Expedicion Endurance

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche


Gtk-dialog-info.svg Aqueste article es sortit d'un traductor automatic e fa besonh d'unas correccions de gramatica, d'ortografia e de sintaxi.
LEndurance amb tot lo velatge desplegat (can. 1915)

L'expedicion imperiala transantàrtica (1914–1917), mai coneguda coma expedicion Endurance, foguèt la darrièra expedicion importanta de l'edat eroïca de la exploració de l'Antartida. Dessenhada per Sir Ernest Shackleton, aspirava a èsser la primièra a traversar per tèrra lo continent antartic. Après que lo 1911 l'expedicion Amundsen arribèsse al Pol Sud, Shackleton diguèt que la travessia del continent èra l'"unic grand objectiu principal dels viatges antartics".[1] L'expedicion atenguèt pas complir aquela intencion, mas es remembrada coma una istòria epica de heroisme e subrevivença.

Shackleton èra estat a l'Antartic entre lo 1901 e lo 1904 en fasent partida de l'expedicion Discovery del Capitani Scott, e aviá liderat l'expedicion Nimrod entre 1907 e 1909. La nòva expedicion requerissiá, d'una banda, una tripulació principala que navegarie pel mar de Weddell e que desembarcaria a la còsta aperaquí a la latitud 78°S, près de la baia Vahsel, coma preparacion per una marcha transcontinental en direccion cap la mar de Ross, tot en traversant lo Pol Sud. Parallèlament, un grop de supòrt, l'equipa de la mar de Ross, viatjariá al costat opausat del continent, establiriá un campament a l'estrech McMurdo, e dempuèi preparariá ailà una sèria de depauses de porgiment al cors de la barrièra de gèl de Ross, al pè del glacièr Beardmore. Aqueles magasèms lor caliá èsser essenciales per la subrevivença de l'equipa transcontinental, doncas que portarián pas pro de provisions per far tota la travessia. L'expedicion dispausava de dos vaissèls: lo Endurance, que portariá l'equipa de Shackleton pel mar de Weddell, e l'Aurora, a las òrdres del capitani Aeneas Mackintosh, que portariá l'equipa de la mar de Ross fins a l'estrech McMurdo.

Lo Endurance demorèt atrapat al gèl del mar de Weddell abans d'arribar a la baia Vahsel, e malgrat los esfòrces per liberar lo vaissèl, se n'anèt a la deriva cap al nòrd en un blòc de gèl pendent l'ivèrn antartic de 1915. Fin finala, lo gèl esclafèt e enfonsar lo vaissèl, e daissèt sul gèl los 28 òmes de la tripulació, que se vegèron someses a una sèria de duras pròvas: de meses d'espera en campaments improvisats sul gèl, un viatge en bots salvavides dins l'isla Elephant, una segonda travessia de 1.300 km en un bot dubèrt, lo James Caird, e aver de traversar las montanhas de Georgia del Sud, per, fin finala, èsser totes rescatats sens ni una sòla bassa. Mentretant, l'equipa de la mar de Ross li calguèt véncer de grandas dificultats per acomplir la siá mission, après que l'Aurora foguèsse arrancat de las siás amarres pendent un vendaval e pas poder retornar. Los depauses s'installèron coma èra previst, mas l'operacion costèt tres vidas.

Mapa de las vias maritimas de la Endurance, lo James Caird e l'Aurora, la rota de porgiment terrèstre de l'equipa de la mar de Ross e la via terrèstre planejada per l'equipa de la mar de Weddell dirigida per Ernest Shackleton en la siá expedicion imperiala transantàrtica de 1914-1915:

Preparatius[modificar | modificar la font]

Originas[modificar | modificar la font]

Shackleton Aviá viscut inquiet e sens gaires objectius après lo sieu retorn de l'expedicion Nimrod lo 1909, malgrat la reconeissença publica perque aviá atengut la hita d'arribar al "ponch mai austral" a 88° 23′ S. Se convertiguèt, en paraulas del pionièr esquiaire britanic Sir Harry Brittain, en "un trosset de cavalièr indecís".[2] La natura de las siás futuras operacions antarticas dependiá ara dels succèsses de Scott a l'expedicion Tèrra Nòva, qu'aviá començat a Cardiff en julhet de 1910.

Amb la notícia de l'inesperada conquista del Pol Sud de la part de Amundsen, lo 11 de març de 1913, lo Pol Sud quitèt d'èsser un objectiu, amb independéncia del que poguèt aténher l'expedicion de Scott. Shackleton Escriguèt: "La descobèrta del Pol Sud serà pas la fin de las exploracions antarticas".[3] La prèpa operacion, disiá, "li caldriá èsser un viatge transcontinental de mar a mar, en crosant lo pol".[4] Podiá pas èsser segur qu'aquel trabalh li correspondèsse a el, perque i aviá d'autres candidats. Lo 11 de decembre de 1911 una expedicion alemanda comandada per Wilhelm Filchner aviá navegat dempuèi Georgia del Sud amb l'intencion de penetrar al mar de Weddell, establir una basa al sud e dempuèi ailà ensajar crosar lo continent fins a la mar de Ross.[5] A fins de 1912 Filchner se retirèt cap a Georgia del Sud, en avent fracassat en lo sieu assag d'establir una basa.[5] Totun, los possibles ponches de desembarcament que descobriguèt a la baia Vahsel, près dels 78° de latitud, foguèron reculhits per Shackleton e incorporats als plans de la siá expedicion.[6]

Ras de las inquietants notícias sul destin del capitani Scott e los sieus companhs en lo retorn de lo sieu viatge al Pol Sud, Shackleton inicièt los preparatius per la siá pròpria expedicion transcontinental. Sollicitèt supòrt financièr, entre d'autras, a Tryggve Granda, de l'expedicion de Scott, e a l'exprimièr ministre Lord Rosebery, que i mostrèron pauc interès. Grand foguèt evasiu, Rosebery taxatiu: "Jamai pas soi estat dispausat a consacrar ni un centim als povàses".[7] Recebèt mai supòrt de William Speirs Bruce, cap de l'expedicion Antartica Nacionala Escocessa de 1902–1904, qu'aviá de plans per una travessia antartica dempuèi 1908, mas qu'aviá abandonat lo projècte per manca de fons. Bruce acceptèt encantat que Shackleton adoptès los sieus plans, e mai se a la fin lo plan anonciat per Shackleton li semblèt pauc.[8] Lo 29 de decembre de 1913, après aquerir lo compromís de retorn financièr, faguèt public la siá anóncia en una carta al jornal The Times.[9][10]

Lo plan de Shackleton[modificar | modificar la font]

Shackleton Donèt a la siá expedicion lo grandiloqüent títol d'"expedicion imperiala transantàrtica", e per provocar l'interès del grand public editèt un programa detalhat al començament de 1914.[1] L'expedicion comptariá doas equipas e dos vaissèls. L'equipa del mar de Weddell viatjariá al Endurance e agiriá dins l'airal de la baia Vahsel, ont catorze òmes desembarcarien e sièis d'eles, jol comandament de Shackleton, formarián lo grop transcontinental.[11] Aquel grop, amb 100 cans, dos trineus motoritzats e l'equipa, que "contendriá tot aquò que l'experiéncia del cap e los sieus assessors expèrts suggeriguèsson", emprendriá lo viatge de 2.900 km en direccion cap la mar de Ross.[1][12] Los uèch membres restants farián de trabalhs scientifics: tres se n'anarián dins la tèrra de Graham, tres a Enderby Land e dos se demorarián al camp base.

