Vida extraterrèstra

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
Un segèl sovietic de 16 kopeeks del 1967, amb un dessenh d'un satellit extraterrèstra.

La vida extraterrèstra es tota mèna de vida qu'es pas originária de la Tèrra. Es lo tèma d'estudi de l'astrobiologia, e la seuna existéncia encara es ipotetica. Existís cap de pròvas de vida extraterrèstra que sián largament acceptadas per la comunautat scientifica.

Fòrça scientífics creson que s'existís la vida extraterrèstra, poiriá venir de biais independent de diferents punts de l'univèrs. Una teoria alternativa es la panspermia, que suggerís que la vida poirá aver aparegut en un sol punt e aprèp s'espendiguèt per las planetas abitablas. Aquelas doas ipotèsis s'exclusisson pas. L'estudi de la vida extratèrrestra se nomena astrobiologia, exobiologia o xenobiologia. Foguèt supausat que las formas de vida extraterrèstra que van de creaturas intelligentas fins a de formas de vida a l'escala bacteriana.

Foguèt suggerit que qualques luòcs poirian aver tengut o contunhan aver de formas de vida, coma la Mart, satellits naturals de Jupitèr o Saturne (per exemple, Euròpa, Encelad o Titan, e mai recentament Gliese 581c, l'unica planeta extrasolara coneguda que se tròba dins la zòna abitable de la seuna estela, e que se prediguèt qu'a aiga liquida).

Possiblas basas de la vida extraterrèstra[modificar | modificar la font]

Bioquimia[modificar | modificar la font]

Tota forma de vida terrèstra es basada sus una dissolucion de carbòni en aiga ont se passan las reaccions bioquimicas. Aquela combinason d'aiga e carbòni poiriá aver format de creaturas mai o mens similaras dins d'autras planetas. Coma la Tèrra (e per extension tota forma de vida sus Tèrra) es compausada de "polsa cosmica", o de matèria formada a partir de supernovas, es evident que las milions d'estelas que se pòdon veire dempuèi de la Tèrra se formèron a partir del meteis tipe de particulas. La combinason de carbòni e d'aiga de biais quimic (CH2O)n, es la forma quimica dels sucres e provesís l'energia de que depend la vida animala (subretot per mitat de l'oxidacion de Glucòsa, un sucre exacarbonic). Tanben crèa d'elements estructurals per a la vida (com lo sucre ribòsa, un sucre pentacarbonic, a las moleculas d'ADN e ARN). Los vegetals extrason d'energia de la conversion d'energia luminica en energia quimica mejans la fotosintèsi. La vida demanda de carbòni en estats redusits (derivats del metan) o subretot oxidats (oxids de carbòni). Tanben a besonh de nitrogèn coma derivat redusit de l'amoniac dins totas las proteïnas, sofre coma derivat del sulfur d'idrogèn dins qualques proteïnas essencialas, e Fosfòr oxidat en fosfats dins lo material genetic e dins la transmission d'energia. L'aiga coma dissolvent provesís l'oxigèn coma constituent de substéncias bioquimicas.

L'aiga pura es utila perque a un pH neutre, a causa de la seuna dissociacion continua entre ions d'idroxids e oxons. En consequéncia, pòt dissòlovre tant los ions metallics coma lo non metallics amb la meteissa eficacitat. E mai, lo fach que las moleculas organicas pòscan èsser o ben idrofobica (rebutadas per l'aiga) o idrofilas (solublas dins l'aiga) fa que los compausants organics pòscan s'orientar per formar de membranas impermeablas. Lo fach que l'aiga solida (Glaç) sián mens densa que l'aiga liquida significa que la glaç flauta, evitant que los oceans de la Tèrra gèlan lentament. E mai, la fòrça de Van der Waals entre las moleculas d'aiga li dona la capacitat d'emmagazinar energia pendent l'evaporacion, qu'es liberada pendent la condensacion. Aquó ajuda a temperar lo clima, refrejant los tropics e caufant los pòls, çò que contribuís a mantenir l'estabilitat termodinamica necessária per la vida.

