Reialme d'Itàlia (Edat Mejana)

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar


Gtk-dialog-info.svg Aqueste article es sortit d'un traductor automatic e fa besonh d'unas correccions de gramatica, d'ortografia e de sintaxi.

Lo Reialme d'Itàlia foguèt la forma que se nomenava la part nòrd e central de la peninsula Itàlica entre la fin de l'Empèri Carolingi e de fins de l'edat modèrna. Amb tot, aquela denominacion anèt pas acompanhada d'una continuitat en l'independéncia politica ni en la siá unitat administrativa varianta e sovent inexistenta o simplament nominal e residenta en los ducats e de republicas italianas.

Istòria[modificar | modificar la font]

A la casuda de l'Empèri Roman amb la deposició de Ròmul August per Odoacre (476) aquel prenguèt lo títol de rei d'Itàlia e adoptèt la capitala de l'Empèri Roman de Cogant, Ravena, coma la capitala del reialme. Teodoric D'origina ostrogot e avalat per l'emperaire bizantí Zenó condusiguèt una campanha militar contra Odoacre e venguèt monarca a la mòrt d'aquel (493). S'instituiguèt alavetz lo Reialme dels Ostrogots que gaudiguèt d'una cèrta continuitat fins a lo sieu enfonzament davant los bizantins liderats per Narsès lo 553, pauc mai de mièg sègle dempuèi las gèstas de Teodoric. Foguèt incorporat alavetz a l'Empèri Bizantí pendent pauc mai de quinze ans quand, los llombards provenentes de la Pannònia e liderats per Alboí, conquistèron bona part de la peninsula, a l'excepcion de la part sud e una franja de territòri que jonhiá Ravena amb Roma. Alboí Basèt lo contraròtle del territòri en ducats centrats dins vilas (Forum Iulium, Milà, Pavia, Breissa, Benevent per ne mencionar las mai importantas del nòrd). A la siá mòrt (572) lo contraròtle del territòri se poguèt pas condensar en un sol monarca e lo Reialme Llombard perdèt coesion pendent gaireben los dètz ans que portarà lo interregne seguit de divèrses monarcas efímers. En aquel ponch mòrt l'Empèri Bizantí reorganitzà los territòris de la peninsula en la Exarcat de Ravena. Aripert, Nòble de linhatge bavarès e primièr rei catolic d'Itàlia (653–661), doncas que fins alavetz los llombards foguèron arrians, inicièt lo linhatge bavarès del reialme fins a Aripert II mòrt lo 712. Lo 751 lo Reialme Llombard liquidà lo Exarcat de Ravena e lo 756 se dispausèt a atacar Roma. Esteve III demandèt ajuda al Reialme Franc de Pipí E lo Brèu que reconquerí las rèstas de la exarcat e ne faguèt donacion a la glèisa (Donacion de Pipí). Lo Reialme Llombard acabèt amb Desideri de Ístria quand foguèt vencut per Carlemanh paucs ans mai tard (774) qu'incorporèt lo territòri al Reialme Franc, mas mantenguèt lo títol de rei de Lombardia.

A la mòrt de Carlemanh lo sieu empèri se dissolguèt e la peninsula foguèt de nòu dirigida per un rei d'Itàlia que passèt a Bernard d'Itàlia e lo títol foguèt associat al Sacre Empèri Romanogermànic.

Reialme independent 855-962[modificar | modificar la font]

La mòrt de l'emperaire Lotari E en 855 portarà a la division de lo sieu reialme (conegut coma França central e en provenent de la division del Reialme Franc en lo 843), entre los sieus tres filhs. Çò de mès de grand, Lluís II lo Jove, qu'eretèt las tèrras carolíngies a Itàlia, qu'èran, pel primièr còp, governada coma unitat independenta (levat d'un cuert periòde qu'o faguèt Pipí filh de Carlemanh en lo primièr decènni del sègle). Lo reialme ne compreniá tota Itàlia en arribant cap al sud fins a Roma e Espolet, mas la part mai meridionala d'Itàlia èra jos contraròtle dels longobards del Ducat de Benevent o de l'Empèri Bizantí.

