Emma Goldman

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Salta a la navegació Salta a la cerca


Gtk-dialog-info.svg Aqueste article es sortit d'un traductor automatic e fa besonh d'unas correccions de gramatica, d'ortografia e de sintaxi.

Emma Goldman (Kaunas, Empèri rus, 27 de junh del 1869 - Toronto, Canadà, 14 de mai del 1940) foguèt una anarquista coneguda per lo sieu activisme, escrits e discorses.[1] Aguèt un papièr fondamental en lo desvolopament de la filosofia anarquista de la primièra mitat del Modèl:Segle Modèl:Segle a l'America del Nòrd e Euròpa e introdusiguèt d'idèas feministas en la pensada anarquista. D'origina lituà, lo 1885 va emigrar a Naua Yòrk (Estats Units), ont coneguèt lo anarquisme e venguèt part del creissent movement anarquista après la revòlta de Haymarket.[2] A Naua Yòrk, Goldman ven una assagista de renom e escrivana de filosofia anarquista e anticapitalista, e redigís d'articles sus l' emancipacion de la femna, problèmas socials e lucha sindicala. Ela e lo tanben escrivan anarquista Alexander Berkman, lo sieu amant e companh de tota la vida, van planejar l'assassinat de Henry Clay Frick coma un acte de propaganda pel fach. E mai se Frick subrevisquèt a l'atac, Berkman foguèt condemnat a vint ans de preson.[3] Goldman Foguèt d'arrestats divèrses còps per "encoratjar motins" e per la distribucion illegala d'informacion sus la anticoncepció.[4] Lo 1906, Goldman fondèt lo jornal anarquista Mother Earth (Maire Tèrra).[5]

En 1917, Goldman e Berkman foguèron condemnats a dos ans de preson per conspirar per "indusir las personas a defugir" lo servici militar obligatòri, que s'èra establit recentament als Estats Units. Après èsser liberats de la preson, foguèron detenguts un autre còp —amassa amb centenats d'autras progressistas— e, d'ailà, Emma foguèt deportada a Russia pendent la Revolucion Sovietica. Inicialament, simpatitza amb la revolucion bolxevic, mas exprimís rapidament la siá oposicion a l'usatge de la violéncia de la part dels soviets e la repression de las voses independentas. Lo 1923, escriu sus las siás experiéncias entre los bolxevics, que forman lo libre My Disillusionment in Russia (La miá desillusion amb Russia). Passèt unes ans a Anglatèrra, Canadà e al sud de França, ont escriguèt la siá autobiografia Living My Life (en Vivent la miá vida).[6] A l'inici de la Guèrra Civila espanhòla, lo 1936, amb mai de 60 ans, viatja a Espanha per sosténer a la revolucion anarquista.

Al cors de la siá vida, Goldman foguèt celebrada per los sieus admiradors coma liure pensadora e "femna rebèla", e ridiculizada per los sieus oponents coma defensora de l'assassinat de politics e de revolucions violentas.[7] Los sieus escrits e de conferéncias abastan una granda varietat de tèmas, en i comprenent lo sistèma penitenciari, lo ateisme, la libertat d'expression, lo militarisme, lo capitalisme, lo matrimòni e l'emancipacion de la femna.[8][9][10][11] De mai, desvolopèt de nòvas manièras d'incorporar de politicas de genre en lo anarquisme.[12]

Après decènnis de foscor, en lo decènni del 1970, la vida e òbra d'Emma Goldman tornèron se far conegudas en la mesura que las academicas feministas e anarquistas s'interessèron per la siá figura. Aquel interès donèt luòc a una nòva ondada de divulgacion de lo sieu legat, amb publicacions de los sieus articles e redicions de los sieus libres, e amb citas e d'images siás estampades en camisetas e afichas. Se li atribuisson divèrsas dichas notablas de la anarquisme, entre aquelas la famosa frasa que ditz "se Pòdi pas barar, es pas la miá revolucion", capabla de definir de manièra simpla l'idèa anarquista de la libertat.[13]

Vejatz tanben[modificar | modificar la font]

Referéncias[modificar | modificar la font]

Modèl:Referències

  1. modèl {{Ligam web}} : paramètre « url » mancante paramètre « titre » mancant
  2. University of Illinois at Chicago Biografia de Emma Goldman.
  3. «Alexander Berkman, the Anarchist, to Be Deported; Case of Emma Goldman Now Up for Decision».
  4. Cita de Wexler, Intimate, pàg. 210.
  5. Goldman, Living, pàg. 377.
  6. Wexler, Exile, pàg. 56–58.
  7. (en) {{Obratge}} : paramètre titre mancant
  8. Goldman, Anarchism, pàg. 120
  9. Goldman, "The Failure of Christianity".
  10. David M. Rabban, Free Speech In Its Forgotten Years (1997).
  11. Goldman, Anarchism, pàg. 54.
  12. Cita de Wexler, Intimate, pàg. 94.
  13. Marshall, pàg. 408–409.