Miralh
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Un miralh o espill es una superfícia reflectiva qu'es pro clara coma per formar una image. L'exemple mai simple es l'espill plan que fòrça gents a als sieus larèrs. L'exemple mai ancian es lo aiga tranquilla, ont abans de l'invencion de l'espill las gents s'i gardava.
En un miralh o espill, un feix de lum parallel pòt cambiar de direccion entièrament e contunhar en essent parallel, en podent produsir aital una image virtuala d'un objècte en la siá grandària e forma reala. Existisson tanben de miralhs còncaus, ont un feix de lum parallel es convertit en convergent, en trobant intersecció en lo foguièr de l'espill e distorsionant l'image rebatuda. Los espills convexos son aqueles de curvatura invertida a aquela d'un miralh còncau, los que provòcan un efièch opausat.
Los primièrs espills consistissián d'una planxa polida de metal, normalament argent. Los miralhs modèrns consistisson d'una capa prima de alumini depausat sus una planxa de veire la que protegís l'alumini e fa a l'espill mai durador.
[modificar] Istòria
Los miralhs coma utises de tocador e objècte manual foguèron fòrça emplegat en las civilizacions egipcianas, grèga, etrusca e romana. S'elaboravan totjorn amb metal brunyit, generalament crubatz, argent o bronze, a aquel procès lo se coneis pel nom de plateig. Avián forma de placa redonda o ovalada, ornada ordinàriament amb grauats o de relèus mitològics al revers (los demòras avián pas grauats, mas òc de relèus). D'aqueles espills se conservan encara fòrça exemplars en qualques musèus arqueologics. Pendent la nauta Edat Mejana l'usatge del miralh èra estranh, fins qu'en la s. XIII s'inventèt la fabricacion dels de veire e de cristall de ròca sus llàmina metallica, sens se quitar de bastir los de solament metal fins la s. XVIII. Lo miralh, coma mòble d'abitacion o cambra, comença amb la s. XVI, doncas que malgrat que pendent los dos sègles anteriors se citan qualques exemplars istorics èra pas fòrça coneguts e lo sieu usatge èra pauc corrent. dins aquel sègle se presenta coma marc elegant e pè artistic e ocupa un luòc distinguit al salon coma objècte mobible e de dimensions redusidas. Cap a la s. XVII las fabricas venecianes arriban a bastir espills de granda mesura e de servisson ençà coma objèctes singularment decoratius en salons, qu'ocupan un luòc destacat. Los miralhs modèrns consistisson d'una prima capa d'argent o alumini depositada sus una planxa de veire, la que protegís lo metal e fa que lo miralh siá mai durader.
[modificar] Lo miralh a la cultura
Lo miralh ocupa un luòc important en la mitologia e las supersticions de fòrça pòbles. L'image qu'en el se rebat s'identifica sovent amb la arma o esperit de la persona: d'aicí per exemple que los vampirs, cosos sens arma, se rebaton pas en el. Quand un es prèste de daissar aquel mond, es comun cobrir los miralhs, per temor que l'arma de la en agonizant demoratz barrada en eles. Lo miralh es interpretat coma una fenèstra dins lo mond dels esperits. La legenda urbana de Verònica aprofècha exemplarment aquela vision. Totun, lo mond dels esperits tend a s'imaginar coma una contrapartida especular del dels vius. Lewis Carroll desvolòpa magistralment l'idèa de l'espill coma intrada dins un mond invers en la segonda part de las aventuras d'Alícia. Lo miralh es tanben objècte frequent de consulta: lo se jutja capabla d'i mostrar d'eveniments e d'objèctes distants en lo temps o l'espaci. En lo conte de Blancaneus, lo miralh a la facultat de parlar e respond a las questions que li formula la mairastra. John Ronald Reuel Tolkien repren amb lo sieu celèbre miralh de Galadriel la tradicion de l'espill capabla de mostrar lo futur. En lo roman de Harry Potter e la pèira filosofal, de J.K. Rowling, Apareis lo miralh OESED, que rebat pas l'image de qui lo contempla, mas los sieus desigs mai prigonds.
[modificar] Vejatz tanben