L'equipa de la mar de Ross viatjariá amb l'Aurora; anarián a la basa de la mar de Ross, a l'estrech McMurdo, qu'èra al costat opausat del continent. Après desembarcar, "installarián de magasèms en la rota del grop transcontinental per los sosténer en la siá marcha cap al sud, e farián tanben d'observacions geologicas".[1] Lo papièr de l'equipa de la Mar Ross èra vitala; l'equipa de Shackleton portariá de porgiments sufisents solament per arribar al pè del glacièr Beardmore. La siá subrevivença pendent los darrièrs 640 km fins a la basa de la mar de Ross dependriá dels magasèms que se serián installats en coordenades predeterminadas al cors de la barrièra de gèl de Ross.

dins lo sieu programa Shackleton exprimissiá clarament l'intencion que la travessia li caliá debanar a la primièra estacion de 1914–1915.[1] Mai tard veiriá la improbabilitat d'o far, e li caldriá aver informat MacKintosh, a la carga de la tripulació de la mar de Ross, del cambiament de plans. Malastrosament, segon Ernest Perris, correspondent del Daily Chronicle, aquel cable jamai pas s'envièt, una omission que complicava innecessàriament lo trabalh de l'equipa de la mar de Ross en aquela primièra estacion.[13]

Finanças[modificar | modificar la font]

Shackleton Pensava qu'auriá de besonh 50.000 liures (unes 2,2 milions de liures del 2008) per avançar la version mai simpla de lo sieu plan.[14] Preteniá pas atraire lo public: "[Eles] causan d'inacabablas preocupacions comptables".[15] Lo metòde de finançament escuelhut foguèt sollicitar de contribucions de patrocinadors rics. Aquel procès s'inicièt a començaments de 1913, inicialament amb pauc succès.[16] La siá primièra aportacion significativa arribèt en decembre de 1913, quand lo govèrn li ofriguèt 10.000 liures, una soma utila, mas solament la mitat de la qu'avián aportat per permetre a Shackleton pagar los deutes del Nimrod.[14][17] La Royal Geographical Society, de qui esperava pas res, li donèt 1.000 liures (segon Huntford, Shackleton, en un grand gèst, los diguèt qu'auriá de besonh solament la mitat d'aquela soma.[18] Lo temps s'acabava, e las aportacions s'atenguèron fin finala pendent la prima e de començaments de l'estiu de 1914. Dudley Docker, Del Birmingham Small Arms Companh (BSA), donèt 10.000 liures; la rica hereva del tabac Janet Stancomb-Wills donèt una soma "generosa" (la quantitat se revelèt pas), e, en junh, l'industrial escocés sir James Caird donèt 24.000 liures.[19] "Aquel magnific present me libèra de tota l'ànsia", declarariá Shackleton al Morning Post.[20] Shackleton Aviá ara los sòus per contunhar. Per 11.600 liures aqueriguèt un vaissèl de 300 tonas nomenadas Polaris, bastit pel explorador bèlga Adrien de Gerlache per una expedicion a Spitsbergen.[21] Lo projècte s'èra suspenut e lo vaissèl passèt a èsser disponible.[22] Shackleton Lo reanomenà Endurance, en rebatent lo sieu lèma familial "By endurance we conquer" ("Per la resisténcia, conquistam").[14] Aqueriguèt tanben, per 3.200 liures, lo vaissèl Aurora —utilizat a l'expedicion de Douglas Mawson—, de las drassanes de Hobart (Tasmania) per l'emplegar per l'equipa de la mar de Ross.

La quantitat totala recuelhuda per Shackleton es incerta, doncas que se coneis pas la donacion de Stancomb-Wills. Totun, los sòus, o melhor, la manca de sòus, obsessionèt l'organizacion de l'expedicion.[23] Coma mesura economica la proporcion de fons assignat a l'equipa de la mar de Ross foguèt redusida a la mitat, e lo sieu comandant, Aeneas Mackintosh, o descobririá solament en arribar a Australia per començar l'operacion.[24] Mackintosh Li calguèt regatejar e reclamar de sòus e de porgiments per far possible la siá part de l'expedicion.[25] La manca de sòus dificultèt tanben l'operacion de rescat de l'equipa de la mar de Ross quand, lo 1916, aquela o aguèt de besonh.[26] Shackleton Foguèt fòrça actiu per recuperar de despensas après lo sieu retorn. Vendèt los dreches exclusius de l'istòria de l'expedicion al Daily Chronicle, e creèt l'Imperiala Trans Antarctic Film Syndicate per aprofechar los dreches d'image de la pellicula.[27][28]

Tripulació[modificar | modificar la font]

Frank Worsley, que va capitanejar lo Endurance.

I aguèt pas escassetat de volontaris per s'apuntar amb Shackleton: recebèt mai de 5.000 peticions, compresa una de "tres gojatas esportiuas".[29][30] Fin finala la tripulació se limitèt a 56 òmes, 28 per cada braç de l'expedicion.[31] Shackleton Escuelhèt Frank Wild coma segond comandant, qu'èra ja estat amb el a l'expedicion Discovery, a la Nimrod e aviá participat a la marcha per arribar al ponch mai austral lo 1909. Wild veniá de tornar de l'expedicion Australiana Antartica de Mawson. L'oficial en cap de Tom Crean, un eròi de la Tèrra Nòva, foguèt nomenat segond oficial, amassa amb un autre expèrt de l'Antartic, Alfred Cheetham, coma tresen oficial.[32] Dos veteranes mai del Nimrod foguèron assignats a l'equipa de la mar de Ross: lo sieu capitani, Aeneas Mackintosh, e Ernest Joyce.[33] Per capitanejar lo Endurance, Shackleton aviá volgut comptar amb John King Davis, qu'aviá capitanejat l'Aurora pendent l'expedicion Australiana Antartica, mas Davis o refusèt, en pensant que l'entrepresa èra "condemnada al fracàs"; aital doncas, Shackleton donèt la carga a Frank Worsley, que, segon se sonava, s'èra apuntat a l'expedicion après se n'assabentar en un sòn.[22][34] L'equipa de sièis scientifics qu'acompanhavan lo Endurance èra format de dos cirurgians, Alexander Macklin e James McIlroy; lo geòleg James Wordie; lo biologista Robert Clark; lo fisic Reginald James, e lo meteorològ Leonard Hussey, qu'editariá la narracion de Shackleton sus l' expedicion South. Lo fotògraf Frank Hurley e l'artista George Marston assegurarián la documentacion en images de l'expedicion.

La composicion finala de l'equipa de la mar de Ross seriá critica. Qualqu'uns dels qu'èran sortits de la Grand Bretanha cap a Australia per embarcar a l'Aurora i renoncièron abans de salpar cap a la mar de Ross, e un grop ample de la tripulació foguèt en dobtant fins a la darrièra minuta.[35] Solament Mackintosh e Joyce avián qualque experiéncia antartica prealabla, extrèmament limitada en lo cas del primièr.

Expedicion[modificar | modificar la font]

L'equipa del mar de Weddell[modificar | modificar la font]

Viatge a travèrs del gèl[modificar | modificar la font]

Lo Endurance daissèt Plymouth lo 8 d'agost de 1914; s'arturèt brèvament a Buenos Aires, ont embarquèron Hurley, William Bakewell e lo polissó Perce Blackborow, que s'apondèron a la tripulació.[36] Après una longa estancada d'un mes a Grytviken, Georgia del Sud, lo Endurance partiguèt cap a l'Antartida lo 5 de decembre. Dos jorns mai tard, Shackleton s'estonava en se trobar la banquisa fòrça cap al nòrd, a la latitud 57° 26′ S,[39] e forcèt lo vaissèl a manobrar. Pendent los jorns seguents aguèron mai picadas amb blòcs de glaç, fins que lo 14 de decembre lo gèl foguèt pro espés per arturar lo vaissèl pendent 24 oras. Tres jorns mai tard lo vaissèl s'arturava un autre còp. Shackleton Comentèt: "M'aviá preparat per condicions malaisidas al mar de Weddell, mas comptava que los blòcs serián mai liures. Çò que nos trobàvem èra gèl fòrça dens e d'un caractèr fòrça obstinat".[40]

Trabalhs per liberar lo vaissèl.

