Illusion

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Una illusion es une percepcion reconeguda coma diferenta de la realitat.

Espectacle e divertiment[modificar | modificar la font]

Sus l'empont[modificar | modificar la font]

Im Reiche der Illusion (« Dans le domaine de l'illusion »), attraction au Prater de Vienne en Autriche, photographiée par Emil Mayer entre 1905 et 1914.
Im Reiche der Illusion (« Dins lo mond de l'illusion »), attraccion al Prater de Vienne en Àustria, fotografia d'Emil MayerModèl:Lien entre 1905 e 1914.

Las arts de l'espectacle, amb los decòrs, los costums, los efièchs especials, etc., permeton als espectators de gausir d'un imaginari fortament espandit.

Los prestidigitators o illusionnistas cultivan l'art de l'illusion amb la complicitat embalausida d'aquestes que lo miran.

A l'ostal[modificar | modificar la font]

Dins l'espectacle musical, lo son estereofonic crea l'illusion auditiva de fonts de son entre las encenchas acosticas.

Illusions sensorialas[modificar | modificar la font]

Objèctes d'estudi[modificar | modificar la font]

Per que semblan prene en fauta lo foncionament dels senses, las illusions, quand son partejadas per un grand nombre de personas que presentan pas cap de patologia, donan als cercaires de las questions interessanaes sul sistèma de la percepcion. Mai sovent, los obligan e se separar d'una concepcion ont la percepcion seriá un encadenament de causas e d'efièchs anant de la realitat fisica cap a la consciéncia passant per d'organs especializats.

Dempuèi los començament de las recercas psicofisicas, Helmholtz indica al respècte de la percepcion visuala la necessitat d'explicar "cossí l'experiéncia pòt contradire l'experiéncia, e cossí d'elements levats de l'experiéncia pòdon produire d'illusions, pasmens se semblariá que l'experiéncia podèt nos ensenhar pas que le verai"[1] ».

Séguretat[modificar | modificar la font]

Dins un avion, l'abséncia de las marcas abitualas pòt menar a d'illusions persistentas.

Las illusions sensorialas son, per las personas s'ocupant de seguretat, un important objècte d'estudis aplicats.

Es subretot le cas dins los sistèmas complèxes coma l'aeronautica[2] ont es conegut que d'errors radicalas e persistentas pòdon menar a de catastròfas. L'illusion sensoriala espelís en companhá de las errors radicalas e persistentas que menan a la catastròfa: l'opinion erronèa informa la percepcion illusòria, que l'enforça[3].

Segon una estatistica dels EUA, en aviacion leugièra, la desorientacion espaciala per illusions sensorialas es responsable de 37 % dels accidents mortals, e en aviacion comerciala, segon un estudi britanic, son a l'origina de 12 % dels accidents[4].

Existisson de preocupacions semblablas dins la prevencion dels accidents de sotada e quitament los cirurgicals[5].

Classificacion[modificar | modificar la font]

Richard Gregory, un neuropsicològ britanic especializat dins la percepcion, faguèt una classificacion de las illusions visualas; los critèris de classament pòdon aisidament se generalizar a l'ausida e al tocar.

Lo cercaire deu pas tractar de biais identic dos fenomèns de natura diferenta. Lo classament de las illusions per origina permet d'evitar una explicacion embrolhada, ont un principi general simple, al respècte d'una foncion del sistèma, es satisfasent. Par exemple, l'illusion lunària pòt provocar e provoquèt mantunas d'explicacions plan engenhosas, e que totas contradison una partida de l'experiéncia, d'el moment que postulam l'origina dins l'atmosfèra, dins la retina o dins la percepcion de la disténcia, puslèu de considerar l'illusion coma une de las nombrosas insténcias d'una percepcion dels contrastes[6].

Classificacion de las illusions segon Richard Gregory[7]
Genre d'illusion Origina
Fisica Fisiologica Cognitiva
Ambiguïtats Brumas, ombres Cambra d'Almas
Movements aparents
Cub de Necker
Inversions figura/fons
Distorsions Estroboscopia
Desviacion dels rais luminoses
Adaptacions geometricas
Quinconces (Münsterberg)
Efièch de contraste
Illusions geometricas
Paradòxes Miralhs Desacòrdis entre canals
Efièchs consecutius de movement
Consténcias
Figuras impossiblas
Ficcions Arc de Sant Martin
Moirés
Imatges consecutius
Fosfèns
Contorns subjectius
Emplissatge de la taca cèca

Las limitas entre las categorias son subjèctas a discussion. Subretot, aquestas entre lo fisiologic e lo cognitiu son uèi indecisas; la psicologia s'interessa a de sistèmas fòrça elementaris e la fisiologia espandís son airal als sistèmas complèxes. Las doas disciplinas s'encontran dins las neurosciéncias, ont las illusions constituisson d'indices del mòde de foncionament dels senses.

