Colómbia

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar

Colómbia
República de Colombia

Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Coordenadas
Devisa nacionala : Libertad y orden
Naissença
N. a
Decès
D. a
Causa de decès
Assassinat/ada per
Luòc d'enterrament
Lenga mairala
Fogal ancestral
País de nacionalitat
Paire
Maire
Oncle
Tanta
Grands
Bèlamaire
Bèlpaire
Fraire
Sòrre
Conjunt
Companh/a
Filh/a
Religion
Membre de
Familha nòbla
Membre de
l'equipa esportiva
posicion de jòc
tir (esquèrra/drecha)
grad dan/kyu
Grop etnic
Orientacion sexuala
Profession
Emplegaire
Domeni d'activitat
Escolaritat
Diplòma
Director de tèsi
Estudiant de tèsi
Foncion politica
Residéncia oficiala
Predecessor
Successor
Partit
Tessitura
Label discografic
Lista de cançons
Discografia
Mission de l'astronauta
Distincions e prèmis
Branca militara
Grad militar
Etapa de canonizacion
Familha nòbla
Títol de noblesa
Títol onorific
Comandament
Conflicte
Jorn de la fèsta
Direccion relativa a la posicion
Continent
Situacion
Designacion provisòria
Constellacion
Tipe d'objècte
Còs astronomic parent
Còs astronomic filh
Luòc de descobèrta
Grop d'objèctes menors
Sequéncia de Hubble
Sul còrs astronomic
Companhon de
Tipe espectral
Tipe espectral
Fus orari
Situat sus una isla
Embocadura
Tipe de lac
Lacs sus lo riu
Grop de lacs
Situat sul lac
Afluents del lac
Emissari del lac
Bacin idrografic
Massís de montanhas
Tipe de montanha
Coordenadas
Arquitècte
Remplaçat per
Tipe de bastiment
Material
Mèstre d'òbra
Sistèma d'autorotas
Societat de mantenança
Pòl d'escambis
Linha ferroviària
Operator
Aligança ferroviària
Gara
Pista
Travèrsa
País
Compausanta de
Tipe de division administrativa
Exclava de
Enclava
Capitala
Cap d'estat
Regim politic
Cap de l'executiu
Representant del partit
Cap del govèrn
Assemblada
Moneda
Lenga oficiala
Imne
Frontalièr de
Embessonatge
Subdivisions
Membre de
Sant patron
Domeni internet
Còde ISO 3166-1 alfa-2
Còde ISO 3166-1 alfa-3
Còde ISO 3166-1
Còde ISO 3166-2
Còde AITA
Còde OACI
Còde FAA
Còde INSEE
Còde de comuna
Còde del catalòg
Còde CBS
Còde GNIS
Còde GNIS Antarctica
Còde NUTS
Còde dantai
Còde de comuna alemanda
Còde de districte alemand
Còde administratiu
Còde administratiu
Còde ISTAT
Còde de gara
Còde OKATO
Còde cadastral
Còde postal
Còde telefonic internacional
Prefix telefonic nacional
Còde d'imatriculacion
Estats membres
Luòc
Lenga oficiala
País
President
Director executiu
Data de fondacion
Data de dissolucion
Sèti social
Divisions comercialas
Divisions industrialas
Compren
Branca militara
Plaça de cotacion
Afiliacion
Industria
Tèxte fondator
Filialas
Separat de
Plataforma de correspondéncia
aeroportuària
Aligança aeriana
Avion de la flòta
estadi
liga
entrenaire principal
director general
capitani
mascòta
branca militara
plaça de quotacion
D'après
Genre
Movement
Seria
Fabricant
Conceptor
Propulsion
Licéncia
Títol original
Subtítol original
Lenga originala
Lenga
Presentator
Distribucion per
Nòta de la critica
Notada per
Autor
Actor/a
Illustrator
Editor
Numèro d'edicion
País d'origina
Maison d'edicion
Luòc de publicacion
Interprèt musical
Compositor
Libretista
Productor
Label musical
Discografia
Director
Scenarist
Director de fotografia
Societat de produccion
Filmaffinity
Album de la banda sonòra
Format de ràdio
Lengatge de programacion
ISO 4217
Descripcion
Nom scientific
Autor
Taxon superior
Domeni
Règne
Embrancament
Classa
Òrdre
Familha
Genre
Espècias
Reng taxonomic
Estatut de conservacion (IUCN)
Regula
Interagís amb
Endemic a
Taxon tipe
Abreviacion d'autor en botanica
Basionim
Incertae sedis
Sinonim remplaçat
Ancian autor del taxon
Simbòl quimic
Formula quimica
Estat de la matèria
Metòde de determinacion
Sistèma cristalin
Familha de lengas
Dialècte
ISO 639-1
ISO 639-2
ISO 639-3
ISO 639-6
ISO 15924
alfabet
còde de lenga IETF
còde de lenga Wikimedia
Fabricant
Desvolopaire
Lengatge de programacion
Conceptor
Domeni d'aqueste mestièr
Version establa
Sistèma operatiu
Plataforma
Mòde de jòc
Motor
Seria
Licéncia
Lançador
Site de lançament
Data de lançament
Tipe d'orbita
Bus satellit
Imatriculacion de l'aeronau
Armament
Primièr vòl
Alimentat per