Lo carbòni es fondamental per la vida terrèstra degut a la seuna immensa flexibilitat a l'ora de crear de ligams covalents amb una seriá d'elements no metallics, subretot lo nitrogèn, l'oxigèn e l'idrogèn. Lo dioxid de carbòni combinat amb l'aiga permet d'emmagazimar l'energia solara en sucres coma lo glucòsa. L'oxidacion de la glucòsa libèra l'energia bioquimica necessária per a alimentar la rèsta de las reaccions bioquimicas.

La capacitat de formar d'acids organics (-COOH) e basas d'amina (–NH2) li dona la possibilitat de far de reaccions desidratantas de neutralizacion per crear de longs peptids de polimèrs e proteïnas cataliticas dempuèi d'aminoacids monomèrs, e de crear a partir dels fosfats pas sonque l'ADN, la molecula gardiana de l'informacion genetica, mas tanben trifosfat d'adenosina (ATP), la principal "moneda" energetica de la vida cellulara.

Evolucion e morfologia[modificar | modificar la font]

en mai de la basa bioquimica de la vida extraterrèstra, i a una consideracion fòça granda de l'evolucion e l'morfologia. La sciencia ficcion totjorn mostrèt una predileccion per las formas umanoidas o reptilas. L'alien classic a una pel verda o grisa, amb un cap gran, amb la tipica estructura de quatre membres amb cinc dets cadun - basicament, es un umanoid amb un grand cervèl per indicar una grand intelligéncia. D'autres tèmas dels mites animals, coma los felins o els insèctes tanben aguèron una importança dind la representacion fictivas dels aliens.

Es sggejat atal una division entre las características universalas e características localas (estrechament restrencha). Las características universalas son de trachs qu'evolucionèron independentament mas d'un còp sus Tèrra (e que per logica no sembla dificil qu'aparescan) e son tan intrinsecament utils que las espècias tendon inevitablament cap a eles. Aquelas caracteristicas inclusisson lo vol, la vista, la fotosintèsi e los membres, totas las caracteristicas qu'evoluèron mai d'un còp aquí sus Tèrra en formas divèrsas. Per exemple, i a una granda varietat d'uèlhs, qu'an totes un biais de foncionament radicalament diferent per exemple amb diferents focus visuals: l'espèctre visual, los infrarroges, la polaritat e l'ecolocacion. Las caracteristicas localas, al contrari, son formas evolutivas basicament arbitrárias que sovent an una utilitat redusida intrinseca (o servissent per a far quicòm que se poiriá far d'un biais diferent) e benlèu se replicarán pas. Aquelas caracteristicas inclusisson los cinc dets dels umans e la coincidéncia, curiosa e sovent fatala, de las vias alimentárias e respiratórias de fòrças animals, tot çò que rendèt possible l'evolucion del lengatge uman.

Una consideracion d'aqueles trachs son fin finala locals desafisa fòrça nocions donadas per seguras de la necessitat morfologica. L'esqueleta, essencial pels grands organismes terrèstres segon los expèrts en biologia gravitacionala, es plan segurament replicat d'una forma o d'una autra, mas la Colomna vertebrala dels vertebrats -per que siá un desenvolopament capital a la Tèrra - es benlèu local. De biais similar, es rasonable d'imaginar que las creaturas extraterrèstras pausan uòus mas las glandulas mamàrias que caracterizan los mamifèrs poirián èsser un cas excepcional.

L'idèa d'una diversitat radicala entre los supausats extraterrèstres es gaireben acceptada. Alara que fòrça exobiologistas remarcan que l'enòrme eterogeneïtat de la vida sus Tèrra fa pensar dins una diversitat encara mai granda dins l'Univèrs, d'autres apontan que l'evolucion convergenta pòt crear pro de similituds entre la vida terrèstra e extraterrèstra. Aquelas teorias prenon lo nom de "divergionisme" e "convergionisme", respectivament.