L'avançada se retardava per las frequentas estancadas fins que las sondas dobriguèron lo passatge e lo Endurance poguèt contunhar cap al sud sens s'arturar fins al 22 de decembre. Aquel seriá lo ritme en las doas setmanas seguentas, amb lo vaissèl en s'endintrant al mar de Weddell. Posteriors retards van alentir lo progrès pendent los primièrs jorns de 1915, e mai se entre lo 7 e lo 10 de genièr un trajècte long cap al sud los portèt al bòrd de la paret de gèl de 30 mètres que mascarava la region litorala antartica de Coats Land, descobèrta lo 1904 per William Speirs Bruce, que li donèt nom.[37] Lo 15 de decembre lo Endurance èra a tocar d'un grand glacièr, la que formava près d'el una baia que semblava un luòc excellent per desembarcar. Totun, èran tròp al nòrd de la baia Vahsel, "a l'excepcion de dins lo cas d'extrèm besonh", una decision que, mai tard, Shackleton se penediria.[38] Lo 17 de genièr, après un long trajècte de 200 quilomètres, lo vaissèl n'arribèt als 76° 27′ S; la tèrra qu'observavan foguèt nomenada Caird Coast per Shackleton en onor de lo sieu patrocinador principal. Lo tempèri los obliguèt a se refugiar varats a sotavent.

Èran al bòrd de la còsta de Luitpold, a l'extrèm mai austral de la siá destinacion, la baia Vahsel. L'endeman, lo vaissèl derivèt unes 23 quilomètres cap a l'oèst, contunhèt cap al sud e, mai tard, leugièrament en direccion nòrd-oèst abans de s'arturar totalament.[39] La posicion èra 76° 34′ S, 31° 30′ W. Demorèt lèu clar que lo Endurance èra atrapat al gèl.[38] Contunhavan los esfòrces per lo liberar, e lo 14 de febrièr Shackleton ordenèt als sieus òmes talhar lo gèl amb cisells, punxons, sèrras e pics per gardar de dobrir un passatge, mas l'esfòrç resultèt ne va. Shackleton Abandonèt pas tota l'esperança de se liberar, mas prevesiá ja la "possibilitat d'aver de passar un ivèrn a la inhòspita superfícia de la banquisa".[40]

Deriva del Endurance[modificar | modificar la font]

Shackleton E Wild entre las crestas de gèl de la banquisa.

Lo 21 de febrièr, lo Endurance avançava rapid, arribèt a la siá latitud mai australa, 76° 58′ S, e se comencèt après a mòure de forma contunhada cap al nòrd amb la plataforma de gèl.[41] Lo 24 de febrièr Shackleton, que s'avisava que serián en perilh pendent l'ivèrn, ordenèt abandonar la rotina de vaissèl. Los cans foguèron traches de la tampa e foguèron installats en caneres de gèl o dogloos, del temps que l'interior del vaissèl se convertiguèt en estanças adaptadas pels divèrses grops de la tripulació: oficiales, scientifics, enginhèrs e marinièrs. S'ajustèt l'equipa de ràdio, mas èran tròp luènh per recebre o emetre de senhals.[42]

Per çò qu'es de la possibilitat de se liberar, Shackleton èra conscienta del recent exemple del vaissèl de Wilhelm Filchner, lo Deutschland, qu'èra demorat bloquejat pel gèl dins la meteissa zòna tres ans abans. Après que manquèsson los assages de Filchner d'establir una basa dins tèrra fèrma a la baia Vahsel, lo sieu vaissèl Deutschland demorèt atrapat lo 6 de març de 1912, a unes 320 quilomètres de la còsta de Coats Land. Sièis meses mai tard, a la latitud 63° 37′, lo vaissèl demorèt liure e se dirigiguèt a Georgia del Sud. Una experiéncia similara poiriá permetre a la Endurance far un segond assag per arribar a la baia Vahsel a la seguenta prima antartica.[5]

Pendent febrièr e març la velocitat de la deriva del gèl foguèt fòrça bassa. A la fin de març Shackleton calculèt que lo vaissèl aviá viatjat solament 155 quilomètres dempuèi lo 19 de genièr.[47] Totun, en arribar l'ivèrn la velocitat aumentèt, e la condicion del gèl circumdant cambiava. Lo 14 d'abril Shackleton enregistrava lo blòc prèp, que "se acumulava e que se desplaçava contra las massas de gèl"; se lo vaissèl foguèsse atrapat en aquela pertorbació "s'esclafariá coma un clèsc d'uòu".[47] En mai, en acabar los meses d'ivèrn, lo vaissèl èra a 75° 23′ S, 42° 14′ O, e anava encara a la deriva, generalament en direccion nòrd. Seriá aital coma a minim quatre meses abans que la prima donèsse l'oportunitat d'una dubertura del gèl, e èra possible que lo Endurance se liberès pas a temps per repetir lo viatge cap a l'airal de la baia Vahsel.[43] Shackleton Soscava sus la possibilitat de trobar un camp de desembarcament alternatiu a la còsta occidentala del mar de Weddell, se foguèsse possible arribar a aquel luòc. "Mentretant, esperarem ", escriguèt.[47]

Los cans en gardant lo Endurance a l'estapa finala de la siá deriva, de moments abans de s'enfonsar al fons del mar de Weddell.

Los escures meses d'ivèrn de mai, en junh e en julhet serián relativament tranquils, e lo principal prètzfach de Shackleton foguèt se manténer en forma, s'entrenar e manténer la morala, un prètzfach que, segon sembla, acomplissiá amb mestria; jogauen a fotbòl e fasián de corsas de cans al gèl e teatre als sers.[44] Los primièrs senhals de la trencadura del gèl arribèron lo 22 de julhet e lo 1 d'agost, pendent un vendaval del sud-oèst amb nèu en pesant. Lo Endurance èra a la posicion 72° 26′ S, 48° 10′ O e lo banc de glaç comencèt a se trincar a tot l'environ del vaissèl, la pression forçava las massas de gèl jos la quilla e provocava una importanta escora a bavor. La posicion èra perilhosa; Shackleton escriguèt: "L'efièch de la pression a l'entorn nòstra èra impressionant. Immenses blòcs de gèl [...] Se levavan lentament fins que sautavan coma pinyols de cerièra aixefats entre los dits [...] Se qualque còp lo vaissèl demorès atrapat fermament, lo sieu destin seriá marcat".[50]Totun, lo perilh passèt, e las setmanas seguentas foguèron tranquillas.

A començaments de setembre reapareguèron d'importants còps de mar, que contunharián intermitentment. Lo 30 de setembre lo vaissèl suportèt "la pièger pression qu'ajam experimentat". Resistiguèt çò que lo sieu capitani, Worsley, descriguèt coma "una terribla pression que nos lançava d'un costat a l'autre coma una baldufa una dotzena de còps".[45] Shackleton Aviá informat prèviament Worsley que cresiá que lo Endurance seriá probablament destruit quand se liberès del gèl.