Organizator
Participant
Luòc
Festivitat
Tipe d'eleccion
Candidat



Identificants
ULAN
DOI
RKDimages
Rijksmonument
KGS
Historic Places identifier
ID d'artista de MusicBrainz
ID album de MusicBrainz
ID d'òbra de MusicBrainz
Legislator
Identificant BHL
Identificant ITIS
Identificant IUCN
Identificant NCBI
Identificant TPDB
Identificant GBIF
Identificant WoRMS
Numèro EE
Indicatiu
Còde AITA
Còde OACI
Còde mnemonic
Identificant JPL Small-Body Database
Còde de l'observatòri Minor Planet Center
Identificant Structurae
Identificant Emporis
Numèro CAS
numèro EINECS
SMILES
InChI
InChIKey
Còde ATC
Numèro E
Identificant UNII
Numèro RTECS
Identificant ChemSpider
Identificant PubChem (CID)
Numèro ZVG
Identificant ChEBI
Numèro ONU
Còde Kemler
Identificant Drangbank
Mencion de dangièr SGH
Identificant Wine AppDB
Identificant d'un satellit NSSDC
SCN
Commons-logo.svg Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Colómbia.
Autres informacions


Capitala
(populacion - an)
Bogotà
(metropòli: 7 289 646 abitants - 2003)
Autras vilas Cali, Medellín
Superfícia 1 138 910 km²
Populacion 42 954 279 (2005)
Independéncia
- Jorn
(d'Espanha)
19 d'agost, 1819
Ora UTC-5
Còde telefonic +57

Colómbia (en espanhòl Colombia) es un país situat dins lo nòrd-oèst de l'America del Sud. A de frontièras amb Veneçuèla e Brasil a l'èst, Peró e l'Eqüator al sud, e Panamà al nòrd-oèst. Al nòrd es bordada per la Cariba e a l'èst per l'Ocean Pacific.

Sa capitala es Bogotà.

Lo gentilici es colombian -a.

Istòria[modificar | modificar la font]

Lo periòde precolombian[modificar | modificar la font]

Lo territòri colombian sembla poblat dempuei 20 000 ans aperaquí. Pasmens, en causa de l'abséncia de documents escrichs, son istòria es mau coneguda avans l'arribada deis Europèus. En Colómbia, quauquei culturas liticas se formèron dins lei regions andinas. Lei doas pus ancianas son lei culturas de San Agustin e de Tierradentro qu'existiguèron probable entre lo sègle VI e lo sègle XVI. Après l'an 1000, d'autrei culturas apareguèron coma aquelei de Calima, dei Quimbayas e dei Muiscas que se mantenguèron fins a l'arribada deis Espanhòus.

