Imperatiu (gramatica)

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Salta a la navegació Salta a la cerca

En gramatica, l’imperatiu es un dels diferents mòdes gramaticals (amb l'indicatiu, lo condicional, lo subjonctiu, etc.).

Utilizacion[modificar | modificar la font]

L'imperatiu es un mòde gramatical exprimissent una injonction.

  • un òrdre o una comanda (exemples 1, 2) ;
  • una requista o un demanda (exemples 3, 4) ;
  • una exigéncia o une suplica (exemple 5, 6) ;
  • una invitacion (exemples 7, 8, 9) ;
  • un conselh (exemple 10) ;
  • una instruccion (exemple 11);
  • un desir, une benediccion o una malediccion (exemples 12, 13) ;
  • una preguièra (exemple 14) ;
  • una permission (exemples 15, 16).

Combinat amb una negacion, l'imperatiu permet entre d'exprimir:

  • una interdiccion (exemple 17) ;

mas pas necessàriament: tanben, pòt simplament exprimir:

  • un conselh.
  1. Manja ton entrepan!
  2. Calatz-vos!
  3. Gilbèrt, passa-me lo sal, se vos plai!
  4. Presta-me cinc èuros!
  5. Daissatz-me!
  6. Menatz-me al Consulat Terrian!
  7. Passa a l’ostal a l’escasença!
  8. Torna prene donc un talh de còca!
  9. Mogam lo cafè!
  10. Pren una aspirina e assaja de te pausar un pauc!
  11. Viratz a esquèrra al fuòc, puèi contunhatz en avant sus 50 mètres!
  12. Passa una bon jornada!
  13. Vai al diable!
  14. Pardona-nos nos ofensas!
  15. Fuma se vols!
  16. D'acòrdi, a ta partida de fotbòl, vai!
  17. Toca a pas res!
  18. Toca pas mon gredon!

Aquestas categorias son ni exclusivas ni estancas.

Caracterizan un vejaire pragmatic e social los diferents tipes d'actes de paraula qu'un imperatiu pòt realizar.

Conjugason dins la lengas indoeuropèas[modificar | modificar la font]

L'imperatiu es un mode atestat plan actiu en indoeuropèu, Mai sovent jo la forma del radical nud.

Anglés[modificar | modificar la font]

En anglés, s’utiliza l'infinitiu nud per exprimir l'imperatiu, levant la particula « to » que precedís normalament lo radical. La sola forme declinada de l'imperatiu es a segonda persona del singular, levat lo vèrb « to be » (èsser), realizat a l'imperatiu per « be » (Puslèu que la forma de l'indicatiu, « are »).

  • Come here. (Ven ! / Venètz !)
  • Be back by tonight. (Torna/ Tornatz aqueste ser.)
  • Let's go! (Amen!)

Occitan[modificar | modificar la font]

A l'imperatiu, en occitan, i a pas que lo present e lo passat, a la segonda persona del singular e a las primièra e segonda personas del plural. Pel passat s’utiliza las formas del subjonctiu

Neerlandés[modificar | modificar la font]

En neerlandés, l'imperatiu pòt mirar lo passat: Had geholpen ! « (auriai volgut que) aguèsses ajudat », e pòt tanben mirar Lo present.