Qi (Shandong)

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar


Gtk-dialog-info.svg Aqueste article es sortit d'un traductor automatic e fa besonh d'unas correccions de gramatica, d'ortografia e de sintaxi.

Qi (齊/齐; pinyin: Qí; W.-G.: Ch'E; dialècte Fuzhou: 齊國 Cà̤-guók (Foochow romanitzat); Shanghainese: 齊國 Zi koh/kueh) foguèt un poderós estat pendent lo periòde de Primas e Tardors e lo Periòde dels Reialmes Combatents (China). La siá capitala foguèt Linzi, la qu'es ara part de l'actuala vila de Zibo dins la província de Shandong.

Qi Foguèt fondat a l'entorn del 1046 aC coma un de tantes estats de la dinastia Zhou. Lo primièr governat designat per Qi foguèt Jiang Shang, l'oficial militar mai poderós d'aquela epòca. La familha Jiang governèt Qi pendent divèrses sègles fins que foguèt remplaçada per la familha Tian lo 384 aC. En lo 221 aC, Qi foguèt lo darrièr estat de la China preimperial a èsser conquistat per l'estat de Qin, l'obstacle final que permetèt a la dinastia Qin de consolidar lo primièr empèri centralitzat e imperial de la China.

Istòria[modificar | modificar la font]

Grand Mur de Qi dins la Montanha Da Feng
Monedas de bronze amb forma de guinhauet de l'estat de Qi, colleccionadas en lo Musèu Shandong

Zhou Oriental (1046–771 aC): amb la fondacion de la dinastia Zhou lo 1046 aC, lo Rei Wu de Zhou assignèt las tèrras conquistadas coma feus hereditaris als sieus familiales e de ministres. Un territòri dins l'airal del modèrn Shandong foguèt autrejat a Jiang Ziya, lo sieu general mai important, e dempuèi se va ailà erigir l'estat de Qi. S'es conservat fòrça pauca informacion d'aquel periòde.[1] Lo rei Yi de Zhou (Ji Xie) (865-858) ataquèt Qi e boriguèt lo pòrti de Qi en un ding o caudèr. En l'epòca del rei Xuan de Zhou (827-782), i aguèt una lucha per la succession. Pendent aquel temps, fòrça dels nadius dongyi foguèron absorbits per l'estat de Qi.

Governants de Qi[modificar | modificar la font]

Ostal de Jiang (姜)[modificar | modificar la font]

