Art preïstoric

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
Bauma dau Puèg Mèrle en Carcin : man negativa e pontuacions

Se lei primierei manifestacions discrètas de l'art preïstoric datan de la fin dau Paleolitic Mejan, aqueu pren d'amplor reala au començament dau Paleolitic Superior (-30 000 a -12 000 aC). Es alora fòrça diversificat dins sei tematicas, sei tecnicas e sei supòrts. Inclutz de representacions figurativas animalas, de representacions antropomòrfas esquematicas e de signes nombrós. Au Mesolitic (-12 000 a -8000 aC), lei manifestacions artisticas figurativas son raras. D'aquela epòca son lei còdols pintats o talhats de figuras geometricas. Au Neolitic (-8000 a -3000 aC) l'art rupèstre evoluís e inclutz d'elements figuratius e subretot d'animaus domestics; se desvolopa egalament subre de supòrts novèus, per exemple, lei vas de ceramica.

L'art parietau[modificar | modificar la font]

L'art parietau se desvolòpa au Paleolitic Superior entre 40 000 aC e 10 000 aC. Es pròpri de baumas prigondas dins l'escuritat mai absoluda. Son de representacions naturalistas e fòrça esteticas. S'usan de colors divèrsas (negre, roge, òcra) e se dessenha la figura tota, non solament lo contorn. Se representa pas de personas, monins, ausèus, reptils ni paissatges, mai de bisonts europèus, cavaus sauvatges, cèrvis, rangiers, cabras de montanha, urs, singlars, rinocèros, ors, qu'apareisson isolats o en grops, e una desena de peisses. Se representan tanben de signes abstrachs e de mans en positiu (en quichant la man tacada de pigment) o en negatiu (en colorejar la zona qu'enròda la man). La significacion dei signes abstrachs demòra deconeguda.

La tòca de l'art parietau paleolitic es totalament desconeguda. D'en premier se conjecturèt sus de motivacions esteticas (per adornar: l'art per l'art) e puei sus de motivacions magicas o religiosas, a travèrs d'aquestei teorias:

