solelh, aga per ala.
  • Casuda o vocalizacion de la -l finala provenent de -l- intervocalica latina simpla: l'ostà o l'ostau.
  • Manten dels grops SC, ST e SP (= lengadocian)
  • Manten de las oclusivas finalas (= lengadocian)
  • Manten de la -s finala (= lengadocian)

Morfologia[modificar | modificar la font]

  • Finala en /'jɔ/ pels noms de mestièr: lo fornièr /lu fur'njɔ/.
  • Primièra persona dels vèrbes en -e: chante
  • Morfologia particulara del preterit: L'òme chantèt mas Nosautres chantessiam.

Parabòla de l'enfant prodig[modificar | modificar la font]

Un òme aviá dos filhs. Lo pus jove d'aquelei diguèt a son paire: "Mon paire, dono-mi la part del ben (/bè/) que mi deu venir". Ansin (francisme /ensí/) lo paire li divisèt son ben. Paucs de jorns après, aqueste pus jove filh amassèt tot aquò siu, se n'anèt dins un país eloanhat e i dissipèt tot son ben en vivent dins la debaucha. Après qu'aguèt tot despensat arribèt una granda famina dins aquel país e el comencèt d'èstre dins l'endigença. Alòrs se n'anèt e si meteguèt al service d'un dels abitants d'aquel país, que lo mandèt dins sas possessions, per faire pàisser los pòrcs (/poòrs/). E auriá ben volgut si rassasiar de carrojas que los pòrcs manjavon; mes persona non (/nun/) le'n donava.

Tèxt complet: http://books.google.fr/books?id=uBQ0AAAAMAAJ&pg=PA513&lpg=PA513&dq=lozere+parabole+patois&source=bl&ots=VNY77BQ0CS&sig=JiEZ3eC8aEW_juNvOyQ5pbcAACA&hl=ca&sa=X&ei=6f0WU8rpHInesgaJoYG4DA&ved=0CC8Q6AEwAQ#v=onepage&q=lozere%20parabole%20patois&f=false


Lo gavaudanés es donc un parlar que ten la caracteristica que definís lo nòrd-occitan, la palatalizacion dels grops CA e GA, e a l'encòp las del "lengadocian central". Sa classificacion es donc complicada, mas es considerat generalament, a causa de son conservatisme, coma un parlar lengadocian.

  1. Mai que mai /a/ tonica nasala (enfant, plana) e /a/ tonica finala de la tresena persona del futur (parlarà)

Autors gavaudanés[modificar | modificar la font]

Lo mai conegut dels autors es lo canonge Felix Remize (lo Grelhet) qu'escriguèt entre autres los Contes del Gavaudan.