Nicolau de Mira

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar


Gtk-dialog-info.svg Aqueste article es sortit d'un traductor automatic e fa besonh d'unas correccions de gramatica, d'ortografia e de sintaxi.

Nicolau de Garda (supausadament nascut a Patara de Lícia, actual Turquia, c. 270 - Garda, près de l'actual Demre, Turquia, 346), tanben conegut coma Nikolaus a Alemanha e Sinterklaas (version cuerta de Sint Nicolaas) a Belgica e als Païses Basses, es lo nom comun de Nicolau, qu'auriá viscut pendent lo sègle IV a Anatolia (a l'ora d'ara Turquia). Es venerat coma sant per la Glèisa catolica e la ortodoxa.

Biografia[modificar | modificar la font]

Miniatura Anglesa, can. 1400-1440 (Denver, Berger Collection)
Pintura de Gerard David, 1510 (Edimburg, National Gallery of Scotland).
Pintura de Gherardo Starnina, can. 1422 (Lo Paso Museum of Art)
Icòna a la glèisa del Monastèri de Grgeteg, a Serbia.

Nicolau seriá nascut a Patara de Lícia, a l'Anatolia, entre lo 260 e lo 280, filh de Epifani e Joana, crestians de familha benestant. Mossardet coma crestian, demorèt orfe de pichon, a causa d'una pèsta e eretèt un ric patrimòni que consacrèt a l'ajuda als besonhs.

Auriá daissat lo sieu pòble per anar a Garda (actual Demre, Turquia) ont foguèt ordenat sacerdòt. A la mòrt de l'avesque, Nicolau foguèt aclamat pel pòble coma nòu avesque. Pendent la persecucion de Dioclecià[1] del 305 foguèt empresonat, en essent liberat per Constantí E lo Grand lo 313, en reprenent lo sieu prètzfach pastoral. Trabalhèt pel benestar de lo sieu pòble: pendent una grèu crisi, atenguèt que l'emperaire redusiguèsse los impòstes.

Moriguèt a Garda lo 6 de decembre, probablament l'an 343, benlèu al monastèri de Sió. Venerat coma sant dins del catolicisme dempuèi alavetz, se serián produsits de nombroses miracles a l'entorn de lo sieu cavòt. Foguèt sebollit a la catedrala de Garda; lo 1087, mas, las siás relíquies se portèron a Bari (uèi jorn a Itàlia), vila que demorèt amb el ligat dempuèi alavetz.

Veneracion[modificar | modificar la font]

A l'edat mejana foguèt patron dels navigaires, amb sant Elm, sant Antoni abat e santa Clara, coma se recuèlh en lo prefaci del Libre de l'Assolaçat de Mar.[2]

Lo patronatge de sant Nicolau demorèt rebatut arreu dels Païses Catalans: lo sant aguèt una capèla a la plaja de Barcelona, una a l'intrada del pòrt de Ciutadèla e n'a encara una, dempuèi lo sègle XIII, a Portopí, lo primitiu pòrt de Palma, ont i aviá un retaule gotic amb tres patrons (sant Nicolau, sant Antoni e santa Clara), òbra de mitjan sègle XIV a l'ora d'ara al Musèu de Mallorca. A Palma, a encara consacrada una de las quatre glèisas parroquialas medievalas, tengué capèla al Sieu e dins desparièras glèisas e a Mallorca se conservan tres retaules medievales mai del sant, amb scènas de la siá biografia.

A Alacant, Sant Nicolau es lo patron de la vila, e mai se pas totes o sabon ni o celèbran, e la cocatedral d'aquela populacion se nomenan de Sant Nicolau de Bari. Autras populacions amb una glèisa consacrada a sant Nicolau son lo Ametlla del Vallès, Calella, Gandia, Malgrat de Mar, Valéncia, èca.

A Barcelona, en bastir la segonda muralla, se li consacrèt un espital per gents arribadas de defòra près de las Drassanes e los alfóndecs, ont se bastiguèt après lo Convent de Sant Francesc de Barcelona.

Legendas[modificar | modificar la font]

Un òme va pensar, per ganhar de sòus, consacrar las siás tres filhas a la prostitucion, doncas que podiá pas las maridar amb degun. Nicolau, en prenent una bona quantitat de sòus, los endrabèt en un liròt e, a la nuèch, los lancèt dins l'ostal de l'òme. Faguèt lo meteis pendent tres nuèchs seguidas, de sòrta que las filhas podián aver dot e se maridar sens aver de prostituir-se.

Nicolau, ja avesque, passèt per una fonda. Lo amo seriá estat un marrit òme qu'auriá aucit tres mainats e los auriá meses a macerar per los emplegar coma carn als àpats. Nicolau los jairiá ressuscitat e punit lo posader. Èra per aquò considerat protector dels mainats.