La cresença dins la vida extraterrèstra[modificar | modificar la font]

Idèas anticas, medievalas e reneissentistas[modificar | modificar la font]

Es possible qu'avián una cresença dins la vida extraterrèstra los ancians d'Assiria, Egipte, Arabia, China, Babilònia, Índia e Sumèr, se cal remembrar que dins aquelas societats, la cosmologia èra subretot sobrenaturala e que la nocion de vida extraterrèstra es dificila de distinguir d'aquela dels dieus, demònis e d'autres èssers pareissents. Los primièrs pensaires occidentals qu'avancèron l'idèa d'un univèrs plen d'autras planetas e, alara, possibla vida extraterrèstra. Son d'escrivans grèc Tales de Milet e lo seu estudiant Anaximandre als sègles VII e VI AbC. Los atomistas tornèron a l'idèa, argumentant qu'un univèrs infinit auriá una infinitat de monds abitats. Pasmens, la cosmologia de la Grècia antica negava la vida extraterrèstra dins un aspècte crític: l'univèrs geocentric. Promoguda per Aristòtel e codificada per Claudi Ptolemèu, aquela idèa favoriza la Tèrra e la vida terrèstra (Aristòtel negava que pòsca i aver una pluralitat de monds) e semblava far que la vida extraterrèstra siá filosoficament impossible. Dins las seunas novèlas, Lucian descriguèt los abitants de la Luna e d'autres cosses celèstes coma umanoids, mas amb de diferéncias significativas al respècte dels umans.

Giordano Bruno, De l'Infinito, Universo e Mondi, 1584

Los autors de qualques òbres anticas josieus tanben considèran la vida extraterrèstra. Lo Talmud afirma qu'i a al minim 18000 autres monds, mas dona gaire d'informacion sus la natura d'aqueles monds o se son fisics o esperitals. Tanben, l'exposicion medievala "Sefer HaB'rit" afirma qu'existisson las creaturas extraterrèstras mas qu'an pas lo liure albir (e son, alara, equivalents a la vida animala). Apond que los umans aurián pas a esperar que las creaturas d'autras planetas semblant a la vida terrèstra, del meteis que pirián esperar que las creaturas marinas semblan a las terrèstras.

La cresença indóa dins un cicle interminable de vida e reincarnacions rebat la descripcion de multiples mondes e los seus contactes. Segon las escripturas indóas, i a d'innombrables universes creats per la Personalitat Suprèma de Braman per facilitat l'acompliment dels diverses desirs de las innombrablas entitats viventas. Pasmens, aquelas creacions existisson per far que las amnas confusas tornen a comprendre corrèctament lo sentit de la vida. A costat dels innombrables universes materials, tanben existís un mond esperital illimitat, en que las entitats viventas purificadas vivon amb una concepcion perfèicha de la vida e de la realitat suprèma. La vida d'aqueles èssers purificats se centra a l'entorn de la veneracion de la Personalitat Suprèma de Braman. Los sants amb d'aspiracions esperitalas, los devòts e los òmes sanats del mons material an recebut l'ajuda e los conselhs d'aquelas entitats viventas purificadas del mond esperital dempuèi de memòria perduda. Pasmens, l'importéncia d'aquelas descripcions deu èsser evaluada dins un contèxte de compreneson corrècta de la geografia e sciéncia d'aqueles temps.

Dins l'Islam la frase de l'Alcoran "Totas las lausenjas apartenon a Dieu, Senhor de totes los monds" indica qu'i a fòrça coses celèstes e dins aqueles multiples universes que poirián comprene la vida extraterrèstra e mèsme extradimensionala. La Sorata Al-Jinn tanben menciona l'existéncia d'un Jinn que l'estat e las capacitats actualas li venon del seu grop del cèl. Mirza Tahir Ahmad presenta una referéncia mai dirècta de l'Alcoran coma pròva que pot existir una vida d'autras planetas. Dins lo seu libre Revelation, Rationality, Knowledge & Truth, cita lo vèrs 42:30 "E d'entre los Seus Signes i a la creacion del cèl e de la tèrra, e de tota creatura viventa (da'bbah). Progessèt dins ambedos..."; segons aquel vers existís la vida dins lo cèl. Lo meteis vèrs, "E El a lo poder de los reünir (jam-'i-him) quand El o desirará", indica la reünion de la vida terrèstra e la vida d'autras partidas de l'univèrs. Lo vèrs presisa capa lo moment nimai lo luòc que se fará aquela reünion mas afirma qu'aquel eveniment se fará amb tota seguretat quand Dieu o desire. Cal recordar que lo tèrme arab jam-'i-him pòt indicar tant un contacte fisic coma un contacte purament comunicatiu.

