Jet Propulsion Laboratory
Lo Jet Propulsion Laboratory (« Laboratòri de recerca sus la propulsion per reaccion »), mai conegut per la sigla JPL, es un centre de recerca espacial de la NASA gerit per lo California Institute of Technology, creat en 1936 e situat à Pasadena (Califòrnia) als Estats Units. Dispausa d'una expertisa sens equivalent dins lo domeni de las missions espacialas roboticas. Al sen de l'agença espaciala americana, lo JPL desvolopa las missions d'exploracion del Sistèma Solar, especialament a destinacion de Mars (missions mars Exploration Rover, Mars Science Laboratory, InSight, Mars 2020...) e de las planetas extèrnas (Cassini, Europa Clipper...) aital coma de missions scientificas d'observacion de la Tèrra e d'astronomia espaciala. Le JPL gerís tanben lo malhum d'estacions terrianas Deep Space Network, que permet a l'agença espaciala de comunicar amb sas sondas espacialas interplanetàrias. Le JPL emplegava en 2017 aperaquí 6000 personas mas en 2025 subiguèt de fòrtas copas dins los efectius per tombar a 4500 personas [1]. Sul plan estatutari, s'agís d'un centre de recerca finançat per l'Estat federal mas gerit per un organisme privat (federally funded research and development center).
Lo JPL foguèt a l'iniciativa d'afogats de fusadas e de Theodore von Kármán, professor al famós California Institute of Technology (Caltech), dins la tòca d'efectuar de recercas sus la propulsion per motors-fusadas. A la velha de la Segonda Guèrra Mondiala, l'US Air Force se vira cap a n'aqueles especialistas per desvolopar de fusadas d'assisténcia a l'enlairament JATO per fin de permetre a sos bombardièrs de s'enlairar a partir de pistas de longor reducha. A la fin de la guèrra, lo centre de recerca conceviá de fusadas e missils de poissança creissenta pel compte de l'US Army. Al començament de l'èra espaciala, lo JPL contribuís al lançament del primièr satellit artificial american en fornissent à l'encòp los mejans de seguit, los estatges superiors del lançaire e lo satellit propriament dich (Explorer 1). Es una virada dins l'activitat del centre de recerca qu'es enterinada per son restacament en octobre de 1958 a l'agéncia espaciala civila americana tota novelament creada, la NASA. A comptar d'aquela data, lo centre desvolopèt sas competéncias dins lo domeni de l'exploracion del sistèma solar en escrivent d'unas de las pus bèlas paginas del programa espacial american, dont las missions Surveyor, Mariner, Voyager, Viking, Galileo, Cassini Huygens, MER et Mars Science Laboratory.