Aquelei pòbles foguèron influenciats per lei civilizacions deis Andes Centralas ambé lo desvolopament d'una religion basada sus un culte solar. La basa de son economia sembla èsser una agricultura productritz de tartiflas e de gròs blat. L'excepcion principala èra probable la cultura dei Taironas, situada au nòrd lòng de l'ocean, que se destrièt per son mestritge de l'artesanat dei metaus natius (aur e coire) e per d'influéncias mesoamericanas.

Lo periòde coloniau[modificar | modificar la font]

La conquista e l'ocupacion espanhòla[modificar | modificar la font]

Leis Espanhòus arribèron lòng dau litorau de Colómbia a la fin dau sègle XV. Franc de l'airau culturau dei Muiscas, i trobèron ges de societat organizada e i fondèron sensa dificultat plusors ciutats coma Darién (1510), Cartagena (1533) ò Santa Marta (1536). La quista d'El Dorado foguèt lo motor principau de l'exploracion de la region durant lei premiers decennis. Devesits entre doas federacions rivalas, lei Muiscas poguèron pas empachar aqueleis incursions e foguèron somés a la fin deis annadas 1530.

En 1538, la fondacion de Santa Fe de Bogota per Gonzalo Jiménez de Quesada permetèt ais Espanhòus d'establir sa dominacion sus lei tèrras interioras. Puei, de negociacions ambé Sebastian de Belalcazar, que veniá de conquistar Quito, e Nicolas Federmann permetèron de definir pacificament lei limits d'influéncias respectius de cada conquistador e donèron sa premiera forma ai colonias a l'origina de la Colómbia actuala.

Lo Nuevo Reino[modificar | modificar la font]

Segon lo contèxte, lo tèrme « Novèla Granda » pòu designar la Vice-Reialtat establit au sègle XVIII que gropava la Colómbia, lo Panamà, lo Veneçuèla e l'Eqüator actuau, lo territòri de l’audiencia de Novèla Granada que correspond a la Colómbia actuala ò la region de Santa Fe de Bogota somesa per Quesada. Dins aquela darriera region, s'installèt un nombre important de colons que prenguèron lo contraròtle dei tèrras e utilizèron la man d'òbra indigèna per leis esplechar. La resisténcia foguèt febla e la cultura muisca dispareguèt tre lo sègle XVIII.

Dins lei regions occidentalas, l'activitat miniera congreada per l'esplecha de jaciments d'aur dinamizèt l'economia de la colonia en despiech de volumes de produccion relativament febles a respèct dei minas de Mexic ò de Peró (solament 5% de la produccion americana d'aur durant lo sègle XVII). La man d'òbra foguèt inicialament d'origina locala mai l'importacion d'esclaus africans foguèt necessària a partir dau sègle XVII. Enfin, certanei jaciments pus pichons foguèron esplechats per de mulastres aguent l'estatut d'òmes liures (lei mazamorreros).

En 1781, la reorganizacion fiscala e administrativa de l'Empèri Espanhòu entraïnèt una revòuta de la classa mejana de la colonia (païsans, artesans e captaus locaus). Aperaquí 20 000 insurgents menacèron Santa Fe de Bogota. L'arribada de renfòrç espanhòus, l'execucion dei caps de la revòuta e una amnistia generala per lei subrevivents permetèron d'amaisar la situacion. Pasmens, lo ressentiment demorèt viu au sen de la populacion.

Lo pòrt de Cartagena[modificar | modificar la font]

Fondat en 1533, Cartagena èra premier una escala e una crosiera per lei marchands d'esclaus. Aquò li assegurèt una activitat fòrta e sa prosperitat suscitèt lei cobesiás. Après cinc sètges durant lo sègle XVI, leis Espanhòus i construguèron de fortificacions poderosas. En parallèl, lo relarg de la vila venguèt un centre agricòla capable d'avitalhar una populacion e una flòta importantas.