Amb l'expansion del Cristianisme dins l'occident, lo sistèma ptolemèu foguèt l'objècte d'un larg consensus e, malgrat que la Glèisa jamai se pronuncièt formalament sus a la question de la vida extraterrèstra, l'idèa resultèt tacitament aberrant. En 1277, l'Evèsque de París Étienne Tampier contradiguèt Aristòtel sus almens una question: Dieu poirá aver creat mai d'un mond (prenent en compte qu'es omnipotent) mas nos foguèt revellat que pas mai d'un creèt. Anar un pas mai abans e argumentar qu'existisson los extraterrèstres èra un pas que rares s'i risquèron. Lo cardenal Nicolau de Cusa especulèt l'idèa qu'aurián d'aliens sus la Luna o lo Solelh.

L'invencion del telescòpi e l'ataca de Nicolau Copernic a la cosmologia geocentrica provoquèt un prigond cambi dins la pensada. Una venguèt clar que la Tèrra no èra pas mai qu'una planeta entre los innombrables coses de l'univèrs, lo concèpte dels extraterrèstres recebèt un accuèlh scientific mai favorable. Se poiriá dire que l'omnipoténcia de Dieu en mai de far possible l'existéncia d'autres monds e d'autras formas de vida, mas que d'un biais los fasiá necessaris. Un dels mai celèbre davancièr modèrns d'aquel concèpte es Giordano Bruno, que pausèt al sègle XVI l'idèa d'un univèrs infinit que cada estela es environada del seu sistèma solar; acabèt cremat al lenhièr per la Glèisa catolica a causa de las seunas idèas ereticas. Joan Pau II demanèt perdon per aquel acte al nom de la Glèisa catolica. Al començament del sègle XVII, l'astronòm chèc Anton Maria Schyrleus de Rheita afirmèt que "se Jupitèr a d'abitants... devon èsser mai grands e cranes que los habitants de la Tèrra, al respècte de las [caracteristicas] d'ambdoas esfèras. Lo monge dominican Tommaso Campanella escriguèt sus una raça d'alien solar dins son òbra Civitas Solis.

Aquelas comparasons tanben apareisson dins la poèsia d'aquela epòca. Dins "The Creation: A Philosophical Poem in Seven Books" (1712), Sir Richard Blackmore nota: "Podèm considerar que cada òrb supòrta una raça / D'èssers vivents adaptats al luòc". Lo poèta didactic Henry More tornèt al tèma classic del grèc Democrit dins "Democritus Platonissans, or an Essay Upon the Infinity of Worlds" (1647). segon lo punt de vista nòu a l'epòpa de la revolucion coperniciana, suggeriguèt que "lo nòstre solelh / ven una estela endacòm mai." Los "Entretiens sur la pluralité des mondes" oferisson de reflexions similaras sus la possibilitat de vida extraterrèstra, expandissent l'esfèra venent d'un luòc Creator.

La possibilitat de la vida extraterrèstra contunhèt d'èsser una teoria larga a mesura que las descobèrtas scientificas s'acceleravan. William Herschel, descobreire d'Uranus, èra un dels fòrça astronòms dels sègle XVIII e XIX que demorava convencuts que lo nòstre sistèma solar, e benlèu d'autres sistèmas solars, poirián èsser abitats per de formas de vida alienas. D'autras illustracions d'aquel temps que pausan lo "pluralisme còsmic" inclusisson Immanuel Kant e Benjamin Franklin. A l'apogèu de la Renaissença, lo Solelh e la Luna èran de candidats per a abrigar la vida extraterrèstra.