Après la mòrt de Lluís II sens eretièrs, aguèt qualques decènnis de confusion. La corona imperiala foguèt discutida inicialament entre los governants carolingis de França occidental (França) e França oriental (Alemanha), es a dire, Carles lo Calb e Carles III lo Gras, respectivament. Posteriorament, a l'entorn del 900-905, son los nòbles locales Guiu d'Espolet e Berenguer de Friul, que faguèron concurréncia per la corona, coma o fasián tanben Arnulf de Caríntia de la França orientala e Lluís III lo Cèc de Provença. Lo reialme èra tanben gigotat per ràtzies arabes qu'atacavan dempuèi Sicília e Africa del Nòrd.

dins lo sègle X la situacion melhorèt a pena, divèrses nòbles de Burgóndia e locales contunhavan de discutir sus la corona. L'òrdre s'impausèt solament dempuèi defòra, quand lo rei alemand Otó E ocupa Itàlia e amassa en 962 los dos tròns, l’imperiala e l'italian.

Reialme constituent del Sacre Empèri Romanogermànic, 962-1500[modificar | modificar la font]

Après lo 962, los reis d'Itàlia foguèron totjorn tanben reis germànics, e Itàlia se convertissiá aital en un reialme constituent del Sacre Empèri Romanogermànic, amassa amb Alemanha. Lo rei alemand seriá coronat per l'arquevesque de Milà amb la Corona fèrria de Lombardia a Pavia coma preludi de la visita a Roma per èsser coronat emperaire pel papa.

En general, lo fach que lo monarca èra gaireben totjorn absent, que passava granda part de lo sieu temps a Alemanha, daissava lo Reialme d'Itàlia amb pauca autoritat centrala. I aviá tanben una manca de magnats poderoses installats, en essent l'unic notable lo marcgravi de Toscana, qu'aviá força de tèrras a las regions de Toscana, Lombardia, e Emília, mas que desapareguèt a causa de la manca d'eretièrs après la mòrt de Matilde de Canossa lo 1115. Aiçò daissava un void de poder que s'emplissiá de mai en mai per l'autoritat del papa e de las vilas, de mai en mai ricas, que gradualment venián dominar lo camp circumdant.

Lo poder creissent de las vilas se demostrèt primièrament pendent lo reinatge de l'emperaire de la dinastia Hohenstaufen Frederic E Barba-roja (1152-1190), quala ensagèt restaurar l'autoritat imperiala a la peninsula e lo portèt a una seguida de guèrras amb la Liga Llombarda, una liga de vilas italianas del nòrd que, amb una victòria decisiva a la Batalha de Legnano en 1176, forcèron Frederic a reconéisser l'autonomia de las vilas italianas.

Lo filh de Frederic, Enric VI, atenguèt estendre l'autoritat dels Hohenstaufen a Itàlia amb la siá conquista del normand Reialme de Sicília, que compreniá Sicília e tot lo sud d'Itàlia. Lo filh d'Enric, Frederic II, lo primièr emperaire dempuèi lo sègle IX amb basa a Itàlia, ensajava retornar al prètzfach de lo sieu paire de restaurar l'autoritat imperiala al reialme italian del nòrd, que manteniá una oposicion feroç non solament amb una Liga Llombarda reformada, mas tanben amb los papas, de mai en mai gelosos de lo sieu reialme temporal a l'Itàlia central (teoricament una part de l'empèri), e preocupats per las ambicions universalas dels emperaires Hohenstaufen.

Los esfòrces de Frederic II per portar tota Itàlia jos lo sieu contraròtle èran tan infructuosos coma los de lo sieu pepin, e la siá mòrt lo 1250 marquèt la fin definitiva del Reialme d'Itàlia coma unitat politica genuïna. contunhava d'aver de conflictes dins las vilas italianas entre gibelins (seguidors imperiales) e güelfs (de seguidors papals), mas aqueles conflictes avián cada còp mens relacion amb a las originas de las rivalitats.

Amb tot, lo Reialme d'Itàlia èra pas pauc important. Los successius emperaires dins los sègles XIV e XV retornavan a Roma per èsser coronats, e cap desbrembava pas las siás reivindicacions coma teorics reis d'Itàlia. Ni èran desbrembadas las reclamacions dels emperaires al domeni universal d'Itàlia, ont als escrivans coma Dante e Marsilius de Pàdoa exprimissián lo sieu compromís tant al principi de monarquia universala, coma las pretensions realas dels emperaires Enric VII e Lluís IV, respectivament.

