Guilhèm Lavabre
Guilhèm Lavabre (Puèglaurenç, Tarn, 1755 – Tolosa, 23 de març de 1845) foguèt un sabatièr occitan. Compausèt la cançon La Garison de Marianna, qui donèt son nom a Marianna, allegoria de la Republica Francesa.
Biografia
[modificar | modificar lo còdi]Joventut
[modificar | modificar lo còdi]Nascut a Puèglaurenç en mai de 1755[1], Guilhèm Lavabre aviá una botiga de sabatièr dins la carrièra Folimon, denaut de la vila. Èra tanben poèta quand s'escasiá.
Composicion de La Garison de Marianna
[modificar | modificar lo còdi]-
Tèxt original de la cançon
Pendent la Revolucion francesa, entre setembre de 1792 e la fin de l'annada, escriguèt aquela cançon en occitan en prenent un aire tirat de Les deux petits Savoyards, una comedia de Nicolas Dalayrac[2][3], creada en 1789. I nomma la Republica « Marianna », en utilizant un prenom fòrça espandit dins sa region[4]. De mai, una de sas sòrres s'apelava Marianna[5].
Dins la cançon, Marianna es malauta, çò qu'es una metafòra de França rosigada per la monarquia : la garison es la Revolucion. Es a çò que pareis la primièra mencion d'aquel prenom associat a la Republica.
S'espandiguèt dins tota Occitania, mas sens mai. Après seissanta ans, arribèt finalament a París e devenguèt lo nom de l'un dels simbòls republicans francés principals. Calguèt çaquelà esperar 1976 per que d'abitants de Puèglaurenç trobèssen un manuscrit de la musica e faguèssen conéisser Guilhèm Lavabre coma « paire » de Marianna.
Paraulas
[modificar | modificar lo còdi]- La Garison de Marianna
- Marianna, tròp atacada
- D’una fòrta malautiá,
- Èra totjorn maltractada,
- E moriá de caitivièr.
- Lo Medecin
- Sens la garir,
- E nèit & jorn la fasiá sofrir
- Lo novèl Poder exécutif
- Ven d’i far prene un vomitif
- Per i desgatjar lo palmon :
- Marianna se tròba milhor (bis).
- Un gran de lista civila[6]
- Es un remèdi fatal,
- Que dins lo còs ten la bila,
- Aumenta totjorn lo mal ;
- E los remèdis
- De Loís
- Son pas bons ; jamei l’òm no'n garís
- Mai una onça d'Egalitat
- E dos gramas de Libertat
- I an plan desgatjat lo palmon ;
- Marianna, etc.
- La sagnada favorabla
- Qu’agèc lòc lo dètz d'agost[7]
- A Marianna, tant aimabla,
- A fait ratrapar lo gost :
- Lo mal maudit
- A lèu fugit
- Quand òm pòt ratrapar l’apetit :
- Un bricon d’òli de Servan[8]
- Un pauc de siròp de Rolland[9]
- I an plan desgatjat lo palmon :
- Marianna, etc.
- Dillon[10], Kellerman[11], Custine[12],
- An començat de caçar
- La tròp maissanta vermina
- Qu'a mancat de l'estofar
- E lo dedins
- Dels intestins
- Seràn lèu sens de vèrms tan malins,
- E l’elixir de Dumouriez[13],
- Fretat a la planta dels pès,
- Li a plan desgatjat lo palmon :
- Marianna, etc.
- Cal una presa de Niça[14]
- Doas pinçadas d'emigrants,
- Per dissipar la malícia
- D’aquel mal qu’èra tan gran,
- E ric a ric
- A l’alambic
- Passar la somission de Brunswick[15]
- Lo matin, se levant del lèit,
- L’evaporacion de Clerfayt[16]
- I a plan desgatjat lo palmon,
- Marianna, etc.
.JPG)
- Montesquiu, bon patriòta,
- De Marianna, medecin,
- Vòl, amb de grais de marmòta[17],
- Totalament la garir,
- Anselme[18] enfin
- Caça lo verin
- Al sang vas far prene un autre trin ;
- Alara son còs epurat,
- De mauvais levant desgatjat,
- Marianna en plena garison,
- De la santat serà la flor.
- Per lo sans-culotte Lavabre
Fin de vida
[modificar | modificar lo còdi]Guilhèm Lavabre daissèt Puèglaurenç e sa familha per s'installar a Tolosa. Coneissèt pas la glòria ni la riquesa, e mai escriguèsse qualques poèmas pro celèbres. Publiquèt en 1811 un recuelh de tres poèmas titolat Pièces fugitives de Guillaume Lavabre garçon cordonnier, l’un dels quals es en occitan. S’agís d'una òda a Pèire Godolin[5]. Oportunista, escriguèt un quite poèma a la glòria dels Borbons, al moment del tornar de Loís XVIII (Le Lys et l'Olivier). Moriguèt lo 23 de març de 1845, a l'espital de La Grava a Tolosa. Èra vièlh de 89 ans[19].
Nòtas e reféréncias
[modificar | modificar lo còdi]- ↑ .https://data.bnf.fr/fr/ark:/12148/cb13009144n
- ↑ https://www.ladepeche.fr/article/1999/09/19/233143-la-marianne-est-tarnaise.html
- ↑ https://fr.wikipedia.org/wiki/Les_Deux_Petits_Savoyards
- ↑ https://www.grandsudinsolite.fr/1284-81-tarn-le-berceau-de-marianne--embleme-de-la-republique.html
- ↑ 5,0 et 5,1 Robert Marty, Marianne fille de Puylaurens ou Comment fut baptisée la République !, (en francés). Puèglaurenç, IEO, 2007, 63 p. ISBN 978-2-85910-418-4.
- ↑ Moneda donada al rei.[1]
- ↑ Lo 10 d’aost de 1792 : casuda de la monarquia.[2]
- ↑ General de la Revolucion.[3]
- ↑ Ministre de l’interior. [4]
- ↑ Deputat de la noblessa, puèi general de la Revolucion, aguèt pas çaquelà un ròtle clar : un còp revolucionari e un còp partisan de la reialtat.[5]
- ↑ General revolucionari.[6]
- ↑ General de la Revolucion.[7]
- ↑ General de la Revolucion. [8]
- ↑ Batalha de la Revolucion, lo 28 de setembre de 1792.[9]
- ↑ Cap de l’armada prussiana.[10]
- ↑ Feldmarschall de l’armada austriana.[11]
- ↑ Allusion a la presa de Chambéry per Montesquiu lo 22 de setembre de 1792. La region produsiva d'òli de marmòta o afaton. Lo marmotièr es una sòrta de prunièr salvatge apelat tanben afatonièr. [12]
- ↑ General de la Revolucion que prenguèt Niça. [13]
- ↑ Olivier et Paula Astruc, Les mystères du Tarn, De Borée, 2007, 408 p. (ISBN 9782844945075).
Veire tanben
[modificar | modificar lo còdi]Bibliografia
[modificar | modificar lo còdi]- Maurice Agulhon; Pierre Bonte, Marianne : les visages de la République, (en francés). París: Gallimard, coll. « Découvertes Gallimard / Histoire (no 146) », p. 128 p, 1992. ISBN 2-07-053208-9.
- Robert Marty, Marianne fille de Puylaurens ou Comment fut baptisée la République !, (en francés). Puèglaurenç, IEO, 2007, 63 p. ISBN 978-2-85910-418-4.
- Actes du Colloque de Puylaurens 15, 16, avril 1989 (en francés), https://storage.canalblog.com/54/46/1182834/129235392.pdf