Tractat deth Plan d'Arrem
Eth tractat deth Plan d'Arrem se signèc eth 22 d'abriu de 1513 entre Sent Biat e Aran, damb er impuls dera monarquia francesa e catalanoaragonesa.[1] En eth tractat, es vals se comprometen a auer patz, a non talhar es relacions comerciaus e a préner mesures comunes dins en cas de guèrra entre França e era Corona d'Aragon.[1] Eth tractat del plan d'Arrem ei un tractat de lies e patzeries, ua expression formada de dues paraules occitanes.[1] Era prumèra «ligas», hè referéncia ar acòrd que jónher enes vals que lo signen, e «patzerias» conten era idèa de patz entre es vals.[1] Son acòrds destinadi a reglamentar eth dret de pastura, de transit de vegadas o de merces, mès tanben de preservar la patz entre es vals.[1]
Eth rei catalanoaragonés que permet aguest tractat ei Ferran eth Catolic.[1] Eth rei francés es Lluís XII, coneishut coma Lluís d'Orleans.
| Part francesa | Part aragonesa |
|---|---|
| Senescauciá de Tolosa | Marquesat deth Palhars |
| Vescomtat de Coserans | Comtat de Ribagòrça |
| Baroniá e senhoriá d'Aspèth | Vescomtat de Coserans |
| Castelaniá de Sent Biat | Vescomtat de Vilamur |
| Castelaniá de Castilhon | Baroniá de Bielsa |
| Val d'Aura | Baroniá d'Erill |
| Val de Larbost | Baroniá d'Orcau |
| Val de Loron | Abadia de Lavaix |
| Val de Luishon | Conca d'Orcau |
| Val de Neste | Val d'Aran |
| Val de Guelh | Val de Barravés |
| Val de Varossa | Val de Benasc |
| Frontinhas | Val de Chistén |
| Vila de Sent Líser | Vila de Tremp |
Laguens deth hons deth Conselh Generau dera Val d'Aran se consèrve era còpia deth tractat de lies e patzeries de 1513 en catalan, possiblament datat entre 1664-1665 e que conten tanben es ratificacions des reis catolics e francesi,[1] era còpia deth tractat en francés, datat a Sant Beat eth 28 de junhsèga de 1643 e era còpia en gascon, sens data, possiblament de 1654.[1]
Referéncias
[modificar | modificar lo còdi]Bibliografia
[modificar | modificar lo còdi]- Peir COTS e CASANHA, Los derechos de paso, pastos y aguas entre Aran, Comenges y Coserans, y su relación con los tratados de Lies e Patzeries, Conselh Generatz d'Aran, 2003 ISBN: 84-89940-67-3 255p
- Christian BOURRET, Las Pyrénées centrales pòrta IX° au XIX° siècle. La formation progressive de une frontière, Pyrégraph (Aspet), 1995, 461p
- Rémy COMET, Lo enclave espagnole pòrta val d'Aran. Sa passé.Sas anciens privilèges, coutumes te relations pastorales dans las Pyrénées centrales, La adret (Toulouse), 1985, réédition de 1929
- Patrice POUJADE, Une vallée frontière dans le grand siècle. Le Val d'Aran entre deux monarchies, Pyrégraph (Aspet), 1998, 436p ISBN: 2-908723-24-7
- Emmanuel Le Roy Ladurie, Lies te passeries dans las Pyrénées, (Tarbes), 1986, 234p
- https://ddd.uab.cat/pub/Libres/2010/71670/305-314_Pojada.pdf