  • Lo totemisme: teoria sorgida dins la premiera mitat dau sègle XX, quand quauqueis antropològs comparèron lei costumas dei pòbles primitius actuaus amb leis òbras parietalas paleoliticas. James George Frazer, entre d'autres, extrapolèt lei costumas d'aquestei pòbles actuaus ai manifestacions artisticas preïstoricas. L'animau-totem establís un liame espirituau entre l'èsser uman e la natura e es tanben un factor de coesion dau grop, doncas leis individús son identificats amb lo simbòl que representa sa comunautat. En fach, quauquei figuracions representarián leis esperits dau predecessor mitic de la tribú, l'animau-totem, compausat d'òme e d'animau. Seriá per aquò associat au culte dei predecessors e a la reencarnacion de l'uman en un animau dins una autra vida.
  • Lo shamanisme: davant l'impossibilitat d'explicar totei lei representacions conegudas, quauqueis antropològs prepausèron tanben leis idèas animistas (totei leis èssers vius an un esperit subrenaturau). Aquela interpretacion es compatibla amb lo totemisme e de còps s'identifican. Leis intermediaris entre lo mond animic e subrenaturau e lo mond materiau serián lei mascs o shamans, qu'utilizarián lei baumas pintadas coma santuaris enebits ai non iniciats, luòcs sagrats ont se celebravan de rituaus minoritaris, reservats ais elegits.
  • La feconditat e la magia propiciatòria (magia simpatica): teoria formulada per Salomon Reinach en 1903 e popularizada per lo prestigiós preïstorian Henri Breuil en 1952. Breuil adoptèt l'idèa de Reinach e l'enriquesiguèt amb de nombrosei recèrcas d'antropològs, filosòfs e preïstorians, e mai de sa coneissença de premier òrdre de l'art paleolitic e cambièt tanben sa cronologia. Segon Breuil, lei representacions s'utilizarián per demandar ais esperits una caça bòna e la procreacion deis animaus. Aquesta teoria pretend que leis animaus representats son de femes emprenhadas e d'animaus ferits per de lanças. Las scenas de caça que representan d'animals ferits, servirián per que lor caça foguèsse pus aisida. Los animals sofririán la meteissa plaga que l'animal pintat.
  • Lo dualisme de la natura: teoria dau francés André Leroi-Gourhan, a partir d'un paradigma estructuralista, que refusa l'identificacion antropologica amb lei tribús primitivas actualas (totun, Leroi-Gourhan èra antropològ e se basèt parcialament sus aquesta disciplina). Son intencion es d'ajónher tota l'estructura de la societat paleolitica d'Euròpa Occidentala, en la comprenent d'una manièra olistica, coma un sistèma que tot i es interconnectat, de la superestructura ideologica, fins a l'infrastructura economica, en passant per totei lei fasas intermediàrias. Leroi-Gouhan introduguèt de sistèmas d'analisi estadistica e de modèls complèxes per deschifrar l'organizacion intèrna deis ensems artistics amb son contèxte extèrne. Antau, obten un panorama complèt e valid per tot l'art paleolitic, coma la manifestacion d'una seria de religions que compartisson una tradicion collectiva que leis animaus, lei signes abstrachs e lei simbòls sexuaus masculins o femenins i representarián lei doas fòrças opausadas de la natura en conflicte e en renovèlament constant. Annette Laming-Emperaire sosten l'idèa qu'aquelei fòrças son la masculina e la femenina: la femna seriá lo bisont e lo brau, encara que l'òme seriá lo cavau. Egalament, leis armas representarián l'òme e lei feridas e lo sang la femna. Sei ròtles serián tanben opausats: la femna, una vènus obèsa generatritz, e l'òme grotesc, caçaire e destructiu. Segon Henri Delporte, lo fach que lei representacions masculinas e femeninas sián generalament en relacion d'oposicion vòu pas dire que sián lo rebat de cresenças simplament sexualas o de rites o de mites de feconditat, mas d'una cosmogonia explicada a travèrs una oposicion; en consequéncia, se pretend pas dire qu'una unica religion predominèsse tot lo Paleolitic superior, mas que totei compartissián lo meteis sistèma, la meteissa estructura basica.
  • Lo simbolisme: dins lei darriers decennis s'assaja de determinar se l'organizacion d'elements, tant figuratius coma abstrachs, son estructura e son ritme, respòndon a quauquei còdes de comunicacion de coneissença o de registre d'eveniments. Per exemple, se son una representacion d'una cosmogonia, d'un calendari primitiu ont se repetisson de fachs fondamentaus, d'aspèctes sasoniers... De la combinason e dau liame dei formas simplas e complèxas representadas se pretend obténer un lengatge mitografic, pictografic o ideografic que cada animau e cada simbòl i aurián una significacion diferenta, segon son liame e son contèxte. Quauquei partisans d'aquest paradigma van pus luenh dins sei conclusions, en despassant l'estrictament scientific.

Manjavan çò que pintavan?[modificar | modificar la font]

La recèrca integrala dei jaciments a demostrat que l'objècte mesme de l'art parietau foguèt pas la caça, ja que i a ges de relacion dirècta entre la fauna representada e lei rèstas trobadas dins lei luòcs onte vivián. Dins mantuna bauma, coma a Ekain, s'avera qu'a bada que lei cavaus son lo tèma principau de sei pinturas, la cabra èra la principala espècia caçada.[1].

Fauna Representada
dins la
Bauma d'Ekain
Caçada au
Magdalenian
Superior de la
Bauma d'Ekain
Cavau 60% ± 0,5% ±
Bisont e ur 20% ± 1% ±
Cabra 10% ± 65% ±
Cèrvi 5% ± 4% ±
Ors brun 5% ±
Rinocèros 5% ± 0,5% ±
Peis 5% ±
Ors dei cavèrnas 0'5% ±
Rangièr 2% ±
Isard 4% ±
Cabiròu 1% ±

Referéncias[modificar | modificar la font]

  1. Musèu Nacionau e Centre de Recèrca d'Altamira