Classificacion de las illusions segon Jacques Ninio[8]
Categoria Prototip visual Prototip auditiu Classificacion de Gregory
Limitas perceptivas Disc de Benham Bruch de la coquilha Fisiologica - Ficcions
Contrastes Bendas de Mach Fisiologica - Ficcions
Efièch Rawdon-Smith Fisiologica - distorsions
Segregacions, fusions Illusion d'Ouchi Fission melodica Cognitiva - Ambiguïtats
Complecions Contorns subjectius Restitucion auditiva Cognitiva - ficcions
Adaptacions Efièch Mc Collough Efièch Zwicker Fisiologica -ficcions
Constàncias Color de la luna Fisiologica - distorsions
Negligéncia de la aase Cognitiva - paradòxes
Marcas, localizacions La tèsta del colomb Cognitiva - paradòxes
Illusion de Deutsch Fisiologica - paradòxes
Arbitratges entre canals Illusions géométriques Cognitiva - distorsions
Dominança de l'imatge Cognitiva - paradxòes


Illusions memorialas[modificar | modificar la font]

A aquestas illusions basadas sus la reconeissença erronèa d'un fenomèn present, se pòt apondre las illusions ont se concep lo present convenablament, mas avèm l'impression d'un remembre, pasmens impossible; es lo sentiment de « déjà vu ». Coma dins las illusions sensorialas, aqueste sentiment ven d'una confrontacion problematica entre la memòria e la realitat verifiabla.

Literatura e filosofia[modificar | modificar la font]

Sigmund Freud, definís l'« illusion » coma una cresença qu'estructura la percepcion, sens pren en compte sa capacitat de produire d'efièchs.

De filosòfs prenguèron a còr de « destruire l'illusion »[9], implicant atal que la realitat, tal coma la percebon, es objectiva, e que la descripcion que ne donan es pas cap l'objècte d'una construccion mentala. Aquesta tendéncia tanben se vei pels autors que la pensada s'opau endacòm en tot punt: idealistas e materialista, crestians e atèus, scientistas e pragmatistas. Dins aquestes escrichs polemics, se pòt considerar illusion, cresença, supersticion, ideologia coma sinonims. Desmascar, desvelra, mostrar lo caractèr illusòri de las aparéncias o del biais comun de las considerar es una competéncia abituala de la retorica. Es qu'aquestas « illusions » produson d'efièchs a condition que sián partajadas. L'objècte de la retorica es justament de lor far substituir d'autras nocions, mai favorablas als intereses defenduts per l'orator.

Un autre corrent, sue l'apròche sembla mai a aqueste dels psicològs qu'utilizan l'illusion sensoriala coma indici, estudia las cresenças, supersticions, ideologias, coma rebats e instruments de manten de l'estructura sociala. Segon l'expression de James Sully "l'illusion dèu èsser considerada coma l'estat natural dels mortals" [10] ». Per eviter l'aspècte polemica ligat a la figura retorica del desvelament, l'antropologia sociala pòt designar las illusions collectivas coma « classificacions comunas ».

Vejatz tanben[modificar | modificar la font]

Bibliografia[modificar | modificar la font]

Articles connèxes[modificar | modificar la font]

Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]

  1. Hermann von Helmholtz, Optica fisiologica, (lire en ligne), p. 574
  2. Gouvernement français, Ministère des transports, Illusions sensorielles 27 novembre 2013.
  3. Christian Morel, Les décisions absurdes, París, Gallimard/NRF,
  4. Dr. Christian Gomez, « Médecine aéronautique », s.d.
  5. « Les chirurgiens peuvent apprendre des pilotes: place du facteur humain en chirurgie », sur sciencedirect.com.
  6. Gregory 2009, p. 200-2003 ; discussion en détail : modèl {{Ligam web}} : paramètre « url » mancante paramètre « titre » mancant.
  7. Ninio 1998, p. 41.
  8. Ninio 1998, p. 44.
  9. Clair, {{{2}}},
  10. Sully1889, p. 2.