L'independéncia[modificar | modificar la font]

En 1808, Espanha foguèt ocupada per la França Napoleonenca e lo demorèt fins a sa liberacion en 1813. Aquò entraïnèt una agitacion viva en America. En Veneçuèla e en Nòva Granada, de juntas se formèron en 1810. Aquela de Caracas proclamèt l'independéncia de Veneçuèla sota la direccion de Francisco de Miranda e de Simón Bolívar. Pasmens, la republica novèla aboliguèt pas l'esclavatge e mantenguèt lei mulastres (pardos) en fòra de la vida politica. Ansin, en 1812, quand desbarquèron de tropas espanhòlas en Veneçuèla, lei pardos sostenguèron lei lealistas. Batuts, lei republicans deguèron s'enfugir en Nòva Granada. A partir de Cartagena, Bolivar capitèt d'organizar la reconquista de Caracas en 1813. En revènge, mau capitèt de redurre la guerilha dei pardos dins lo sud de Veneçuèla. En Nòva Granada, lei republicans conoguèron tanben una tiera de reviradas còntra lei pòchis de resisténcia lealistas de Panamà e de Popayan en 1814.

A partir de 1814, la desfacha francesa en Euròpa permetèt au govèrn espanhòu de mandar de renfòrç dins lei colonias. Ansin, lei lealistas capitèron de tornar ocupar Caracas, Sante Fe e Cartagena entre 1814 a 1816. Pasmens, la repression saunosa dau generau espanhòu Pablo Morillo li alienèt lei mulastres que contunièron de menar sa guerilha. En 1817, concluguèron una aliança ambé Bolivar que permetèt d'ara endavant ai republicans de passar per lei Llanos per contornejar lei fòrças lealistas. En 1819, poguèron ansin intrar dins Sante Fe (que prenguèt lo nom de Bogotà) e proclamar una « Republica de Colómbia » gropant Nòva Granada e Veneçuèla.

Après aquela victòria, lei fòrças espanhòlas perdiguèron l'avantatge. Entre 1820 e 1821, Cartagena e sa region foguèron definitivament ocupadas per Bolivar. Puei, en junh de 1821, la batalha de Carabobo entraïnèt la presa de Caracas. Un mes aperavans, un congrès aviá dotat la republica d'una constitucion. Simón Bolívar ne foguèt proclamat president en setembre. Enfin, dins lo corrent de 1822, lo sud dau país — l'Eqüator actuau — foguèt a son torn liberat.

La Granda Colómbia[modificar | modificar la font]

Lo tèrme « Granda Colómbia » designa la Republica de Colómbia proclamada en decembre de 1819. Sa constitucion aviá instaurat un estat unitari dirigit per Simón Bolívar (president) e per Francisco de Paula Santander (vice-president). En 1823, lo segond assegurèt solet la direccion dau país après la partença de Bolivar en Peró.

Pasmens, l'elèit se devesiguèt entre doas tendàncias rivalas. Lo premier, subrenomat lei « juristas », èra eissit dei classas superioras e sostenguèt Santander. En revènge, lo second, que gropava lei caps de l'armada, s'i opausèt. En 1827, a son retorn de Peró, Bolivar foguèt obligat de negociar ambé son cap, José Antonio Paez per mantenir lo foncionament de l'Estat. Pasmens, aquel acòrd durèt gaire e un conflicte novèu opausèt rapidament lo partit de Bolivar, en favor d'un regime fòrt, e lei partisans de Santander, favorable au mantenement de la constitucion de 1821.

En 1828, una temptativa de còp d'estat permetèt a Bolivar d'obtenir lei plens poders. Puei, après una temptativa d'assassinat organizada per lei liberaus, ordonèt l'exili de Santander. Pasmens, aquela decision entraïnèt de trèbols intèrnes e l'autoritat dau govèrn centrau s'afondrèt. En 1830, lei proclamacions d'independéncia de Veneçuèla per Paez (en genier) e d'Eqüator per Juan José Flores (en mai) entraïnèron la demission de Bolivar e la disparicion de la Granda Colómbia.

