Le Bòsc Belet

Le Bòsc Belet; Valbeleix
Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Coordenadas
	Le borg del Bòsc Belet, dins la valada que se sòna del mèma biais.
	Armas
	Armas
	Geografia fisica
Coordenadas	45° 28′ 11″ N, 2° 59′ 17″ E
Superfícia	22,41 km²
Altituds; · Maximala; · Minimala	; 1 198 m; 670 m
	Geografia politica;
Region istorica	Auvèrnhe;
Estat	França;
Region; 84	Auvèrnhe Ròse Aups;
Departament; 63	Puèi de Doma ;
Cònsol	Catherine Gatignol (2008-2014)
	Geografia umana
Populacion; Populacion totala; (2013)	143 ab. Evolucion de la populacion; 146 ab.
Densitat	6,38 ab./km²
	Autras informacions
Gentilici	boscbeletaire/-a
Còde postal	63610
Còde INSEE	63440

Le Bòsc Belet (Valbeleix en francés) z-es una comuna occitana dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnha-Ròse-Aups.

Los abitants son los Boscbeletaires e las Boscbeletairas.

Geografia

Situat a 800 mèstres d'altitud, Le Bòsc Belet z-es situat dins le pargue naturau regionau daus volcans d'Auvèrnha, a 30 km de vès Soire, a 12 km de Bèça e a 16 km de la 'stacion de 'squí de Supèr Bèça.

Toponimia

Las atestacions son Balbelès en 1411, Boubellès en 1526, Valbeles-Bosbeleix en 1762, et Bostbeleix en 1789. Ven de l'occitan bòsc e de belet, "le bòsc gente/brave".

Dins le parlar de la comuna, se ditz [lə bu blø] e vèrs Picharanda [lə bo bli]^[1].

Luòcs Dits

Blata [ˈblatɒ] (fr. Blatte).
Boaud [bwaw] (fr. Bohaud).
Borlièir [burˈʎi] (fr. Broslier).
Bòsc de Mont [bo də mu] (fr. Bois de Mont).
Le Cabaret [lə kabaˈrə] (fr. Le Cabaret).
La Chavada [la t͡saˈvadɒ] (fr. La Chavade).
La Chasa [la ˈt͡sazɒ] (fr. La Chaze).
Las Colanjas [lis kuˈvãd͡zɒ] (fr. Les Collanges).
La Garda [la ˈgardɒ] (fr. Lagarde).
Marcenac [marsˈnæ] (fr. Marcenat). Los abitants se dison los marcenadaires.
Molin Leunard [muˈvø ʎuˈnær] (fr. Moulin de l'Espradou).
Molin de Chapelèir [muˈvø də t͡saˈplaj] (fr. Moulin de Sparanat).
Le Pasturau [lə pastyˈraw] (fr. Paturaux).
La Prada [la ˈpradɒ] (fr. La Prade).
Prat [præ] (fr. Prat).
Prat de Pònt [pra də pã] (fr. Pré du Pont).
Saut [saw] (fr. Val de Sault).
Sos la Viala [su la ˈzjɔvɒ] (fr. Sous la Viove).
La Valeta [la vaˈlətɒ] (La Valette). Los abitants se dison los valetons.
Le Verdièir [lə varˈɟaj] (fr. Le Verdier).
Le Vernet [lə varˈnø] (fr. Le Vernet). Los abitants se dison los varnetaires.
Vausèla [vuˈzɛlɒ] (fr. Vauzelle). Los abitants se dison los vauselaires.

Istòria

Pendent de nombrós sègles, la senhoriá del Bòsc Belet siguèt la proprietat de la familha poderosa de Sent Nectaire.

De 1526, e jusca la fin dau sègle XIX, una importanta fèira se teniá au mes d'aost, similària a aquela de vès Brelh (fr. Brion) sobre la comuna vesina de Compens. La fòrça d'aquelas fèiras, z-èra le marchandatge de bèstias, dins una region franc rurala e agricòla.

Le pònt Charras (nom francés), a la sortida del vialatge en direccion de Bèça, siguèt bastit dins le mitan de l'Atge Mejan. Le senhor del Bòsc Belet, que z-èra a partir per lei crosadas, z-aviá decidat la construccion d'aquel pònt per facilitar la travarsada de la Cosa del Bòsc Belet. Fasiá ofrir, 'bei chasca parsona que passava le pònt e que s'acquitava d'un dreit de passatge, un petit pan redond bombat, sonat « Pompa ». Aquel fait z-es a l'origina de la tradicion de la fèsta patronala de la Pentacosta, pendent la quanha, après la messa, une procession part per le pònt. Alòrs aquels pans e de briòchas son bailats 'bei los abitants.

Dins los temps, le 29 de juenh, jorn de la Sant Pèire, un pelerinatge partissiá del vialatge per jónher la cima del Pic Sant Pèire, ente i a sa crotz.

A la revolucion, le vialatge z-es fortament tochat per los evenaments, notadament sobre le plan religiós. Le clochèir e una partida de la vota de la glèisa son destruits, alòrs que le curat de la comuna, Paul Valeix, s'ensauva e que z-es finalament deportat coma curat refractari. Le curat Danglard, curat de Biaumont, son amic, contèt son parcors dins l'obratge De Clermont à Genève, journal d'un prêtre déporté en 1792. Le raconte relata, en defòra la destruccion parciala de la glèisa, le fait que de curats refractaris z-aurián celebrats de messas clandestinas dins la gròta nichada dins la Roche Nité. La glèisa z-es restaurada sos la restauracion, e le clochèir z-es 'chabat, dins sa fòrma actuala en 1835.

Pendent la segonda guiarra mondiala, de rets de resistents s'organison dins los luòcs isolats. Sinonim d'aquels luòcs de còps oblidats, i a, surplombant la valada de Saut, dins la ròcha dita de la plana, una gròta, d'origina volcanica, ente de resistents se son esconduts.