Tigre (riu)

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
Tigre
Tigre prèp de Diyarbakır
Tigr-euph.png
Caracteristicas
Longor 1 900 km
Bacin 258 000 km2
Bacin collector Chatt-el-Arab
Debit mejan 1 500 m3⋅s-1
Riu
Font Taurus
Embocadura lo Chatt-el-Arab
S'escampa dins Golf Persic
Geografia
Païses traversats Flag of Turkey.svg Turquia, Flag of Syria.svg Siria, Flag of Iraq.svg Iraq
Regions traversadas Mesopotamia
Vilas principalas

Tigre es, amb Eufrates, un dels dos grands rius que limitan Mesopotamia; es lo mai oriental d'ambedós e travèrsa Iraq dempuèi las montanhas d'Anatolia. Lo nom de Tigre ven del persan ancian e significa « lo rapid ». Un autre nom per aquel riu, utilizat als temps dels persans, èra Arvand, qu'a lo meteis sens. Lo nom d'Arvand, en persan modèrne, se referís uèi a la partida bassa de Tigre.

Etimologia[modificar | modificar la font]

Lenga Noms per Tigre
Akkadian Idiqlat
Arabi دجلة, Diğlä
Armèni Տիգրիս, Tigris
Grèc ancian ἡ Τίγρης, -ητος, hē Tígrēs, -ētos;

ἡ, ὁ Τίγρις, -ιδος}}, hē, ho Tígris, -idos

Ebrieu חידקל , Ḥîddeqel
Ourrit Aranzah[1]
Curd Dîcle (prononciacion : Didjlé)
Persan vièlh:Tigrā; دجله Dijle
Sumerian Idigna/Idigina IDIGNA (Borger 2003 nr. 124) Se d'unes caractèrs d'aqueste article s’afichan mal (carrats vuèges, punts d’interrogacion…), consultatz la pagina d’ajuda Unicode.
Siriac ܕܩܠܬ Deqlaṯ
Turc Dicle (prononciacion : Didjlè)


Nais dins las montanhas del Taure, a l'èst de Turquia, e s'escor sus 1 900 km cap al sud-èst fins a jónher Eufrates a Al-Qurna, al sud d'Iraq, per anar dins lo golf Persic amb lo nom de Shatt al-Arab. Los afluents principals son Diyala e Zab.

Bagdad, la capitala iraquiana, se tròba sus la riba occidentala de Tigre, alara que la vila portuària de Bassòra es situada de l'autre costat, prèp de la boca, dins la partida nomenada Shatt al-Arab. Dins l'antiquitat, las grandas ciutats mesopotamianas longavan lo riu o pas gaire luènh, e l'aiga de Tigre irrigava la civilizacion sumeriana. Las principalas ciutats èran Niniva, Ctesifont e Seleucia de Tigre, mentre que las aigas de Tigre arribavan a la ciutat de Lagash per un canal bastit cap a 2400 abC. La ciutat natala de Saddam Hussein, Tikrit, tanben tòca lo riu que son nom ne deriva.

Tigre foguèt una importanta via de comunicacion e de transpòrt dins un país fòrça desertic. Fins a Bagdad es navegable pels batèus de pichon galbre, al contrari de l'amont fins a Mossol. Lo transpòrt fluvial perdèt son importància al sègle XX amb l'arribada del camin de fèrre Bassora-Bagdad-Mossol e las carrièras.

I a fòrça presas d'aiga sul riu en Iraq e en Turquia que fornisson l'aiga e asagan las regions aridas e semideserticas non luènh de sa val. Las restancas tanben evitan las inondacions de la partida iraquiana, que abans èran abitualas en causa de la fonda de las nèus de las montanhas turcas vesinas dempuèi abril. Lo restancament recent del riu dins la partida turca foguèt un subjècte de controvèrsia, perque los efèctes sul mitan coma la possibilitat de la reduccion del debit en aval.

Nòtas[modificar | modificar la font]

  1. E. Laroche, Glossaire de la langue Hourrite, Paris (1980), p. 55.