Gaston III de Fois-Bearn : Diferéncia entre versions

Salta a la navegació Salta a la cerca
pas cap de resumit de modificacion
(Modif categorias)
'''Gaston Fèbus''' ([[Ortès]], lo [[30 d'abriu]] de [[1331]] - lo [[1 d'agost]] de [[1391]]), que vadó '''Gaston III de [[Fois]]-[[Bearn]]''', hilh de [[Gaston II de Fois-Bearn]] e d'[[Alienòr de Comenge]] ; qu'èra comte de Fois, vescomte (puish senhor sobeiran) de Bearn, de [[Marsan]], de [[Gavardan]], de [[Nebosan]], de [[Lautrèc]] e d'[[Albigés]], cosenhor d'[[Andòrra]].
 
Senhor bearnés, que s'i escadó entà obtiéner la reconeishença e lo respècte de l'independéncia de Bearn peus reis de [[França]] e d'[[Anglatèrra]] e que bastí un sistèma d'aliganças entà contrarollarcontrolar los escambis economics enter los dus costats deus [[Pirenèus]].
[[Imatge:CastethMoncada.jpg|thumb|200px|left|[[Castèth de Montcada]] a [[Ortès]], sede de la cort de Gaston Febus]]
== Vita ==
Que vadó comte de Fois e vescomte de Bearn en [[1343]] a l'escadença de la mort deu son pair en crozadacrotzada a [[Sevilha]]. QuN'avèva alavetz pas sonque 12 ans e la soa mair qu'assegurè la regença en lo bèth presentar dens las vilas de Bearn entà i arrecéber l'aumatgeaumenatge deus sons subjèctes. Qu'eretava alavetz d'un territòri hèit de tròç de possecions desseparadas enterpossessions erasesbarriscladas e, en mei d'aquò, divisadasdivididas enter ua vassalitat virada sia de cap au rei de França (çò qui èra lo cas de Fois) sia de cap au rei d'Anglatèrra (aquò qu'èra lo cas de las soas tèrras gascoas) ; tot aquò au medish moment qui començava la [[Guèrra de cents ans]] (en [[1347]]).
 
Que sabó prohèitaprofieitar d'aquesta posicion en bèth desplegar talents diplomatics deus géncers ; en purmèras, quan lo rei de França e'u domandèdemandè lo son aumatgeaumenatge, shens díser que non, qu'arreponèarresponó que Bearn bn'èra pas devath la soa vassalitat, mes que'u s'ac calèva tornar presentar aquestaaquera domandademanda en e peu son país de Fois. Atau, en tot impausar la soa condicion, que deishava quauquarren a ganhar au rei de França (un miei aumatgeaumenatge) e quauquarren a péderpèrder (aqueth miei aumatgeaumenatge e lo risquerisc de véder aulo vescomte a passar deu costat anglés).
 
Per çò qui èra de la vassalitat bearnesa de cap a Anglatèrra, que sabó ganhar temps en purmèras en pretextant que non podèva pas arrecéber los messatgèrs deu [[princi Negre]], puish, quan non podó pas mei evitar de's presentar davant eth, qu'arreconegó la vassalitat de quauquequauques uas de las soas possecionspossessions gascoas mes pas brica per Bearn, en tot acceptar, totun, de tornar sus aquesta posicion en cas qu'ua pròva de vassalitat passada e hosse portada. Au maugrat qu'aquò e hore lo cas arron, aqueth jòc diplomatic doble e tienuttenut qu'assegurè la reconeishença de l'independència de Bearn.
[[Imatge:Febusmefe.jpg|150px|left|thumb|Marca ''Febus Me Fe'' suu [[castèth de Montanèr]]]]
Aquesta pujada deu son poder, que contunhè dab los son hèits de guèrra : la soa victòria militara a [[batalha de Launa|Launac]] contra los [[Armanhac]]s lo [[3 de deceme]] de [[1362]]), la soa ajuda balhada aus [[chivalièrs teutonics]] ([[1356]]) e lo sauvament de la daufina de França a [[Meaux]] ([[1358]]).
 
Maridat dab [[Anhès de Navarra]] lo [[3 d'agost]] de [[1349]], que l'acassèacacè de la soa cort l'endedia de la neishença deu lor hilh shens la deishar emportar arren en pretextant que la dòta bn'èraavossen pas estadapagat pagadala dòt. Que's cred qu'aquò e ho a l'origina deu drama d'Ortès on Gaston Febus b'aucidè lo son hilh qui avèva ensajat de l'emposoar.
 
Lo son regnat que ho entà Bearn un temps de patz (a l'empara de la [[guèrra de cent ans]]) e de grana pression fiscalafiscau (l'istorian [[Pèir Tucoo-Chala]] que soslinha que Gaston Fèbus non s'estimava pas la pena capitau per'mor los morts non pagan pas cap impòsts) qui permetó la construccion d'ua cadena de castèths e de hortalessas (mantun que pòrta enqüèra la mencion "Febus me fe" talhada en las loas pèiras); enter los castèths febusians que podem mentàver: [[Castèth de Pau|Pau]], [[Ortès]] (ne demora sonque la [[tor Montcada]]), [[Castèth de Bètlòc|Bètlòc]], [[Castèth de Morlana|Morlana]], [[Castèth de Montanèr|Montanèr]] e, en dehòra de Bearn, [[Castèth de Lorda|Lorda]], [[Castèth de Mauvesin|Mauvesin]], l'ancian Castèth de [[Masèra]] e lo [[castèth de Fois]].
 
Que's morí d'uaun atacacòp d'apoplexiade sang arron ua caça dde l'ors a l'[[Espitau d'Orion]] (près de [[Sauvatèrra]]) lo [[1 d'agost]] de [[1391]].
 
La soa vita e l'esplendor de la soa cort que hon descrivudas en detalh e dab admiracion peu cronicaire [[picardia (província)|picard]] [[Jean Froissart]] qui servore de hont d'inspiracion per lo roman d'[[Alexandre Dumas]] ''Monseigneur Gaston Phoebus''.
93

cambiaments

Menú de navigacion