Colómbia de 1830 a 1945[modificar | modificar la font]

Après la fragmentacion de la Granda Colómbia, Colómbia foguèt dominada per una oligarquia devesida entre partisans de Santander, a l'origina dei liberaus colombians, e partisans de Simón Bolívar (que moriguèt lo 17 de decembre de 1830) que formèron lo corrent conservador dau país. Cada camp se devesiguèt rapidament entre una ala moderada e una ala radicala que nosèron d'alianças cambiantas. La question de la plaça de la Glèisa dins la societat, constestada per lei liberaus e defenduda per lei conservadors, foguèt l'enjòc principau deis afrontaments entre lei dos camps. Pasmens, dins lei fachs, un certan consensus reüniguèt lei diferentei faccions, especialament per gardar un estat descentralizat que permetiá ai captaus locaus de ben tenir sei fèus electoraus.

Lei combats entre liberaus[modificar | modificar la font]

Dins un premier temps, lei liberaus dominèron la vida politica e sei luchas intèrnas entre moderats e radicaus (exaltados) animèron lo país. Arbitre dei conflictes entre lei doas alas, Santander foguèt elegit a la presidéncia en 1832. Foguèt remplaçat en 1837 per José Ignacio de Marquez, cap dei moderats, que se turtèt rapidament a l'oposicion deis exaltados. En 1840, lo generau José Maria Obando, figura principala dei radicaus, organizèt una revòuta que se transformèt en guèrra civila vertadiera après la mòrt de Santander en 1840. Lei combats durèron fins a mai de 1842 e s'acabèron ambé la desfacha deis insurgents.

Après aqueu conflicte, per amaisar la situacion, de moderats dei dos camps s'alièron per formar lei ministeriales que tornèron donar a la Glèisa un ròtle important dins la societat. En particular, demandèron lo retorn dei jesuistas expulsats per leis Espanhòus en 1767. Puei, en 1848, aqueu movement fondèt un movement conservador.

La « Revolucion Liberala »[modificar | modificar la font]

De 1848 a 1855, Colómbia conoguèt tornarmai de trèbols intèrnes liats ais evolucions au sen dau camp liberau. D'efèct, una generacion novèla de liberaus apareguèt après la Revolucion Francesa de 1848. Aprofichant de divisions entre conservadors e, de còps, de fraudas electoralas, capitèron de prendre lo contraròtle ambé l'eleccion dau generau José Hilario López (1849-1853) e dau Congrès (en 1851). Tornèron expulsar lei jesuistas (1850) e aboliguèron mai d'un privilègi judiciari e financier de la Glèisa.

Pasmens, en 1852, lei liberaus se devesiguèron entre centralistas, menats per José María Obando que foguèt elegit a la presidéncia en 1853, e federalistas de Manuel Murillo Toro. En 1853, lei segonds prenguèron l'avantatge. Reüniguèron lo Congrès e adoptèron una constitucion federala e fòrça novatritz (separacion de la Glèisa e de l'Estat, maridatge civiu, divòrci...). La temptativa d'Obando de s'opausar a l'adopcion definitiva d'aqueu tèxte entraïnèt la presa dau poder per José Maria Melo a l'eissida d'un còp d'estat en 1854. Melo se proclamèt dictator e suprimiguèt lei clausas pus contestadas. Pasmens, foguèt vencut en 1855 per lei « constitucionalistas » (aliança dei conservadors ambé certanei liberaus).

Lo periòde confederau[modificar | modificar la font]

Colómbia contunièt de conóisser de trèbols intèrnes liats a de questions constitucionalas. D'efèct, après l'eleccion dau conservator Mariano Ospina Rodríguez en 1856, una constitucion novèla instaurèt un regime de tipe confederau. Pasmens, lei relacions entre lo govèrn centrau e lei regions foguèron pas definidas. Aquò entraïnèt una tiera de conflictes entre liberaus e conservators. Puei, lo raprochament d'Ospina ambé la Glèisa e son projècte de laissar lo poder a Julio Arboleda, un conservator radicau, foguèron a l'origina d'una insureccion militara dirigida per lo generau Tomás Cipriano de Mosquera. Leis insurgents conquistèron la capitala en 1861 e Arboleda foguèt assassinat la meteissa annada. Mosquera comencèt una campanha de repression còntra la Glèisa (arrestacion de caps, venda a l'enquant de bens eclesiastics...).