E mai se lo Endurance s'èra mostrat capable de resistir d'enòrmas pressions, la situacion del vaissèl èra ara espantosa, e lo 24 d'octòbre lo costat de estribord piquèt contra una granda panna. La pression del gèl sul costat del vaissèl aumentava, fins que lo buc comencèt a virar e a estellar-se; alavetz l'aiga comencèt a dintrar al vaissèl. Quand lo costellam se trinquèt faguèt un bruch terrífic que los marinièrs mai tard descriurián coma los que produsisson los "grands fuòcs artificiales e l'explosion de las armas".[46]

Davalèron al gèl los porgiments e tres bots salvavides, mentre la tripulació ensajava refortilhar lo buc del vaissèl e pompar l'aiga defòra, mas après qualques jorns, lo 27 d'octòbre de 1915, e amb temperaturas de -25 °C, Shackleton se vegèt forçat a donar l'òrdre d'abandonar lo vaissèl. La posicion lo jorn de l'abandon èra 69° 05′ S, 51° 30′ O. Lo vaissèl naufragat se mantenguèt surant pendent unas setmanas que la tripulació salvèt pendent el força de porgiments e materiales, en i comprenent las fotografias e de camèras de Hurley, que, inicialament, s'èran demorats dins.[47] De detlas, aperaquí, 550 fotografias en placas de veire, Hurley escuelhèt las 150 melhoras, lo maximal que se poiriá portar, e li calguèt trincar la rèsta.[48]

Campament al gèl[modificar | modificar la font]

Amb la pèrda del vaissèl, l'idèa d'un viatge transcontinental se li caliá abandonar, e se li caliá centrar lo foguièr de l'expedicion en una mèra subrevivença. Amb aquela fin, Shackleton voliá transportar la tripulació dins l'isla Snow Hill, basa de l'expedicion suedesa de Otto Nordenskiöld de 1902–1904, ont se lor caliá trobar las provisions d'emergéncia; o plan dins l'isla Paulet, ont Shackleton sabiá que i aviá un important magasèm de neurituds, o dins l'isla Robertson.[49][50][51] Shackleton Comptava que poirián crosar la tèrra de Graham dempuèi quinsevolhe d'aquelas islas e arribar als ponches baleners avançats de baia Wilhelmina. La distància dins l'isla Snow Hill dempuèi la posicion del naufragi foguèt aimada per Worsley en unes 500 quilomètres, amb unes 190 quilomètres mai fins a la baia Wilhelmina.[52] Se lor caldriá emportar amb eles manjar, combustible, una equipa de subrevivença e tres pesants bots salvavides.

La marcha comencèt lo 30 d'octòbre, mas los problèmas apareguèron sulpic. L'estat del gèl que los environava fasiá gaireben impossible lo viatge. Cossí que la pression orizontala aviá aumentat, lo gèl se doblegava e se levava, en formant carenes de pression de fins a tres mètres de naut. Sus aquela superfícia, dins dos jorns la tripulació a penas atenguèt avançar tres quilomètres. Lo 1 de novembre Shackleton decidiguèt, amassa amb Wild e Worsley, abandonar la marcha, acampar e esperar la ruptura del gèl.[53] Nomenèron "camp de l'Ocean" lo blòc de gèl plan e estable qu'avián arturat la siá guastada marcha. contunhèron de visitar lo Endurance, que s'enfonsava encara al gèl a cuerta distància del campament. Fòrça dels porgiments abandonats se contunhèron de recuperar fins al 21 de novembre de 1915, jorn que lo vaissèl, fin finala, s'escorreguèt jol gèl.[54] Dempuèi lo 1 de novembre, la velocitat de deriva aviá començat a aumentar e lo 7 de novembre èra ja d'unes cinc quilomètres per jorn. Abans del 5 de decembre èran passats la 68°S, mas la direccion virava de l'èst cap al nòrd. Aiçò los portava cap a una posicion dempuèi ont seriá malaisida o impossibla arribar dins l'isla Snow Hill. Totun, amb aquela nòva orientacion, l'isla Paulet se convertissiá en la destinacion objectiu.[55] L'isla èra aperaquí a unes 400 quilomètres, e Shackleton èra preocupat per poder redusir la llargada del viatge que seriá necessari far amb bots salvavides per i arribar. Per aquò, lo 21 de decembre anoncièt una segonda marcha que començariá lo 23 de decembre.[56]

Harry McNish

Las condicions, totun, avián pas melhorat dempuèi l'assag anterior. La temperatura aviá aumentat e èra incòmodament cauda. En caminar s'enfonsavan fins als genolhs a la nèu tova mentre lutavan per transportar los vaissèls a travèrs de las carenes de pression. Lo 27 de decembre, lo fustièr del vaissèl Harry McNish se va rebel·lar e refusèt contunhar de trabalhar. Argumentava que, amb l'enfonzament del Endurance, las leis de la almirallat èran pas mai aplicablas e, doncas, èra pas subordinat a las òrdres de Shackleton. La fèrma responsa d'aquel portèt lo fustièr a reconsiderar la siá actitud, mas l'incident jamai pas se desbrembèt.[56] Posteriorament, McNish fariá la siá pròpria contribucion a la salvacion de l'equipa mas, malgrat aiçò, foguèt un dels quatre membres de la tripulació que se li neguèt a el la concession de la Medalha polara.[57] Dos jorns mai tard, amb un progrès de solament dotze quilomètres en set demolidors jorns, Shackleton ordenèt una estancada, en observant: "Nos caldriá tres cents jorns per arribar dins tèrra fèrma".[58] Lo grop tornèt plantar las tendas e s'establiguèt en çò que Shackleton nomenèt "camp de la Paciéncia", que seriá cò sieu pendent mai de tres meses.[58] Los porgiments començavan a escassejar. Hurley E Macklin retornèron al "camp de l'Ocean" per recuperar part del manjar qu'avián daissat enrè per aleugerir la carga. Lo 2 de febrièr de 1916 Shackleton faguèt tornar una part del grop per recuperar lo tresen bot salvavides, que s'èra demorat tanben enrè. L'escassetat de neurituds se tornèt critica a mesura qu'avançavan las setmanas. La carn de foca, qu'aviá apondut fins ara varietat a lo sieu regim, se convertiguèt en un element de primièr besonh quand Shackleton ensagèt conservar la rèsta de racions empaquetades.

"Shakespeare", lo can cap de l'equipa de Hurley

Entre los cans s'èran produsits fòrça bassas per accidents o malautiá los darrièrs meses. A genièr, totes los cans restants a l'excepcion de dos grops foguèron sacrificats d'un trach per òrdre de Shackleton, perque las racions de carn de foca que manjavan èran excessivas.[59] Los dos grops restants serián sacrificats lo 2 d'abril, moment que la siá carn foguèt una addicion benvenguda a las racions. Mentretant, la tendéncia de la deriva se tornèt erràtica; après se manténer a l'entorn dels 67° pendent qualques setmanas, a fins de genièr i aguèt una sèria de rapids movements cap al nòrd-èst que, abans del 17 de març, portèron lo "camp de la Paciéncia" a la latitud de l'isla Paulet, mas gaireben 100 quilomètres a lo sieu èst.

Paradoxalament, la tèrra èra continualament a la vista. La cresta del mont Haddington, dins l'isla James Ross, èra a la vista mentre lo grop se desplaçava lentament. Amb l'isla Snow Hill e l'isla Paulet ara inaccessibles, Shackleton escriguèt lo 25 de març que totas las esperanças se fixavan dins doas islas pichonas al nòrd de la tèrra de Graham: l'isla Clarence e l'isla Elephant, unes 160 quilomètres al nòrd de la siá posicion.[60] Amb tot, pensèt e decidir que l'isla Decepcion poiriá èsser una melhor destinacion objectiu. Èra luènh, en direccion oèst, cap a la fin de la cadena que formavan las islas Shetland del Sud, mas l'idèa de Shackleton èra o aténher en sautant d'islas. L'avantatgi d'aquela opcion residissiá en lo fach que, de còps, èra visitada per baleners e poiriá conténer de provisions.[69] Totas aquelas destinacions exigirián un viatge perilhós en los bots salvavides quand se trinquès fin finala lo blòc que viatjavan. Abans d'emprene aquel viatge, los bots salvavides foguèron cristianats amb lo nom dels principals patrocinadors financièrs de l'expedicion: James Caird, Dudley Docker e Stancomb Wills.

