Nirvana (bodisme)

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar

Nirvana es un tèrme sanscrit (devanāgarī : निर्वाण)[1], calc del pali Nibbāna (निब्बान), que significa « atudament » d'una flama o d'una fèbre, etimologicament « exespiracion[2] » , e per extension « amaisament » puèi « liberacion ». Aquel mot venguèt, en chinés 涅槃 nièpán, en japonés 涅槃 nehan, en corean 열반 yolban, en tibetan myang-ʼdas o myan-ngan ʼdas-pa (lit.: passar al delà de la soufrença), e en tai นิพพาน nípphaan.

Sens dins le bodisme[modificar | modificar la font]

Dins lo sens bodic, qu'es la mai comuna ara, aquel tèrme designa la finalitat de la practica bodica, lo Despèrtament (bodi). Es al delà de tota descripcion e pòt èsser definit sonque negativament coma la fin de l'ignorància, factor essencial de la coproduccion condicionada, et de las tres sets : desir dels senses (kāma-taṇhā), desir d'existéncia o voler viure (bhava-taṇhā) e desir d'aniïlacion (vibhava-taṇhā). Lo nirvāṇa es una mena d'acabament que pòt èsser comparat, segon los tèxtes, a l'atudament d'una flama (individualitat o sens del ièu): de meteis biais que se pòt pas definir un fuòc que ne brutla pas, se pòt pas definir una persona qu'« exbufèt » los agregats de l'existéncia (desirs, volicions, concepcions erronèas) que mena una persona non depertada de renaissença en renaissença.

Una definicion mens negativa es aquela d'una patz interiora totala e permanenta, venent del destacament. L'aquisicion d'aquel « estat » (qu'es definit coma un « non estat ») es reputada possible pendent la vida, o, eventualament, pendent la mòrt. L'idèa pro vulgarizada dins lo public del nirvana coma d'un « paradís » que continuaram d'existir aprèp la mòrt es absurda (e contradictòria amb la tèsi bodista del non seu e de la vacuitat dels fenomèns e de l'Absolut). Se pòt doncas ni i « dintrar » ni i « demorar ». Lo nirvana es mimai la mòrt, mas puslèu la fin de la cresença dins un ego autonom e permanent.

De tèrmes pròches son : despèrtament, atudament, liberacion, illuminacion, deliurança, vacuitat absolut, patz suprèma, realitat darrièra.

Pel bodisme hīnayāna, lo nirvana es "l'autra broa", qu'"existís" per oposicion al cicle del devenir, lo samsara, alara que pel bodisme mahāyāna nirvana e samsara son ultimament identics, a causa la non dualitat de la natura de las causas.

Se distingís al mens dos tipes de nirvana :

  • nirvana amb rèsta d’existéncia (pali : sa-upādisesa-nibbāna, sanscrit : sopadhisesa nirvāṇa) : aquel qu'obten un rescat o ven un boda pendent sa vida;
  • nirvana sens rèsta d’existéncia (pali : an-upādisesa-nibbāna, sanscrit : nirupadhisesa nirvāṇa) : nomenat tanben parinirvana (pali : parinibbāna), o atudament complèt, a la mòrt d'un rescat o d'un boda.

L'escòla Cittamātra du Mahāyāna apond dos autres tipes:

  • prakrti-visuddha-nirvana: totes los essères son dins un nirvana originalament pur;
  • apratisthita-nirvāṇa : nirvana "non fixat", aquel dels bodisattvas que demòran ni dins lo samsara ni dins lo nirvana, pel ben dels essères sensibles.

Sens dins l'indoïsme[modificar | modificar la font]

Lo meteisse concète existís tanben dins l'indoïsme mas es de preferéncia nomenat moksha (o mukti o laya), lo tèrme de nirvana i essent mens sovent emplegat.

Citacions[modificar | modificar la font]

  • « I a un sens naissença, sens devenir, sens creacion, sens condicion. Se aviá pas aquel sens naissença, sens devenir, sens creacion, sens condicion, poiram pas escapar al nascut, vengut, creat, condicionat. Mas perque i a sens naissença, sens devenir, sens creacion, sens condicion, se pòt escapar al nascut, vengut, creat, condicionat. » Udana, VIII, 3.
  • « Coma une flama bufada per un vent poderós va en repaus e pòt pas èsser definida, atal lo savi qu'es liberat del còs e de l'esprit (nāmakāyā) va en repaus e pòt pas èsser definit. Per el, i a pas mai de mesura que permeta de lo descriure. Quand tota causa (dharma) desapareguèt, totes los signes de reconeissença tanben desapareguèron. » Sutta Nipāta
  • « Là onte i a res, que ges pòt èsser agafat, es l'Illa ultima. La nomena nirvana: atudament complèt de la vielhessa e de la mòrt. » (Sutta Nipāta, 1093-1094)
  • « Lo nibbana es l'acabament del devenir. » (bhava nirodho nibbanam) (Samyutta Nikaya 12, 68)
  • « Lo nibbana es le bonaür suprèma. » (nibbana paramam sukham) (Dhammapada, 204)
  • « Lo nirvana es la quietud de l'ocean quand lo pichon enfant s'i nega. » (Tetsuo)

Sens popular[modificar | modificar la font]

Dins lo lengatge familhièr, nirvana designa un "bonaür suprèma", un gaug dels senses capitat subretot per la sexualitat, dels objèctes o de las situacions nautament agradables. S'agís alara d'un sens pervertit, a pauc prèp sinonim de gaug intens, pro alunhat de la nocion de patz interiora.

En psicanalisa[modificar | modificar la font]

Lo principi de nirvana es un concèpte psicanalitic de la tendéncia al neant, çò que correspond pas au tèrme nirvana bodista, mas pusleu a vibhavatrsna qu'es la set de non existéncia[3].

Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]

  1. (en)The Sanskrit Heritage Dictionary de Gérard Huet
  2. De:Nir- Vā-, Vāta.
  3. (fr)Sigmund Freud, Au-delà du principe de plaisir (1920), París, Payot, col. "Petite Bibliothèque Payot", 2010; ISBN 2-228-90553-4

Vejatz tanben[modificar | modificar la font]

Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]