Costums e de tradicions[modificar | modificar la font]

Sul advocacion a sant Nicolau dins lo cas de temporal, se coneis la costum de portar un pan nomenat pan de sant Nicolau que se lançava a la mar dins lo cas de temporala a fin de apaivagar-lo e qu'explica Vicenç Garcia en unas Decimalas del viatge per mar, que compausèt sus un temporal que passèt personalament amb lo Lloctinent o Virrei del Principat de Catalonha Francisco Hurtado de Mendoza:

Bisbetó[modificar | modificar la font]

Ligat a la proteccion dels enfants e los presents, dins los nòstres païses, avèm l'òbra hagiogràfica de la s. XIV, anonima e en nòvas rimades, intitulada Sermó de sant Nicolau e, a Montserrat, la tradicion medievala del Bisbetó. Aquela comença a se celebrar lo jorn de Sant Nicolau, patron dels escolans, que n'elegisson un que farà d'avesque dels mainats (bisbetó) e que comença lo sieu govèrn la nuèch dels Sants Innocents, del 27 al 28 de decembre, e disfressat d'avesque beneeix lo pòble dempuèi lo tròn episcopal e fa un sermó. Lo ton del sermó solie èsser humorístic e fasiá referéncia al fach qu'aviá subreviscut a la tuada de Herodes. Aquela costum antany se celebrava tanben a Girona, Lhèida, Mallorca e Vic e se conservan dos tèxtes medievales catalans del sermó, un en octosíl·labs aparellats e l'autre en codolades.

Presents als mainats[modificar | modificar la font]

Al Nòrd d'Euròpa sant Nicolau a una reputacion de donador de presents, perque se sona qu'ofrissiá presents als mainats paures; lo sieu papièr reven, doncas, al dels Reis d'Orient d'autras contrades: de sant Nicolau, Sint Niklaus en neerlandés, deriva la Santa Claus nòrd-american. Fòrça venerat encara uèi dins los païses del centre d'Euròpa per motius divèrses, dins lo Principat e al País Valencian sant Nicolau es considerat lo patron de la mainadèra, dels gojats e mainats de las escòlas e tanben dels escolans.[3]

Lo jorn del santoral consacrat a aquel sant es lo 6 de decembre, jorn en qué òm crei que comença lo viatge que portarà al barbut personatge dempuèi lo nòrd del continent, en portant de presents dins los ostals que la espèran. Lo jorn 6 de decembre es la data que començan tradicionalament las fèstas de Nadal, tal coma rebat la dicha: "Sant Nicolau òbri las fèstas de Nadal amb clau".

Captiris[modificar | modificar la font]

Lo jorn de San Nicolau se fan los captiris o captas realizadas pels enfants, nomenats popularament "nicolauets", “nicolaus” o “micolaus”.[4] Acompanhats per professors e familiales, los mainats recorron lo pòble marida per ostal e botiga per botiga en cantant tota mena de cançons tradicionalas. Lo cortègi recuèlh tot çò que las gents los dona e amb tot lo gach (doces, bevendas, fruchas, fruchs shuts) e los sòus qu'amassan, fan un grand àpat. dins qualques pòbles, los mainats van armats amb espasas e sabres de fusta, doncas sembla que antigament, aquel jorn, los enfants avián licéncia per percaçar e aucir los gals que se trobèsson pel camin, una costum que s'es transformat uèi en la preséncia d'un gal de carton. Se fa uèi encara a luòcs coma Cabassers, Àger, Gavà, Borriana o Vilobí del Penedès, entre d'autras.

Iconografia[modificar | modificar la font]

Lo se representa amb la indumentària pròpria d'un avesque, amb mitra e bàcul. Òbrasː

  • Capitells Del claustre de la Catedrala de Tarragona amb la representacion de qualques miracles de sant Nicolau
  • Retaule de Sant Nicolau, òbra de Jaume Cabrera (406-1412) a la Sedença de Manresa[5]
  • Crotz de Sant Nicolau, de Cervera (s. XV)
  • Retaule de sant Nicolau a Santa Maria de Mataró (s. XVII)[6]
  • Image de Sant Nicolau a la glèisa parroquial de Malgrat de Mar

Referéncias[modificar | modificar la font]

  1. Scanlon
  2. Masanés
  3. Fèstas de Sant Nicolau
  4. [Consulta: en 13 genièr 2016].
  5. Soler e Fonrodona

Tèmas ligats[modificar | modificar la font]

  • Paire Noel.
  • Sant Nicolau (Britten)

Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]

  • Quien Se Nicolás? La vida e las legendas de Sant Nicolau. (Castelhan)
  • Saint Nicholas Center La vida e las llegengdes de Sant Nicolau e tradicions de la fèsta de Sant Nicolau dins fòrça païses. (Anglés).