Viatge en bot salvavides dins l'isla Elephant[modificar | modificar la font]

Mapa de l'isla Elephant. S'obsèrva Point Wild a la còsta nòrd.

La fin del camp de la Paciéncia arribèt lo ser del 8 d'abril, quand lo blòc de gèl se trinquèt de còp. Lo camp se trobava ara en un pichon rai triangular de gèl; una nòva ruptura significariá lo desastre, e Shackleton aviá prèst los bots salvavides per se lo grop se n'aviá d'anar sobtadament.[69] Aviá decidit que, se foguèsse possible, provarián d'arribar a la distant isla de Decepcion perque, segon se sonava, i aviá una glèisa pichona de fusta pichona levada pels baleners. Aiçò poiriá porgir una font de fusta que los poiriá permetre bastir un bot.[69] A una ora de la serada del 9 d'abril se lancèt lo Dudley Docker, e una ora mai tard los tres vaissèls èran ja a la mar. Shackleton Comandava lo James Caird, Worsley lo Dudley Docker, e l'oficial Hubert Hudson èra nominalment a la carga del Stancomb Wills, malgrat qu'a causa de lo sieu precari estat mental lo comandament real çò aviá Tom Crean.[61] Los jorns seguents foguèron extrèmament malaisits. Los vaissèls se movián entre lo gèl en dependent de las vias d'aiga que se dobrissián amb un progrès perilhós e erràtic. Sovent los vaissèls s'encalhavan als blòcs de gèl, o se rosigavan sus sedença, mentre los òmes acampaven e esperavan que las condicions melhorèsson. Shackleton Dobtava un autre còp entre qualques destinacions potencialas, e lo 12 d'abril refusèt las divèrsas opcions sus las islas e se decidiguèt per la baia Esperança, a la meteissa punta de Graham Land.[62] Totun, las condicions als vaissèls, amb temperaturas sovent inferioras als 30 gras jos zèro, amb pauc manjar e amerats d'aiga glacial, agotavan los òmes, fisicament e mentalment, e Shackleton decidiguèt que l'isla Elephant, çò de mès de prèp dels refugis possibles, èra ara l'unica opcion practica.[63]

Lo 14 d'abril los vaissèls èran a la còsta de sud-èst de l'isla, mas i aviá pas cap de opcion de desembarcar, doncas que la còsta èra un bauç perpendicular e de glacièrs. L'endeman lo James Caird rodejà l'extrèm oriental de l'isla per arribar a la còsta del nòrd, ont descobriguèron fin finala una estrecha plaja de calhaus que Shackleton decidiguèt desembarcar. Los tres vaissèls, qu'èran estats separats pendent la nuèch prealabla, s'amassavan al ponch de desembarcament. Per las marcas de plenamar, vegèron sulpic qu'aquela plaja serviriá a pas acampar a long tèrme.[64] L'endeman, Wild e la tripulació del Stancomb Wills explorèron la còsta en cercant qualque luòc melhor. Retornèron amb notícias d'un long espaci de tèrra d'onze quilomètres a l'oèst, que semblava factible per acampar. Sens pèrdre temps los òmes retornèron als vaissèls e se transportèron a aquela nòva localizacion, que mai tard cristianarián coma Point Wild.[65]

Viatge del James Caird[modificar | modificar la font]

Croquis Del viatge dels bots salvavides dins isla Elephant (en verd), e lo viatge del James Caird dempuèi isla Elephant fins a Georgia del Sud (en roge).

Isla Elephant èra un luòc remot, desabitat, e rarament visitat per baleners o d'autres vaissèls. Se l'expedicion li caliá retornar a la civilizacion, seriá necessari cercar ajuda. L'unica manièra realista d'o far èra adaptar un dels vaissèls per viatjar 1.300 quilomètres a travèrs de l'ocean del Sud, fins a Georgia del Sud. Shackleton Aviá abandonat l'idèa de transportar la tripulació dins l'isla Decepcion (un "viatge infinitament mens perilhós"), presumiblement perque la condicion fisica de las siás gents empedissiá assumir mai d'exposicions a las mars bravas d'ivèrn.[66] Tèrra del Fuòc e las islas Falkland èran mai prèp que Georgia del Sud, mas exigissián navegar contra fòrts vents.

Shackleton Seleccionèt la siá tripulació: el meteis, Worsley coma navigaire, Crean, McNish John Vincent e Timothy McCarthy. Shackleton Donèt d'instruccions a McNish per adaptar lo James Caird e aquel, hàbilment, improvisà esturments e materiales.[67] Frank Wild se demorèt a la carga del grop d'isla Elephant, amb instruccions de partir cap a isla Decepcion la prima seguenta en cas que Shackleton tornès pas.[66] Shackleton Prenguèt de porgiments solament per quatre setmanas, en sabent que se s'èra pas arribat dins tèrra dins d'aquel temps lo vaissèl se seriá perdut.[68]

Lo James Caird, de solament 6,85 mètres, se fasiá a la mar lo 24 d'abril de 1916. "Estonant" e "incresiblas" son las paraulas que se sòlen emplegar per descriure lo viatge en un bot dubèrt qu'èra prèste de començar.[69]

Tot dependiá de la precision de la navegacion de Worsley, basada en observacions que se lor caldriá far en las condicions mai advèrsas.[70] Lo vent en dominant èra, urosament, del nòrd-oèst, mas las condicions de maregassa van sulpic remullar tot lo bot d'aiga glacial. Lèu lo gèl formèt una espessa capa al vaissèl, alentint la siá travessia. Lo 5 de mai un vendaval del nòrd-oèst va gaireben ocasionar la destruccion del vaissèl. Shackleton O descriguèt coma "las ondas mai grandas qu'aviá vist en vint-e-sièis ans a la mar".[71] Lo 8 de mai, mercés a la navegacion de Worsley, se va albirar Georgia del Sud, après catorze jorns de lucha contra los elements qu'avián portat lo vaissèl a lo sieu limit.[72] Dos jorns mai tard, après una perlongada lucha amb la maregassa e de vents de fòrça huracanada al sud de l'isla, la tripulació, agotada, arribava dins tèrra a la baia King Haakon.

En traversant Georgia del Sud[modificar | modificar la font]

Mapa d'islas de Georgia del Sud. Peggotty Camp èra a la baia prigonda, al costat sud-oèst, nomenat "Prince Olav Harbour".
Interior de Georgia del Sud, fotografiat per Frank Hurley un an après la travessia.