Parallèlament a las reclamacions imperialas al domeni d'Itàlia se produsiguèt lo atorgament de títols als divèrses òmes fòrts qu'avián començat a establir lo sieu contraròtle sus las ancianas vilas-republicas. Mai notablament, los emperaires donavan lo sieu supòrt als Visconti de Milà, e lo rei Venceslau creèt lo títol de pòrti de Milà lo 1395 amb Gian Galeazzo Visconti. Unas autras familhas a recebre de títols nòus dels emperaires comprenián los Gonzaga de Màntoa, e los Aquel de Ferrara e Modena.

Ombra, 1500-1806[modificar | modificar la font]

Al començament del periòde modèrn, lo Reialme d'Itàlia existissiá encara, mas èra una mèra ombra. Lo sieu territòri s'èra limitat significativament: las conquistas de la Republica de Venècia, que se considerava independenta de l'empèri, en la region de la Terrafirma aviá pres la majoritat del nòrd-èst d'Itàlia defòra de la jurisdiccion de l'empèri, mentre los papas reclamavan plena sobeiranetat e independéncia dins los estats papals a Itàlia Central. Malgrat aiçò, l'emperaire Carles V, mai per lo sieu eiretatge d'Espanha e Nàpols que per la siá posicion coma emperaire, poguèt establir la siá dominacion sus Itàlia en màger mesura que quin emperaire que siá dempuèi Frederic II. Amb ajuda francesa, evitèt un assag dels princes italians de reafirmar la siá independéncia en la Liga de Conhac, saquejà Roma e portèt lo papa Medici Climent VII a la submissió, conquistèt Florença ont reinstal·là los Medici coma ducs de Florença (mai tard, Grands Ducs de Toscana), e, a l'escandilhament de la familha Sforza a Milà, reclamèt lo territòri coma fasètz imperial e installèt lo sieu filh Felip II coma nòu pòrti.

Las reclamacions imperialas pel protectorat aumentèron a començament del sègle XVII quand lo tròn del Ducat de Màntoa restèt vacant lo 1627. L'emperaire Ferran II, en utilizant los sieus dreches coma cap de suprèm per evitar l'accès del pòrti francés Carles E Gonzaga-Nivèrns al ducat, desboquèt en la guèrra de succession de Màntoa, que faguèt partida del conflicte de la Guèrra dels Trenta Ans. dins lo sègle XVIII, pendent la guèrra de succession espanhòla, las reclamacions imperialas sul protectorat s'utilizèron un autre còp sus Màntoa, que lo 1708 se va annexionar pels Habsburgs al nauament conquistat Ducat de Milà.

Aiçò foguèt lo darrièr usatge notable del poder imperial, coma tal, a Itàlia. Los austrians retenián lo contraròtle de Milà, e intermitentment, unes autres territòris (principalament Toscana dempuèi lo 1737), mas las reclamacions del cap feudal suprèm avián practicament desaparegut. Se mantenián, mas, las reivindicacions de l’arquevesque de Colònia per èsser "arxicanceller d'Itàlia". Pendent las guèrras revolucionàrias francesas, los austrians foguèron expulsats d'Itàlia per Napoleon Bonaparte, qu'installèt un ensems de republicas al nòrd d'Itàlia. Aquela reorganització territoriala facha entre 1799-1803 daissava pas cap de espaci per reclamacions imperialas a Itàlia - quitament l'Arquevesque de Colonha aviá renonciat de la siá reclamacion, doncas que los sieus domenis èran estats secularitzats amassa amb los autres princes eclesiastics. Lo 1805, mentre l'empèri existissiá encara, Bonaparte, en aquel moment nomenat emperaire Napoleon E, reclamèt la corona d'Itàlia per se meteis e se placèt la Corona fèrria de Lombardia a lo sieu cap en una ceremònia a la catedrala de Milà. Lo Sacre Empèri s'abolissiá l'an seguent, fach qu'acabèt amb l'existéncia, dempuèi fasiá d'ans teorics, del Reialme d'Itàlia.

Vejatz tanben[modificar | modificar la font]

Suls autres projèctes Wikimèdia :