Enterrament dels cavals sacrificats que se cresiá qu'aperteniá al cavòt del pòrti Jing de Qi
  • Jiang Shang, Pòrti Tai de Qi 姜尚; 姜子牙 齊太公 ?-1000 aC
  • Lüji, Pòrti Ding de Qi 姜伋 齊丁公 999-? aC
  • De, Pòrti Yi de Qi 姜得 齊乙公) ?-? aC
  • [[Cimu], Pòrti Gui de Qi] 姜慈母 齊癸公 ?-? aC
  • [[Buchen], Pòrti Ai de Qi] 姜不辰 齊哀公 ?-863 aC
  • Jing, Pòrti Hu de Qi 姜靜 齊胡公 862-860 aC
  • Shan, Pòrti Xian de Qi 姜山 齊獻公 859-851 aC
  • [[Shou], Pòrti Wu de Qi] 姜壽 齊武公 850—825 aC
  • [[Wuji], Pòrti Li de Qi] 姜無忌 齊厲公 824—816 aC
  • Chi, Pòrti Wen de Qi 姜赤 齊文公 815-804 aC
  • Shuo, Pòrti Cheng de Qi 姜脫 齊成公 803-795 aC
  • Shu, Pòrti Zhuang de Qi 姜購 齊前莊公 794-731 aC
  • Lufu, Pòrti Xi de Qi 姜祿甫 齊釐公 730-698 aC
  • Zhu'er, Pòrti Xiang de Qi, filh del Pòrti Xi, assassinat per Lian Cheng e Guan Zhifu 姜諸兒 齊襄公 697-686 aC
  • Wuzhi, Primièr fraire mendre del Pòrti Xiang, engendrat per Lian Cheng e Guan Zhifu mas prompte assassinat per Yong Ling 姜無知 齊前廢公 686 aC
  • Xiaobai, Pòrti Huan de Qi, fraire mendre del Pòrti Xiang 姜小白 齊桓公 685-643 aC
  • Wukui (Wugui), Filh màger del Pòrti Huan, lèu penjat 姜無詭 齊中廢公 643 aC
  • [[Zhao], Pòrti Xiao de Qi], fraire mendre de Wukui e eretièr del Pòrti Huan 姜昭 齊孝公 642-633 aC
  • Pan, Pòrti Zhao de Qi, fraire mendre del Pòrti Xiao, se sona que los sieus partidaris assassinèron al filh del Pòrti Xiao 姜潘 齊昭公 632-613 aC
  • She, Filh del Pòrti Zhao, lèu assassinat per lo sieu oncle Shangren 姜舍 齊後廢公 613 aC
  • Shangren, Pòrti Yi de Qi, assassinat per dos ministres e lo sieu eretièr foguèt destronat 姜商人 齊懿公 612-609 aC
  • Yuan, Pòrti Uèi de Qi, fraire grand del Pòrti Yi 姜元 齊惠公 608-599 aC
  • Wuye, Pòrti Qin de Qi, filh del Pòrti Uèi 姜無野 齊頃公 598-582 aC
  • Huan, Pòrti Ling de Qi, lo que faguèt filh sieu a Ya qu'èra nascut de la siá concubina favorita, lo sieu eretièr alloc de lo sieu filh grand, Guang, malgrat la tradicion en la seleccion dels eretièrs. Quand el èra malaut, Guang tornèt e auciguèt a Ya amb l'ajuda de Cui Zhu e Qing Feng. Moriguèt en sentir lo fach arribat 姜環 齊靈公 581-554 aC
  • Guang, Pòrti Zhuang de Qi, aguèt un flirt amb l'esposa de Cui Zhu e aital que foguèt assassinat Pels soldats instruïts de Cuizhu e qualques autres ministres e generales 姜光 齊後莊公 553-548 aC
  • Chujiu, Pòrti Jing de Qi (chinés tradicional: 姜杵臼 齊景公, chinés simplificat: 姜杵臼 齐景公, pinyin: Jiāng Chǔjiù, Qí Jǐng Gōng), lo fraire mendre del Pòrti Zhuang 547-490 BC
  • Tu, Yan Ruzi, lo filh mai jove e favorit, aital coma l'eretièr del Pòrti Jing, lèu deposat e mòrt pels ministres dirigits per Chen/Tian Qi en nom de lo sieu fraire grand Yangsheng 姜荼 齊晏孺子(齊晏孺公) 489 aC
  • Yangsheng, Pòrti Dao de Qi, empoisonat per Bao Xi ras del conselh de Chen/Tian Heng 姜陽生 齊悼公 488-485 aC
  • Ren, Pòrti Jian de Qi, filh del pòrti Dao, assassinat per l'Ostal de Chen/Tian 姜壬 齊簡公 484-481 aC
  • [[Ao], Pòrti Ping de Qi], fraire mendre del Pòrti Jian 姜驁 齊平公 480-456 aC
  • Ji, Pòrti Xuan de Qi 姜積 齊宣公 455-405 aC
  • Dai, Pòrti Kang de Qi 姜貸 齊康公 404-379 aC

Ostal de Tian (田)[modificar | modificar la font]

Súbdits De l'Ostal de Jiang[modificar | modificar la font]

  • Tian Wan, Jing Zhong De Tian 田敬仲 陳完
  • Tian Zhi 田孟夷 田穉
  • Tian Min 田孟莊 田湣
  • Xuwu, Vescomte Wen De Tian 田文子 田須無 ?-545 aC
  • Wuyu, Vescomte Huan De Tian 田桓子 田無宇 ?-532 aC
  • [[Kai], Vescomte Wu De Tian] 田武子 田開 ?-516 aC
  • Qi, Vescomte Xi De Tian 田僖子 田乞 ?-484 aC
  • Chang, Vescomte Chang De Tian 田成子 田恆 ?-468 aC
  • Pan, Vescomte Xiang De Tian 田襄子 田盤
  • Bai, Vescomte Zhuang De Tian 田莊子 田白 ?-411 aC
  • Vescomte Dao De Tian 田悼子 410-405 aC
  • Ai, Pòrti Tai de Tian, 田太公 田和 reconegut cossí lo Pòrti de Qi pel Rei de Zhou 404-384 aC

Ostal de Jiang remplaçada[modificar | modificar la font]

  • Ai, Pòrti Tai de Tian 齊太公 田和 404–384 aC
  • Shan, Pòrti Fei de Qi 齊廢公 田剡 383–375 aC
  • Wu, Pòrti Huan de Qi 齊桓公 田午 374–357 aC
  • Yinqi, Rei Wei de Qi 齊威王 田因齊 356–320 aC
  • Pijiang, Rei Xuan de Qi 齊宣王 田辟彊 319–300 aC
  • Di, Rei Min de Qi, "Emperaire de l'Èst" 齊愍王 田地 300–283 aC
  • Fazhang, Rei Xiang de Qi 齊襄王 田法章 283–265 aC
  • Jian, Rei de Qi 齊廢王 田建 264–221 aC

Conquistat per Qin

Vejatz tanben[modificar | modificar la font]

  • Sun Bin.

Referéncias[modificar | modificar la font]

  1. Eberhard