L'arribada del James Caird a la baia King Haakon foguèt seguida d'un periòde d'un necessari repaus e recuperacion, mentre Shackleton soscava sul prèp movement. La poblada estacion balenera de Georgia del Sud èra a la còsta nòrd. I arribar significariá far un autre viatge en vaissèl a l'entorn de l'isla, o una travessia per tèrra a travèrs de lo sieu interior inexplorat. Las condicions del James Caird , e l'estat fisic de la tripulació, mai que mai Vincent e McNish, significava que solament la segonda d'aquelas opcions èra viabla.[73] Après cinc jorns, la tripulació se desplacèt en lo vaissèl una distància cuerta cap a l'èst, al cap d'una prigonda baia que seriá lo ponch de partida per la travessia. Shackleton, Worsley E Crean emprendrián lo viatge per tèrra, e los autres se demorèron al que cristianèron cossí "Peggotty Camp", d'ont serián reculhits mai tard amb vaissèl.[74] Una tempèsta, lo 18 de mai, retardèt lo sieu començament, mas a doas oras en ponch de la matinada seguenta lo temps èra clar e tranquil, e una ora mai tard lo grop inicièt la travessia.[73] Sens una mapa, la rota qu'escuelhèron foguèt en granda part una conjectura. Abans del alba avián ascendit a 910 mètres e se podiá veire la còsta nòrd. Èran a dessús la baia Possession, causa que voliá dire qu'èran tròp cap a l'oèst e aurián de besonh se mòure cap a l'èst per arribar a Stromness, l'estacion balenera de destin. Aiçò significava far la primièra de las divèrsas marrades qu'alongarián lo viatge e frustrarián los òmes. A la fin d'aquel primièr jorn, avián de besonh davalar dins la val qu'avián jos sedença abans de quèir la nuèch, e se risquèron lliscant per un vessant amb un improvisat trineu fach amb una còrda.[75] Se prepausèron pas pausar –viatjavan a la lutz de la luna, en se movent cap amont, a un passatge a la prèpa carena muntanyosa. L'endeman de bon matin, en vesent Husvik Harbour per jos eles, sabián qu'èran en lo bon camin. A sèt oras en ponch del matin sentiguèron lo son del fiulet de vapor de l'estacion balenera, "lo primièr son creat per un èsser uman de defòra qu'èra arribat a las nòstras aurelhas dempuèi que partiguèrem de la baia de Stromness en decembre de 1914".[76] Après una malaisida descenuda, que comportava davalar per una cascada gelada, per fin arribavan a luòc segur.[77]

Shackleton, Qu'èra pas un òme religiós, escriguèt mai tard: "Ai pas dobte que la providència nos a guidat... Ieu sabi que pendent aquela longa e terribla marcha de trenta sièis oras sus las montanhas sens nom e glacièrs, me semblava sovent qu'èrem quatre e pas tres".[78] Aquela image d'un quatren viatgèr –repetida per Worsley e Crean– foguèt reculhida per T. S. Eliot A lo sieu poèma La tèrra erma.[79]

Rescat[modificar | modificar la font]

Lo primièr prètzfach de Shackleton en arribar a l'estacion Stromness foguèt demandar que los sieus tres companhs a Peggoty Camp foguèsson reculhit. S'envièt un balener vorejant l'isla, amb Worsley a bòrd per mostrar lo camin, e abans del ser del 21 de mai los sièis membres de la tripulació del James Caird èran en luòc segur.[80]

Retorn de Shackleton dins l'isla Elephant, lo 30 d'agost de 1916. Los 22 òmes qu'èran demorats ailà avián subreviscut.

Caleren quatre assages abans que Shackleton poguèsse retornar dins l'isla Elephant per rescatar lo grop qu'aviá restat ailà. Primièr o ensagèt solament tres jorns après arribar a Georgia del Sud après s'assegurar l'usatge d'un grand balener, lo Cèl del Sud, qu'èra atracat a Husvik harbour. Shackleton Amassèt una tripulació de volontaris preparada per navegar lo matin del 22 de mai. Quand lo vaissèl navegaue près de l'isla Elephant vegèron que s'èra format una barrièra impenetrable de gèl a unes 110 quilomètres de l'isla. Lo Cèl del Sud èra pas un trencaglaç, e se retirèt a Pòrt Stanley, dins las islas Falkland.[81] En arribar a Pòrt Stanley, Shackleton informèt Londres per cable del luòc ont èran, e demandèt qu'un vaissèl adequat foguèsse enviat cap al sud per l'operacion de rescat. Lo almirallat l'informèt que i aviá pas res disponible abans d'octòbre, que, en la siá opinion, èra tròp tard. Alavetz, amb l'ajuda del ministèri britanic a Montevideo, Shackleton atenguèt del govèrn de l'Uruguai lo prèst d'un vaissèl de ròssec resistent, lo Instituto de Pesca Num. 1, que partiguèt cap al sud lo 10 de junh. Autre còp lo gèl frustrariá los sieus plans. A la recèrca d'un autre vaissèl, Shackleton, Worsley e Crean viatgèron a Punta Arenas, a Chile, ont trobèron Allan MacDonald, lo proprietari britanic de la goleta Emma. McDonald Equipèt aquel vaissèl per un autre assag de rescat, que partiguèt lo 12 de julhet, mas amb lo meteis resultat negatiu —la barrièra de gèl tornèt los empedir l'accès autre còp.[82][83] Èran ja a mejans d'agost. Shackleton Pregava perque lo govèrn chilenc li daissèsse Yelcho, un vaissèl de vapor pichon mas fòrça resistent qu'aviá ajudat Emma pendent l'assag prealable. Lo govèrn acceptèt, e lo 25 d'agost Yelcho, amb lo sieu capitani Luis Pardo), partiguèt dins isla Elephant. Aquel còp, coma escriguèt Shackleton, la providència los favorissiá. La mar èra dobèrta, e lo vaissèl se poguèt sarrar al bòrd de l'isla, amb una densa bruma. A las 11.40 del 30 d'agost la bruma escampèt, lo camp se distinguissiá, e dins una ora tota la tripulació d'isla Elephant èra a bòrd e segura, navigaira cap a Punta Arenas.[84]

Lo grop d'isla Elephant[modificar | modificar la font]

Los òmes que demorèron enrè dins l'isla Elephant (d'esquèrra a drecha): (fila posteriora) Greenstreet, McIlroy, Marston, Wordie, James, Holness, Hudson, Stephenson, McLeod, Clark, Orde-Lees, Kerr, Macklin; (segonda fila) Green, Wild, How, Cheetham, Hussey, Bakewell; (davant) Rickinson.

Après que Shackleton partiguèsse amb lo James Caird, Frank Wild prenguèt lo comandament del grop d'isla Elephant, part que n'èra dins un estat fisicament e mentalment fòrça bas.[85] Lo primièr besonh èra un refugi permanent contra l'ivèrn del sud, que se sarrava rapidament. A suggestion de Marston e Lionel Greenstreet, se improvisà una cabana (amb lo subernòm de "Snuggery") en campulant los dos vaissèls e en los metent sus parets de pèira bassa, per porgir un espaci pro naut per i èsser dins. Mejançant lones e d'autras materialas s'atenguèt o far mai o mens impermeable. Èra un refugi dur, mas efectiu.[86] Degun sabiá pas quant de temps lor caldriá esperar lo rescat. Wild, Fòrça optimista, al principi prevesiá que seriá un mes aperaquí, e refusava emmagazinar carn de foca e pingüí per un long periòde, perque aiçò, segon la siá opinion, èra derrotista.[87] Aquela actitud portava a desacòrdis aguts amb Thomas Orde-Lees. Orde-Lees Èra pas un òme popular, e la siá preséncia fasiá aparentament pauc per melhorar la morala de los sieus companhs, levat que foguèsse coma blanc de los sieus remoquets.[88]