Loss extraterrèstres a l'edat modèrna[modificar | modificar la font]

[[Ficièr:Arecibo message.svg|100px|thumb|Lo messatge d'Arecibo es un messatge enviat la constellation d'Ercules, e es un simbòl largament conegut dels ensags dels umans per aver contactes amb los extraterrèstres.]]

Aquel entosiasme per la vida extraterrèstra contunhèt fins al començament de sègle XX. De fach, los tres sègles de la revolucion scientifica e menèron al començament de l'epòca modèrna a enviar de sondas espacialas mòstran la cresença dins la vida extraterrèstra del monde occidental. Fòrça astronòms e d'autres pensaires laïcs, tanben qualques pensaires religioses, e una granda partida del public en general èran pro convencuts de l'existéncia dels aliens. Aquela cresença prenguèt de fòrça a mesura que las sondas espacialas visitavan d'abitats potencials d'aliens pel sistèma solar. La Luna foguèt rebutada definitivament coma bitat extraterrèstre, alara que a Vènus e Mart, que d'empuèi de temps èran los dos candidats principals per abrigar la vida extraterrèstra, mostrèron gaire de pròvas de vida fins ara. Los autres grands satellits del nòstre sistèma que foguèron visitats tanben semblan privats de vida, alara que d'interessantas fòrças geotermicas foguèron detectats (lo volcanisme d'Ion, l'ocean d'Euròpa o la densa atmosfèra de Titan) mostrant la granda varietat existissent d'ambients amb una capacitat potenciala d'abrigar la vida. Malgrat l'ipotèsi d'un silenci cosmic volontari dels d'extraterrèstres avançats tanben es una possibilitat, lo fracàs del programa SETI per detectar quin que siá semblant de senhal de ràdio intelligent aprèp de quatre decennias d'esfòrces aflaquèt parcialament l'optimisme que prevaliá al començament de l'edat espaciala. De criticas considèran que la recèrca d'extraterrèstres es gaire scientifica, perque lo programa SETI es sdonque lo resultat d'una recèrca continua e dedicada mas qu'utiliza lo material e personal que son disponibles.

Atal doncas, las darrièras tres decennias del segond millènni foguèron de testimònis d'un moment decisiu dins las nòstras cresenças en vida extraterrèstra. A fòça científics sembla tot jorn mai incetana la possibilitat qu'existisson de civilizacions ubiqüistas e intelligents que se lançan a explorar l'espaci cap al nòstre sistèma solar. Pasmens, citant lo creator del programa SETI Frank Drake, "Tot çò que sabèm de segur es que lo cèl es pas emplit de transmissors de microondas." Drake tanben remarquèt qu'es perfèichament possible qu'una tecnologia avançada implique de comunicacions fachas d'un biais diferent de las transmissions convencionalas de ràdio. E mai, las donadas reculhidas per las sondas espacialas e grandas avençadas dins los metòdes de deteccion an permés de començar a definir critèris d'abitabilitat dins d'autres mondes, mas tanben confirmèt que los planetas extrasolaras son abundantas, alara la question de la vida alien contunha d'èsser un question d'ara.

En 200à, lo geològ e paleontològ Peter Ward e l'astrobiologista Donald Brownlee publiquèron un libre titulat Rare Earth: Why Complex Life is Uncommon in the Universe ("Tèrra rara: Per que la vida complèxa es rara dins l'univèrs"). Dins aquel libre i expausan l'ipotèsi de la Tèrra rara, e afirman que la vida semblant a la vida terrèstra es rara disn l'univèrs, alara que las bacterias son comunas.[1]

La possible existéncia de vida primitiva (microbiotica) alunhada de la Tèrra es plan mes polemica pels scientífics mainstream, Mas fins ara foguèt trobbat gaire de pròva dirècta. Foguèt prepausat coma pròva indirècta de l'existéncia actuala de formas de vida primitivas a Mart. Pasmens, las conclusions que se pòdon traire d'aquelas pròva son en debat.

Referéncias[modificar | modificar la font]

  1. Ward, P. e Brownlee, D. (2000). Rare Earth: Why Complex Life Is Uncommon in the Universe. ISBN 9780387952895 (en)

Vejatz tanben[modificar | modificar la font]