Leis Estats Units de Colómbia[modificar | modificar la font]

En 1863, de representents liberaus deis estats federats adoptèron una constitucion novèla. Fàcia a l'autoritarisme de Mosquera, obtenguèron de restrénher lo poder centrau e fondèron leis Estats Units de Colómbia. Lo mandat dau president foguèt reduch a doas annadas sensa possibilitat de reeleccion immediat. En mai d'aquò, cada estat foguèt dotat d'una autonòmia importanta. Aquò permetèt d'amaisar la situacion de 1864 a 1866 durant la presidéncia dau liberau Manuel Murillo Toro.

Pasmens, son remplaçament per Mosquera suscitèt tornarmai de tensions qu'entraïnèron un còp d'estat dei progressistas en 1867. Gràcias a divèrsei fraudas electoralas, dominèron la vida politica fins ais annadas 1870. Dins aquò, lei liberaus se devesiguèron mai a prepaus de la question de la Glèisa. Gropats a l'entorn de Rafael Núñez, la tendància deis « independents » assaièt d'amaisar la situacion per se concentrar sus lo desvolopament economic. Lo periòde calme durèt fins a 1884 quand de revòutas trebolèron l'eleccion de Núñez a la presidéncia. Reprimits en 1885, decidèron lo cap de l'Estat de fondar un regime novèu.

La « Regeneracion » e la Guèrra dei Mila Jorns[modificar | modificar la font]

A l'iniciativa de Rafael Núñez, una constitucion novèla foguèt adoptada en 1886. De rebors dau tèxte precedent, instaurèt un estat unitari e transformèt leis estats federats en departaments. Lo mandat presidenciau passèt a sièis annadas e lo ròtle dau catolicisme — e sei privilègis — foguèt restaurat. Puei, Núñez, tornat elegir en 1886 e en 1892, dirigiguèt lo país fins a sa mòrt en 1894.

Durant aqueu periòde, lei liberaus perdiguèron sa plaça au Congrès entraïnant la formacion de divisions novèlas au sen dei corrents politics representats. Dins lo camp conservator, lei « nacionalistas » s'opausèron ais « istorics » (lei moderats) e dins lo camp liberau, lei moderats — favorables a una aliança ambé lei conservators moderats — s'opausèron a una generacion novèla de progressistas fòrça ostils ai nacionalistas.

En octòbre de 1899, lei progressistas organizèron de revòutas que foguèron a l'origina d'una guèrra civila saunosa (100 000 mòrts) dicha Guèrra dei Mila Jorns. En julhet de 1900, entraïnèt lo remplaçament dei nacionalistas per lei conservators istorics. Lei combats durèron fins a 1902 e lei liberaus foguèron batuts de pertot franc de Panamà. Sostenguts per leis Estats Units d'America, i proclamèron l'independéncia panamenca en novembre de 1903. Afeblida, Colómbia poguèt pas s'i opausar e perdiguèt lo contraròtle de l'istme.

Lo periòde conservator e lo desvolopament de la produccion de cafè[modificar | modificar la font]

Après la Guèrra dei Mila Jorns, lei conservators dominèron la vida politica fins ais annadas 1930. Pasmens, dins lei fachs, en causa dei divisions tradicionalas dei dos camps entre alas radicala e moderada, lo país foguèt principalament dirigit per de govèrns centristas. En 1910, lo sufragi dirèct foguèt introduch per l'eleccion presidenciala. La Glèisa i sostenguèt lei candidats conservators mai poguèt pas empedir la resurgéncia dau liberalisme colombian dins lo corrent deis annadas 1920. Au contrari, l'influéncia dau clergat devesiguèt lei conservadors. Ansin, en 1929, presentèron dos candidats, çò que permetèt la victòria dau liberau Enrique Olaya Herrera.