Wild Fasiá çò que podiá per establir e manténer de rotinas e d'activitats qu'aleugeriguèsson l'anuèg, mentre las setmanas passavan e l'espera s'estendiá al delà de la siá optimista prevision iniciala. S'establiguèt una vigilància per l'arribada supausadament imminenta del vaissèl de rescat, torns de cosina e de neteja, e fasián sortidas per caçar foques e pingüins.[89] Se fasián de concèrts los dissabtes e se celebravan los anniversaris, mas res podiá pas arturar la sensacion creissenta de abatiment mentre los meses passavan sens que i aguès de signes del vaissèl. Los dits del pè esquèrre de Blackborow se van gangrenar per congelacion, e lo 15 de junh lor calguèt èsser amputats pels cirurgians Macklin e James McIlroy a la cabana, illuminada amb espelmes. En utilizant las rèstas del cloroform qu'aviá subreviscut en los porgiments medics, lo procès entièr durèt 55 minutas, e foguèt un succès total.[90] Lo 23 d'agost, las decisions de Wild per çò qu'es de las neurituds se demostrèron confondudas. La mar circumdant èra dens, amb banquises qu'arturarián quin vaissèl que siá de rescat; los porgiments alimentaris s'acabavan e cap de pingüí se sarrava pas dins tèrra. Orde-Lees Escriguèri: "Nos aurem de manjar aquel que morisca primièr [...] I a fòrça de cèrt, disiá de badinada".[91] Las pensadas de Wild s'orientavan seriosament cap a la possibilitat de far un viatge en vaissèl dins l'isla Decepcion (va planejar partir lo 5 d'octòbre amb l'esperança de se crosar amb qualque balener) quand, lo 30 d'agost de 1916, lo calvari s'acabèt de còp amb l'aparicion del vaissèl de rescat.[92][93]

L'equipa de la mar de Ross[modificar | modificar la font]

L'Aurora a Naua Zelanda (1916).
Arnold Spencer-Smith, lo capelan de la tripulació de la mar de Ross, que moriguèt pendent lo viatge d'installacion del magasèm, en març de 1916.

L'Aurora daissèt Hobart lo 24 de decembre de 1914, doncas que s'èra retardat a Australia per problèmas financièrs e organitzatius. La siá arribada a l'estrech McMurdo lo 15 de genièr de 1915 foguèt mai tard del qu'èra planejat, mas lo comandant de la nau, Aeneas Mackintosh, faguèt de plans immediats per un viatge per daissar un magasèm a la barrièra de gèl Ross, en cresent que Shackleton poiriá ensajar una travessia dempuèi lo mar de Weddell pendent la primièra sason.[94] Ni los òmes ni los cans se aclimataren, e la tripulació èra, globalament, fòrça inexperta en las condicions del gèl.[95] Aquel primièr viatge al gèl causèt la pèrda de dètz dels dètz-e-uèch cans, un magasèm incomplèt, e daissèt lo grop de tèrra força desmoralitzat.

Lo pièger venguèt en mai, quand l'Aurora, ancorat a la sedença de cap de Evans, foguèt desplaçada mar dins pendent un vendaval, e poguèt pas tornar perque l'atrapèt una lesca de gèl. Avancèt amb lo gèl fins al 12 de febrièr de 1916, una distància d'unes 2.600 quilomètres, abans de se liberar e arribar en trantalhant a Naua Zelanda. Lo vaissèl portava la màger part del combustible de la tripulació de còsta, racions alimentàrias, ròba e equipa, e mai se urosament las racions qu'anavan amb trineu pels magasèms s'avián desembarcat dins tèrra. Totun, per contunhar la siá mission l'equipa abandonada a la còsta li calguèt se provesir e s'equipar amb rèstas abandonadas d'expedicions anterioras, mai que mai de l'expedicion Tèrra Nòva del Capitani Scott. Mercés a las enginyoses improvisacions de la tripulació, la preparacion del magasèm de la segonda sason comencèt segon èra previst, en setembre de 1915.

Pendent los meses seguents, e amb un esfòrç suprèm, s'installèron los magasèms previstes al cors de la barrièra de gèl de Ross fins al glacièr Beardmore. En lo viatge de retorn lo grop entièr aguèt un atac de escorbut. Pendent la lucha per retornar a la basa Arnold Spencer-Smith, lo capelan de l'expedicion e fotògraf queiguec e moriguèt al gèl. La rèsta arribèt al refugi provisòri de ponch de Cabanas, ont se recuperèron. Lo 8 de mai de 1916 Mackintosh e Hayward decidissián caminar a travèrs del inestable mar de gèl cap a cap de Evans, mas foguèron engolits per una rufaga e los se tornèt pas veire. La set subreviventa lor calguèt passar uèch meses mai de dificultats abans que lo 10 de genièr de 1917 arribèsse l'Aurora, que s'èra reparat a Naua Zelanda, e los tornès a la civilizacion.

Shackleton Acompanhèt l'Aurora coma un oficial mai, perque los govèrns de Naua Zelanda, Australia e la Grand Bretanha, qu'èran los qu'organizavan lo rescat, li'n neguèron lo comandament. Participèt aital als rescats de las doas parts de la siá expedicion, mas la siá actitud capritxosa als preparatius iniciales per organizar l'equipa de la mar de Ross s'èra virat en contra d'el. Malgrat los sieus començaments caotics, lo sieu parrabastatge, la pèrda desastrosa de l'Aurora e las tres mòrts, l'equipa de la mar de Ross foguèt l'unica part de l'expedicion que compliguèt entièra la siá mission originala, malgrat que los fracàses de l'equipa del mar de Weddell signifiquèron qu'avián fach lo trabalh per res.[96]

Retorn a la civilizacion[modificar | modificar la font]

La tripulació rescatada, qu'aviá agut lo sieu darrièr contacte amb la civilizacion lo 1914, èra pas conscient del cors de la Primièra Guèrra Mondiala. Las notícias de l'arribada de Shackleton a las Falklands eclipsèron brèvament las notícias de guèrra als jornals britanics lo 2 de junh de 1916.[97] L'expedicion tornava a l'ostal de manièra graduala, en un moment critic de la guèrra, sens los onors normales ni recepcions ciutadanas. Quand fin finala lo meteis Shackleton arribèt a Anglatèrra, lo 29 de mai de 1917, après una cuerta virada de conferéncias per America, lo sieu retorn passèt gaireben inapercebut.[98] La majoritat dels membres de l'expedicion se enrolaren immediatament coma militars actius o al servici naval. Abans que la guèrra s'acabèsse dos d'eles –Tim McCarthy e lo veteran marinièr Alfred Cheetham– èran mòrts en accion, e Ernest Wild, de l'equipa de la mar de Ross, èra mòrt de fèbre tifoide mentre servissiá a la Mediterranèa. Autres foguèron ferits de gravetat, e fòrça recebèron condecoracions a la valor.[99] Après una mission de propaganda a Buenos Aires, Shackleton pendent las darrièras setmanas de la guèrra foguèt al servici especial del Múrmansk, amb la posicion de comandant de l'armada.[100] Aiçò l'ocupariá fins a març de 1919. Organizèt après la darrièra expedicion antartica, l'expedicion Shackleton-Rowett, amb lo Quest, que daissèt Londres lo 17 de setembre de 1921. Shackleton Moriguèt d'un atac de còr lo 5 de genièr de 1922, mentre lo Quest èra ancorat a Georgia del Sud.

Wild, Worsley, Macklin, McIlroy, Hussey Alexander Kerr, Thomas McLeod e lo cosinièr Charles Green, del Endurance , navegauen amb lo Quest. Après la mòrt de Shackleton, lo projècte original de l'expedicion, que compreniá una exploració de Enderby Land, foguèt abandonat.[101] Wild Faguèt un brèu travesia per se sarrar dins isla Elephant e van ancorar davant lo cap de Wild, dempuèi ont podián veire los vièlhs signes de lo sieu sojorn, mas las condicions de la mar faguèron impossibla desembarcar.[102]

Lor Calguèt passar mai de quaranta ans abans que se culminèsse la primièra travessia de l'Antartida, que faguèt l'expedicion transantàrtica Commonwealth lo 1955-1958. Aquela expedicion comencèt dempuèi la baia de Vahsel en seguint una rota qu'evitava lo glacièr Beardmore, passèt per defòra de la barrièra de gèl de Ross e arribèt a l'estrech McMurdo après far la descenuda pel glacièr Skelton. Lo viatge entièr prenguèt nonanta uèch jorns.[103]

Nòtas e de referéncias[modificar | modificar la font]

  1. 1,0, 1,1, 1,2, 1,3 et 1,4 Shackleton 1983
  2. Huntford
  3. Huntford
  4. Huntford
  5. 5,0, 5,1 et 5,2 Murphy pàg. 87-102.
  6. Shackleton 1983
  7. Huntford
  8. Huntford
  9. Aviá recebut la promesa d'una subvencion de 10.000£ del govèrn britanic
  10. Huntford
  11. Segon
  12. Aquela es la distància que ne parla Shackleton dins lo sieu programa. Es una aproximacion que li caliá dependre de la rota que seguiguèsson
  13. Tyler-Lewis
  14. 14,0, 14,1 et 14,2 Fisher 1957
  15. Huntford
  16. Huntford
  17. La màger part dels sòus atenguts a Anglatèrra per finançar l'expedicion Nimrod èran estats en forma de prèstes reemborsables.
  18. Huntford
  19. Johnson
  20. Huntford
  21. Fisher 1957
  22. 22,0 et 22,1 Huntford
  23. Lo 1920
  24. Tyler-Lewis
  25. Tyler-Lewis
  26. Tyler-Lewis
  27. Alexander 1988
  28. Quand Shackleton partiguèt a Georgia del Sud amb
  29. Un determinat luòc web ofriguèt un prèmi de 100 dolars a quina persona capabla que siá de localizar l'anóncia originala; se n'es pas trobat cap de pista ni i a agut ganhant.
  30. Fisher 1957
  31. Compren pas Sir Daniel Gooch, que participèt temporàriament coma ensinistrador de cans e qu'abandonèt lo vaissèl a Georgia del Sud.
  32. Aviá recebut la Medalha Albert per salvar la vida
  33. Shackleton Esperava que
  34. Huntford
  35. Tyler-Lewis
  36. Qualques membres de la tripulació mencionats per Worsley pendent lo viatge dempuèi Anglatèrra desapareguèron del registre après aquel arrèst.
  37. Pendent
  38. 38,0 et 38,1 Shackleton 1983
  39. Shackleton 1983
  40. Shackleton 1983
  41. Huntford
  42. Shackleton 1983
  43. Huntford
  44. Huntford
  45. Citat per
  46. Descrich per Shackleton a
  47. Shackleton 1983
  48. Huntford
  49. Fisher 1957
  50. Shackleton 1983, pàg. 75
  51. Alexander 1988
  52. Huntford
  53. Huntford
  54. Las coordenades exactas de l'enfonzament foguèron pas enregistradas per Shackleton.
  55. Huntford
  56. 56,0 et 56,1 Huntford Error de citacion : Balise <ref> non valide ; le nom « Huntford_473–76 » est défini plusieurs fois avec des contenus différents
  57. Huntford
  58. 58,0 et 58,1 Shackleton 1983 Error de citacion : Balise <ref> non valide ; le nom « Shackleton_106 » est défini plusieurs fois avec des contenus différents
  59. Shackleton 1983
  60. Shackleton 1983
  61. Huntford
  62. Huntford
  63. Huntford
  64. Shackleton 1983
  65. Shackleton 1983
  66. 66,0 et 66,1 Fisher 1957
  67. Shackleton 1983
  68. Shackleton 1983
  69. South
  70. Huntford
  71. Fisher 1957
  72. Vincent èra entièrament agotat.
  73. 73,0 et 73,1 Fisher 1957 Error de citacion : Balise <ref> non valide ; le nom « Fisher_383 » est défini plusieurs fois avec des contenus différents
  74. En referéncia al vaissèl en campulant que fasiá d'ostal de Daniel Peggotty a
  75. Fisher 1957
  76. Fisher 1957
  77. Fisher 1957
  78. Shackleton 1983
  79. Huntford
  80. Shackleton 1983
  81. Shackleton 1983
  82. Shackleton 1983
  83. Shackleton Mai tard metriá lo nom de McDonald a un glacièr de
  84. Shackleton 1983
  85. Lewis Rickinson
  86. Mills 1999
  87. Mills 1999
  88. Mills 1999
  89. Mills 1999
  90. Huntford
  91. Huntford
  92. Alexander 1988
  93. Mills 1999
  94. En South, Shackleton manten que i aviá la possibilitat de far una travessia a la primièra sason fins que la Endurance demorèt atrapat al gèl.
  95. Ernest Joyce
  96. L'informacion per aquela seccion es
  97. Huntford
  98. Huntford
  99. Shackleton 1983
  100. Fisher 1957
  101. Mills 1999
  102. Mills 1999
  103. Fuchs 1958

Bibliografia[modificar | modificar la font]

  • Alexander, Caroline. The Endurance : Shackleton'S legendary Antarctic expedition. Naua Yòrk: Knopf, còp. 1998. ISBN 9780375404030. 
  • Fisher, Margery; Fisher, James. Shackleton. [London]: Barrie, 1957. 
  • Fuchs, Vivian; Hillary, Edmund, Sir. The crossing of Antarctica; the Commonwealth Trans-Antarctic Expedition, 1955-1958. Londres: Cassell, [1958]. 
  • Huntford, Roland. Shackleton. Londres: Hodder and Stoughton, 1985. ISBN 9780340250075. 
  • Hurley, Frank. South with Endurance : Shackleton'S Antarctic expedition 1914-1917 : the photographs of Frank Hurley.[1] Naua Yòrk: BCL Press, còp. 2001. ISBN 9781932302073. 
  • Lansing, Alfred; Hurley, Frank. Endurance. Londres: Weidenfeld & Nicolson,, còp. 1959. ISBN 9780297829195. 
  • Mills, Leif. Frank Wild. Whitby North Yorkshire: Caedmon of Whitby, 1999. ISBN 9780905355481. 
  • Murphy, David Thomas. German exploration of the Polar world : a history, 1870-1940.[2] Lincoln: University of Nebraska Press, 2002. ISBN 9780803232051. 
  • «Otto Nordenskjöld». South-Pole, Còp. 1996-. [Consulta: en 8 decembre 2014].
  • Shackleton, Ernest Henry, Sir. South : the story of Shackleton'S last expedition, 1914-1917. Londres: Century, 1983. ISBN 9780712634144. 
  • Tyler-Lewis, Kelly. The lost men: the harrowing story of Shackleton'S Ross Sea party.[3] Londres: Bloomsbury, 2007. ISBN 9780747579724. 
  • «Wilhelm Filchner». South-Pole, Còp.1996-. [Consulta: en 8 decembre 2014].
  • Worsley, Frank Arthur. Endurance: an epic of Polar adventure. Naua Yòrk: W.W. Norton, còp. 1999. ISBN 9780393319941. 
  • Worsley, Frank Arthur. Shackleton'S boat journey. Londres: Pimlico, còp.1940. ISBN 9780712665742. 

Pelliculas[modificar | modificar la font]

  • The Endurance: Shackleton'S Legendary Antarctic Expedition (2000)
  • Shackleton'S Antarctic Adventure. NÒVA
  • Great Adventurers: Ernest Shackleton - Ton The End Of The Earth (2006)
  • Shackleton (2001)

Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]