En fòra de la dominacion conservatritz, lo periòde anant deis annadas 1890 ais annadas 1930 veguèt lo desvolopament de la produccion de cafè. En 1920, representava aperaquí 70% deis exportacions e Colómbia èra venguda lo segond productor mondiau darrier Brasil. La region entre Medellín e Cali, dominada per de pichons proprietaris, èra lo centre principau dei plantacions. En 1927, aquelei pichons plantaires fondèron la Federacion dei Plantaires de Cafè per defendre seis interès.

La « Republica Liberala »[modificar | modificar la font]

Enrique Olaya Herrera contunièt de dirigir la politica colombiana d'un biais centrista gràcias au sostèn de conservators moderats.

Colómbia dempuei 1945[modificar | modificar la font]

Lei presidéncias d'Ospina e de Gomez[modificar | modificar la font]

La « Violencia » e la premiera presidéncia Rojas[modificar | modificar la font]

Lo « Frònt Nacionau »[modificar | modificar la font]

La guèrra civila de 1966 a 1990[modificar | modificar la font]

Lei presidéncias de Gavira e de Samper[modificar | modificar la font]

La presidéncia de Pastrana[modificar | modificar la font]

De l'intransigéncia a la negociacion[modificar | modificar la font]

Politica[modificar | modificar la font]

Colómbia es una republica presidenciala. Lo president es lo cap d'Estat e tanben lo cap de govèrn, elegit dirèctament per la populacion per un periòde de quatre ans.

Geografia[modificar | modificar la font]

Relèu de Colómbia

Los Andes dominan la mitat occidentala de Colómbia, e se dividisson en tres grandas sèrras: l'Occidental, la Centrala e l'Orientala. Entre las sèrras, los rius Magdalena e Cauca s'acaban cap a las planicias bassas al cors de la còsta cariba. En las parts mai nautas de las sèrras s'i tròban volcans, qualqu'uns que ne son encara actius. Lo punt pus naut es lo Mont Cristóbal Colón a la Sierra Nevada de Santa Marta, amb una nautor de 5 775 m per dessús lo nivèl de la mar.

La part orientala de l'estat se caracteriza per tèrras planas, en partida densament cobèrta per arbres e amb fòrça rius coma lo Putumayo, lo Yapura, lo Meta e lo Guaviare, que s'acaban al riu Orinòco o lo riu d'Amazonas. Colómbia a tanben divèrsas pichonas islas a l'ocean Atlantic e al Pacific.

Lo clima local es en calent al cors d'ambedoas còstas e a las planicias orientalas, del temps que las sèrras e las tèrras nautas pòdon èsser fòrça fredas. La vila pus granda de Colómbia es la siá capitala, Bogotà. Autras vilas importantas son Medellín, Cali, Cartagena, Barranquilla, Ibagué, Manizales, San Juan de Pasto, Cúcuta e Bucaramanga.

Economia[modificar | modificar la font]

System-search.svg Veire l’article : Economia de Colómbia.

Demografia[modificar | modificar la font]

La diversitat etnica en Colómbia es un resultat de la barreja de amerindis indigènas, colons espanhòls e esclaus africans, causa qu'a produsit una mescla de mestís (48%), blancs (30%), mulats (14%), negras (4%) e una barreja negra-ameríndia (3%). Uèi, solament aperaquí 1% de las gents pòt èsser identificada coma totalament ameríndia sus la basa de la lenga e las costumas. La religion predominanta en Colómbia es lo catolicisme roman.

Per la populacion, Colómbia es lo tresen estat d'America Latina, après Brasil e Mexic. Lo movement de populacion rurala dins los airals urbans foguèt fòrt durant lo sègle XX. La populacion urbana aumentèt de 57% de la populacion totala en 1951 a aperaquí 74% cap a 1994. Trenta vilas an una populacion de 100 000 abitants o mai. Los nòus departaments de tèrras bassas de l'èst, que constituisson aperaquí 54% de la superfícia de Colómbia, an mens de 3% de la populacion e una densitat de mens d'una persona per quilomètre carrat.

Cultura[modificar | modificar la font]

Liames intèrnes[modificar | modificar la font]

Bibliografia[modificar | modificar la font]

Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]


Liames extèrnes[modificar | modificar la font]